Biên cương trong màu xanh hòa bình

Một góc tường bao còn lại của pháo đài Đồng Đăng sau cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc tháng 2/1979. Ảnh: Văn Đạt/TTXVN

Tháng Hai, gió xuân thổi qua những dãy núi đá phía Bắc. Màu xanh phủ lên các điểm cao từng đỏ lửa. Đứng trước pháo đài Đồng Đăng, người ta vẫn thấy những khối bê tông đổ nát nằm xen giữa cỏ hoa. Lịch sử không lùi xa mà lặng lẽ ở lại trong từng vết đạn còn hằn trên tường đá. Lịch sử ghi lại rằng, rạng sáng 17/2/1979, trên toàn tuyến biên giới dài 1.200 km từ Pa Nậm Cúm đến Pò Hèn, đội quân từ phương Bắcđồng loạt nổ súng tiến công. Với lực lượng lớn, họ tràn qua biên giới nước ta, đánh vào Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai, Lai Châu, Hà Giang, Quảng Ninh với cái cớ là “dạy cho Việt Nam một bài học”.

Trước tình thế ấy, quân và dân Việt Nam buộc phải cầm súng. Đó là cuộc chiến đấu chính nghĩa để bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Ở Lào Cai, các đơn vị phòng ngự của ta đã đánh chặn, giành giật với địch từng ngôi nhà, góc phố. Tại Bát Xát, Mường Khương, bộ đội, công an vũ trang và dân quân tự vệ hiệp đồng chặt chẽ, chặn đứng nhiều mũi tiến công. Ở Cao Bằng, đối phương tiến đánh theo bốn hướng, hòng bao vây thị xã. Quân và dân ta tổ chức thế trận cài răng lược, bám trụ từng điểm cao. Sau một tháng chiến đấu, trên mặt trận Cao Bằng, ta đánh thiệt hại 7 tiểu đoàn địch, phá hủy 134 xe tăng, xe bọc thép.

Bị tổn thất nặng nề và trước sự cơ động của các quân đoàn chủ lực Việt Nam từ Tây Nam ra Bắc, đối phương buộc phải tuyên bố rút quân ngày 5/3/1979.

Cuộc chiến ngắn ngày nhưng hậu quả để lại là những mất mát lớn. Ở Cao Bằng, 80% số xã bị tàn phá, 1.500 người chết. Nhà cửa, trường học, bệnh viện, kho tàng, cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội bị hủy hoại. Ở Lạng Sơn, pháo đài Đồng Đăng trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất. Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã mãi mãi nằm lại nơi đây. Tại Nghĩa trang Liệt sỹ Quốc gia Vị Xuyên, hơn 1.800 liệt sĩ yên nghỉ. Nhiều ngôi mộ chưa xác định được danh tính.

Từ điểm cao, pháo đài Đồng Đăng có thể kiểm soát thị trấn biên cương này. Ảnh: Văn Đạt/ TTXVN

Tháng Hai này, những cựu chiến binh bạc mái đầu trở lại thắp hương cho các đồng đội đã gửi lại thanh xuân ở tuổi đôi mươi. Con cháu đến cúi đầu trước Bia Tổ quốc ghi công những người đã nằm lại bảo vệ biên cương. “Sống bám đá đánh giặc, chết hóa đá bất tử” đã thành lời thề của một thế hệ.

Thế hệ hôm nay đều hiểu và ghi nhớ, sự hy sinh của lớp cha anh là để khẳng định chân lý giản dị: Chủ quyền lãnh thổ của Tổ quốc là thiêng liêng. Không một thế lực nào có thể áp đặt bằng vũ lực. Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979 là cuộc chiến tự vệ chính đáng của nhân dân Việt Nam.

47 năm đã trôi qua. Màu xanh đã phủ lên “Lò vôi thế kỷ”. Những cung đường tuần tra biên giới được bê tông hóa, uốn lượn qua các rừng thông. Đồng Đăng hôm nay sầm uất. Được hình thành vào tháng 7 năm 2025 từ thị trấn Đồng Đăng và 4 xã của huyện Cao Lộc cũ trong thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính của Lạng Sơn, xã biên giới này và Bằng Tường (Trung Quốc) hoạt động giao thương rất nhộn nhịp. Còn ở Cao Bằng, mảnh đất biên cương bị tàn phá năm xưa thì nay diện mạo đô thị thay đổi rõ rệt. Khu đô thị Đề Thám khang trang. Ven sông Bằng Giang, ánh đèn phố núi lung linh mỗi tối. Thu ngân sách năm 2025 của Cao Bằng đạt hơn 4.073 tỷ đồng, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 17,8%. Tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đang mở ra cơ hội lớn cho kinh tế cửa khẩu.

