Afghanistan chưa yên tiếng súng

Lực lượng Taliban tuần tra trên một tuyến đường sau khi Mỹ rút quân khỏi sân bay quốc tế Hamid Karzai ở thủ đô Kabul ngày 31-8. Ảnh: Reuters

Kể từ khi giành quyền kiểm soát phần lớn lãnh thổ Afghanistan và thủ đô Kabul sau chiến dịch tấn công quân sự chớp nhoáng, Taliban cố gắng thể hiện hình ảnh ôn hòa hơn, đặc biệt là các quyền đối với phụ nữ. Theo AP, Taliban gần như đã hoàn tất quá trình thành lập chính phủ tại Afghanistan nhưng chưa công bố vào ngày 4-9 theo đúng kế hoạch.

Những ngày qua, giao tranh giữa Taliban và Lực lượng Mặt trận Kháng chiến Quốc gia (NRF) diễn ra ở thung lũng Panjshir, cách thủ đô Kabul khoảng 80km về phía bắc. Thung lũng Panjshir từ lâu được xem là một thành trì chống Taliban. Panjshir cũng là tỉnh duy nhất nằm ngoài sự kiểm soát của Taliban. Tuy nhiên, Reuters cho biết, cuối tuần qua, Taliban đã kiểm soát tất cả các khu vực ở Afghanistan, trong đó có cả thung lũng Panjshir.

Taliban có thể công bố chính phủ trong một vài ngày tới. Theo Reuters, dự kiến lãnh đạo chính phủ là ông Mullah Abdul Ghani Baradar, người đứng đầu nhánh chính trị của Taliban. Lãnh đạo tôn giáo tối cao của Taliban, Haibatullah Akhundzada, sẽ phụ trách các vấn đề tôn giáo và điều hành trong khuôn khổ đạo Hồi. Chính phủ bao gồm 25 bộ và một hội đồng tham vấn gồm 12 học giả Hồi giáo.

Trong khi đó, trả lời đài Fox News ngày 4-9, Tướng Mark Milley - Tổng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ nói rằng, hiện còn quá sớm để khẳng định liệu Mỹ có an toàn hơn sau khi rút quân hoàn toàn khỏi Afghanistan hay không. “Dự đoán của tôi từ khía cạnh quân sự là… tình hình này có khả năng biến thành cuộc nội chiến. Tôi không biết liệu Taliban sẽ củng cố quyền lực và thiết lập chính quyền được không”, ông Milley nói. Không những thế, Tướng Milley lo ngại các tổ chức khủng bố như Al-Qaeda, tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) có thể lợi dụng tình hình hỗn loạn ở Afghanistan để gây rối.

Song, báo USA Today cho hay, hồi cuối tháng 8, Tổng thống Mỹ Joe Biden có bài phát biểu, trong đó một lần nữa bảo vệ việc rút quân khỏi Afghanistan, xem đây là giải pháp để Mỹ thoát khỏi cuộc xung đột kéo dài 20 năm qua - cuộc chiến đã làm cường quốc hàng đầu thế giới tổn thất hàng nghìn tỷ USD và sinh mạng của 2.500 binh sĩ. Ông Biden cam kết sẽ đưa bất kỳ công dân Mỹ nào còn bị kẹt lại ở Afghanistan trở về nhà. Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken xác nhận Washington vẫn đang phối hợp với các đồng minh để bảo đảm những người bị mắc kẹt muốn rời khỏi Afghanistan có thể rời quốc gia Nam Á này một cách an toàn.

Hiện các chính trị gia ở Mỹ tranh luận việc ai chịu trách nhiệm về tình hình xấu đi nhanh chóng tại Afghanistan. Ngay sau khi Taliban chiếm được thủ đô Kabul, Tổng thống Biden cho rằng, lợi ích quốc gia của Mỹ ở Afghanistan chủ yếu nhằm ngăn chặn các lực lượng khủng bố tấn công nước Mỹ. Ông cam kết sẽ đáp trả nhanh chóng và mạnh mẽ đối với bất kỳ cuộc tấn công nào để bảo vệ người dân Mỹ cũng như những người Afghanistan đã hỗ trợ Washington.

Liên minh châu Âu (EU), Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Mỹ cùng lãnh đạo một số quốc gia đồng minh nhiều lần thúc giục Taliban cụ thể hóa các cam kết bằng hành động. Lúc này, Afghanistan đang đối mặt rất nhiều thách thức, nhất là mối đe dọa lực lượng khủng bố như Al-Qaeda và IS có thể trỗi dậy, đồng thời nguy cơ xảy ra thảm họa nhân đạo - theo cảnh báo của Liên Hợp Quốc. Các nhà quan sát cho rằng, Tổng thống Biden cam kết sẽ ngăn chặn Afghanistan một lần nữa trở thành nơi trú ẩn của Al-Qaeda và các nhóm khủng bố khác muốn tấn công nước Mỹ. Tuy nhiên, khi Mỹ không còn hiện diện quân sự ở Afghanistan thì ông Biden và chính phủ của mình khó chi phối được tình hình ở quốc gia Nam Á này.