Châu Á nhận tin vui

UAE thông báo sẽ rời OPEC từ ngày 1/5. Ảnh: Reuters.

Giới phân tích nhận định các nền kinh tế châu Á - vốn phụ thuộc mạnh vào nhập khẩu dầu mỏ - sẽ hưởng lợi từ việc Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) rời khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC). Tuy nhiên, thế bế tắc tại eo biển Hormuz đồng nghĩa giá dầu chưa thể giảm ngay lập tức.

Giá dầu toàn cầu tiếp tục tăng mạnh vào hôm 29/4, với giá dầu thô Brent chuẩn đạt 111 USD/thùng và dầu thô West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ tiến gần đến 100 USD/thùng. Trước chiến sự Iran, Brent giao dịch quanh mức 70 USD/thùng, trong khi WTI ở mức khoảng 65 USD/thùng.

“Eo biển Hormuz bị đóng cửa đang che lấp tác động tức thời của việc UAE chia tay OPEC. Một khi eo biển mở cửa trở lại, việc UAE bơm dầu tự do lên tới 4,8 triệu thùng mỗi ngày sẽ tạo ra đà dịch chuyển từ 1-2% nhu cầu toàn cầu”, Aditya Saraswat - Phó chủ tịch cấp cao khu vực Trung Đông của Rystad Energy - cho biết.

Hiện tại, UAE sản xuất 3,4 triệu thùng mỗi ngày theo hạn ngạch của OPEC. Với trữ lượng vượt quá 100 tỷ thùng, UAE - nhà sản xuất dầu lớn thứ sáu thế giới - đang mở rộng công suất lên tới 5 triệu thùng mỗi ngày.

Châu Á hưởng lợi dài hạn

“Với các nền kinh tế châu Á nhập khẩu nhiều dầu như Nhật Bản, Ấn Độ và Hàn Quốc, đây là tin tốt về mặt cấu trúc của giá cả trong dài hạn, ngay cả khi bức tranh ngắn hạn khá khó khăn khi các nhà máy lọc dầu châu Á cắt giảm sản lượng mạnh,” ông Saraswat nói.

Việc UAE rời OPEC đã phơi bày những rạn nứt về khối lượng sản xuất trong liên minh dầu mỏ quyền lực nhất thế giới do tác động đến doanh thu, mặc dù các thành viên luôn nỗ lực thể hiện tinh thần đoàn kết. OPEC đặt các mức trần sản lượng và hạn ngạch riêng cho các thành viên để quản lý nguồn cung dầu toàn cầu và ảnh hưởng đến giá cả.

Châu Á là khách hàng dầu mỏ lớn của các quốc gia vùng Vịnh. Ảnh: Reuters.

Những khác biệt rõ nét hơn khi UAE và Saudi Arabia ngày càng cạnh tranh gay gắt về các vấn đề chính trị và kinh tế khu vực, đặc biệt ở khu vực Biển Đỏ. Cả hai nước nằm trong số ít thành viên có năng lực dự trữ đáng kể, do đó cơ chế của OPEC ảnh hưởng đến thị trường và ứng phó với các cú sốc nguồn cung.

“Nếu OPEC phân mảnh, khả năng quản lý giá sàn của tổ chức sẽ suy yếu đáng kể, và châu Á sẽ trở thành chiến trường chính cho các nguồn dầu mỏ cạnh tranh ở vùng Vịnh”, ông Saraswat nói, cảnh báo Kazakhstan có thể là quốc gia tiếp theo.

Jorge Leon - người đứng đầu bộ phận phân tích địa chính trị tại Rystad Energy - cho biết nhìn tổng thể, bức tranh nguồn cung sẽ tách lẻ hơn và thị trường dầu mỏ có khả năng biến động mạnh hơn theo thời gian khi khả năng điều tiết sự mất cân bằng của OPEC giảm.