Xe chở hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Ga đường sắt quốc tế Đồng Đăng (Lạng Sơn). Ảnh: Quang Duy/TTXVN

Song, sự hồi sinh trên dải đất biên cương này không chỉ là những con số. Đó là mồ hôi và nghị lực của người dân vùng biên. Cao hơn, đó còn là kết quả của môi trường hòa bình, ổn định được gìn giữ bằng nỗ lực chung của hai nước. Sau khi bình thường hóa quan hệ năm 1991, hợp tác giữa hai nước Việt Nam - Trung Quốc ngày càng phát triển sâu rộng. Đó là mối hợp tác chiến lược toàn diện, quan hệ đặc biệt, dựa trên sự tương đồng về thể chế chính trị, láng giềng hữu nghị truyền thống, cùng chung con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội và sự gắn bó sâu sắc.

Và nằm trong mối quan hệ đặc biệt đó, hợp tác quốc phòng giữa Việt Nam - Trung Quốc ngày càng thực chất. Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới đã tổ chức 9 lần thành công đã góp phần làm sâu sắc hơn sự đoàn kết, tin cậy và hợp tác hiệu quả giữa Quân đội và Bộ đội Biên phòng Việt Nam với Quân đội và lực lượng bảo vệ biên giới Trung Quốc, trở thành điểm sáng trong quan hệ hai nước. Kể từ lần đầu tổ chức giao lưu tại Quảng Ninh và Quảng Tây vào tháng 3/2014, đến nay, quy mô sự kiện này ngày càng mở rộng. Hai bên duy trì tuần tra chung, hội đàm định kỳ, đường dây nóng. Lực lượng Biên phòng hai nước đã kết nghĩa các cặp đơn vị và cặp cụm dân cư hai bên biên giới.

Tại Quảng Ninh, phong trào “Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới” được triển khai hiệu quả. Khu Tràng Vĩ và thôn Vạn Vĩ chỉ cách nhau một con sông. Hơn 90% dân số Vạn Vĩ là người gốc Việt. Bà con vẫn gói bánh chưng ngày Tết, thờ cúng tổ tiên, dạy trẻ em nói tiếng Việt. Hai bên thăm hỏi nhau dịp lễ, Tết. Họ cùng bảo vệ mốc giới, không làm thay đổi dòng chảy sông biên giới.

Ở Lạng Sơn, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị phối hợp chặt chẽ với Trạm Hội ngộ hội đàm Bằng Tường. Hai bên tuần tra song phương, trao đổi thông tin, đấu tranh phòng chống tội phạm. Trong giai đoạn phòng chống đại dịch COVID-19, lực lượng hai nước đã kề vai sát cánh hỗ trợ nhau. Hai bên cũng triển khai thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh. Khai trương vào cuối năm 2024, Công viên Logistics Lạng Sơn được thiết kế đáp ứng 1.500 xe thông quan mỗi ngày vào năm 2034. Hệ thống cổng thông quan thông minh, phân luồng tự động giúp rút ngắn thời gian thông quan 40%. Công nghệ AI, nhận diện sinh trắc học được ứng dụng rộng rãi.

Những con số ấy cho thấy một thực tế, sau những năm tháng căng thẳng, quan hệ hai nước đang đi vào chiều sâu hợp tác. Hòa bình và phát triển là lựa chọn tất yếu của hai quốc gia láng giềng cùng chung mục tiêu xây dựng đất nước.

Tháng Hai này, trong sắc xuân nơi địa đầu Tổ quốc, đứng trước những mốc quốc giới vững chãi, người ta càng hiểu rõ hơn giá trị của hòa bình. Hiểu để không quên đi quá khứ và hiểu để càng trân trọng hiện tại, hướng tới tương lai.

Biên cương là nơi bắt đầu Tổ quốc. Mỗi tấc đất nơi đây đều thấm mồ hôi và máu của cha ông. Nhưng biên cương hôm nay cũng là nơi khởi đầu của những nhịp cầu hữu nghị. Từ đôi bờ biên giới, lòng tin đang được bồi đắp từng ngày để nơi đây mãi là đường ranh của hòa bình, hợp tác cùng phát triển.

Hạnh Quỳnh (TTXVN)