CLB nhỏ bé khiến cả châu Âu rung chuyển

Bodo/Glimt xây dựng hệ thống bền vững để liên tiếp quật ngã các ông lớn châu Âu.

Khi Jose Mourinho đưa AS Roma lên phía bắc Vòng Bắc Cực để gặp Bodo/Glimt năm 2021, ít ai nghĩ đó sẽ là một đêm lịch sử. Roma khi ấy vừa vô địch Europa Conference League. Đội hình của họ trị giá khoảng 180 triệu bảng. Còn tổng giá trị đội hình Bodø chỉ khoảng 15 triệu bảng.

Kết quả là 6-1 cho đội bóng Na Uy. Mourinho gọi đó là thất bại tệ nhất sự nghiệp huấn luyện của mình.

Nhưng đó không phải cú sốc nhất thời.

Bodø sau đó tiếp tục đánh bại Porto, Braga, Manchester City và Atletico Madrid. Họ từng lọt vào bán kết Europa League và hiện góp mặt ở vòng play-off Champions League mùa 2025/26 - nơi Bodø tạo ra cơn địa chấn khi quật ngã Inter Milan 3-1 ở lượt đi. Tất cả đến từ một thành phố chỉ 55.000 dân, nhỏ hơn sức chứa của Celtic Park.

Câu hỏi không còn là “họ may mắn thế nào”. Câu hỏi là “họ xây dựng điều đó ra sao”.

Bước ngoặt 2012: Khi bản sắc được đặt lên bàn họp

Năm 2012, Bodø/Glimt vẫn chỉ là đội bóng “lên xuống hạng” giữa hai giải đấu cao nhất Na Uy. Không bản sắc rõ ràng. Không nền tảng vững chắc. Không chiến lược dài hạn.

Ban lãnh đạo khi ấy quyết định ngồi lại và viết một kế hoạch chiến lược cụ thể. Không phải khẩu hiệu. Không phải tuyên bố mơ hồ. Họ xác định ba hướng đi rõ ràng: bản sắc văn hóa, bền vững tài chính và xuất sắc chuyên môn.

Hướng đi đầu tiên là tập trung vào tài năng Bắc Na Uy. Điều này mang ý nghĩa lịch sử.

Trước thập niên 1970, các CLB Bắc Na Uy bị cấm tham dự Cúp quốc gia và giải hạng nhất. Sự phân biệt đối xử từng tồn tại công khai. Khi lệnh cấm được gỡ bỏ, Bodø trở thành biểu tượng của niềm tự hào miền Bắc.

Họ tự xem mình là “người giữ lửa văn hóa” cho ba hạt Nordland, Troms và Finnmark, khu vực chiếm phần lớn diện tích đất liền Na Uy.

Nhiều CLB nhỏ đào tạo cầu thủ để bán, rồi sống nhờ tiền chuyển nhượng. Bodø làm ngược lại.

Hiện tại, 15% dân số thành phố đến sân mỗi trận. Con số ấy tương đương tỷ lệ của Leeds United hay Newcastle United. Với một thành phố nằm trong Vòng Bắc Cực, đó là mức độ gắn kết hiếm có.

CLB theo dõi tỷ lệ phút thi đấu của cầu thủ Bắc Na Uy ở mức khoảng 35%. Nhưng họ không biến con số ấy thành hạn ngạch cứng. Ban lãnh đạo hiểu rõ định luật Goodhart: khi một thước đo trở thành mục tiêu bắt buộc, nó mất ý nghĩa.

Họ phát triển con người trước, phát triển cầu thủ sau. Khi bản sắc đủ mạnh, tỷ lệ cầu thủ địa phương tự nhiên tăng lên.

Hướng đi tiếp theo là tài chính.

Nhiều CLB nhỏ đào tạo cầu thủ để bán, rồi sống nhờ tiền chuyển nhượng. Bodø làm ngược lại. Họ tập trung vào thành tích châu Âu để kiếm tiền thưởng. Sau đó dùng nguồn thu ấy tái đầu tư.

Các chiến dịch UEFA mang về hơn 20 triệu euro mỗi năm. Mùa 2023/24, họ chi nhiều hơn số tiền thu từ bán cầu thủ. Điều đó cho thấy đội bóng không còn là CLB phải bán người để sống sót.

Ngân sách 4,2 triệu euro năm 2017 đã tăng lên mức doanh thu 60 triệu euro vào năm 2024. Ban lãnh đạo khẳng định họ đang sở hữu nền tảng tài chính vững chắc nhất Na Uy.

Sân vận động Arctic Arena đang được xây dựng từ nguồn lực tích lũy nhờ thành tích. Không vay mượn để đánh cược tương lai.

Với Bodø, chiến thắng là hệ quả, không phải mục tiêu duy nhất.

Sau cùng, chuyên môn trở thành hướng đi quyết định. Với Bodø, chiến thắng là hệ quả, không phải mục tiêu duy nhất. Họ tập trung vào quy trình. HLV Kjetil Knutsen nổi tiếng với triết lý “sống trong hiện tại”. Ông không nhìn xa hơn buổi tập kế tiếp.

CLB thậm chí mời Bjørn Mannsverk, một cựu phi công chiến đấu, về làm chuyên gia tâm lý. Ông không xuất thân bóng đá. Triết lý của ông rất rõ: thắng hay thua không quan trọng bằng việc tuân thủ triết lý chung.

Sự nhất quán ấy giúp Bodø duy trì sáu năm liên tiếp cạnh tranh danh hiệu và suất châu Âu.

Hệ thống đồng bộ, không phải phép màu

Điểm khác biệt của Bodø nằm ở sự đồng bộ.

Văn hóa dẫn dắt tuyển dụng. Tuyển dụng phục vụ phát triển. Phát triển tạo ra thành tích. Thành tích mang về doanh thu. Doanh thu bảo vệ văn hóa.

Họ xây dựng nền tảng dữ liệu nội bộ để hỗ trợ tuyển trạch. Nhưng yếu tố quyết định vẫn là sự phù hợp với bản sắc. Một cầu thủ tài năng nhưng không hòa nhập sẽ không được chọn.

Hiện tượng “boomerang” xuất hiện. Patrick Berg từng rời đi rồi quay lại. Nhiều cầu thủ hiểu rằng giá trị lớn nhất nằm ở môi trường.

Chuỗi sáu năm dự cúp châu Âu mang lại nguồn thu ổn định. Nguồn thu ấy giúp CLB không phải bán trụ cột giữa mùa. Họ có thể kiên nhẫn.

Hệ thống này hoạt động vì mọi mảnh ghép đều khớp. Nếu thiếu một trụ cột, cấu trúc sẽ lung lay.

Bodø không dựa vào một thiên tài. Không dựa vào khí hậu. Không dựa vào mặt sân nhân tạo. Họ dựa vào cấu trúc tổ chức.

Từ thất bại 1-6 của Roma đến những chiến thắng trước các ông lớn, Bodø/Glimt không tạo ra phép màu. Họ tạo ra một mô hình.

Và mô hình ấy, ở thời điểm này, đang khiến cả châu Âu phải nhìn về phía Bắc Cực.

Bên trong PSG vs Newcastle: những gì truyền hình bỏ lỡ Được UEFA mời dự khán, phóng viên Tri Thức - Znews mang đến góc nhìn hậu trường hiếm có ở trận cầu Champions League tại Parc des Princes.

Hà Trang