Cuộc chơi của "kẻ nhanh chân"

Gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ diễn ra đúng thời điểm các quốc gia châu Á tìm cách chuyển dịch sang sản xuất năng lượng sạch, phù hợp với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 và giảm nhập khẩu. Theo ông Leon, khi nhu cầu dầu mỏ đạt đỉnh và bắt đầu giảm, động lực thúc đẩy các nhà sản xuất cũng thay đổi.

“Những nhà sản xuất còn dư thừa năng lực có thể sẽ ưu tiên cụ thể hóa giá trị nguồn dự trữ và bảo vệ thị phần hơn là cùng nhau kìm kẹp sản lượng. Trong bối cảnh đó, logic của những kẻ 'nhanh chân' dẫn đầu càng thuyết phục hơn bao giờ hết”, ông nói.

Srinivaasan Balakrishnan - Giám đốc đối ngoại và đối tác chiến lược tại Diễn đàn Nghiên cứu Indic (New Delhi) - cho rằng việc UAE rời khỏi OPEC không chỉ đơn thuần là tranh chấp nội bộ định kỳ hay điều chỉnh thị trường ngắn hạn.

“Nước đi này ngầm nhấn mạnh toan tính về quyền tự chủ chiến lược của một đối tác chủ chốt của Mỹ, với những tác động sâu sắc đến an ninh năng lượng, uy tín của tổ chức và cấu trúc đang phát triển của quyền lực kinh tế toàn cầu”, ông nói.

Trong bối cảnh thế giới chuyển dịch ưa chuộng các sản phẩm năng lượng sạch, dường như các nhà sản xuất dầu mỏ muốn nhanh chân đảm bảo thị phần. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây áp lực buộc OPEC giảm giá dầu. Các thành viên như Iraq và Kuwait - cũng bất mãn với trần sản lượng - giờ đây chứng kiến tiền lệ và có động lực mạnh mẽ hơn tái đánh giá tư cách thành viên của họ, ông Balakrishnan cho biết.

Việc UAE rút lui phản ánh bước chuyển mình mang tính cấu trúc trong cách các nhà sản xuất dầu mỏ nhìn nhận nhu cầu trong tương lai, Vibhuti Garg - Giám đốc khu vực Nam Á tại Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính - chia sẻ.

“Chúng ta chứng kiến những dấu hiệu ban đầu cho thấy nhu cầu đang thay đổi. Trong lĩnh vực vận tải, xe điện nhanh chóng mở rộng thị phần, thay thế tiêu thụ dầu mỏ. Trong khi đó, những cải tiến về hiệu quả và tỷ lệ của năng lượng tái tạo trong hệ thống điện tiếp tục làm giảm mức độ sử dụng dầu mỏ ở một số nền kinh tế. Đây không phải rủi ro xa vời, mà là xu hướng đang diễn ra và dự kiến tăng tốc”, bà nói.

Với UAE, việc bị ràng buộc bởi hạn ngạch OPEC đồng nghĩa họ bị hạn chế khả năng khai thác tối đa nguồn tài nguyên. Theo bà Garg, khi năng lượng tái tạo cạnh tranh hơn và triển vọng dầu mỏ suy yếu, trọng tâm chuyển từ bảo đảm giá cả sang tối đa hóa sản lượng.

“Giá dầu cao hơn có nguy cơ đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng sạch, trong khi giá cạnh tranh duy trì nhu cầu. Khi nhu cầu dài hạn không chắc chắn, ưu tiên chiến lược chuyển sang tối đa hóa sản lượng và đảm bảo thị phần ngay khi dầu mỏ vẫn còn được ưu ái”, bà kết luận.

Thủy quân lục chiến Mỹ đổ bộ tàu nghi hướng tới Iran Lực lượng Thủy quân lục chiến Mỹ thuộc MEU 31 đã đột kích tàu hàng M/V Blue Star III ở Ấn Độ Dương nghi vi phạm lệnh phong tỏa Iran. Sau khi kiểm tra và xác nhận hành trình không cập cảng Iran, Mỹ đã cho tàu tiếp tục di chuyển.