Cách đây 32 năm - ngày 20/9/1989 (tức ngày 21/8 năm Kỷ Tỵ), nhà thơ, dịch giả và nhà soạn kịch Đoàn Phú Tứ đã trút hơi thở cuối cùng tại ngôi nhà nhỏ nghèo nàn ven sông Hồng, chỉ sau 2 tháng (7/1989) người vợ hiền thục ra đi. Ông đã gửi lại dương thế tuổi 80, buông bỏ tất cả những cô đơn, đớn đau, phiền muộn… của cõi tạm.
Cuộc sống bắt đầu từ dưới chân. Thơ là hồn vía của cuộc sống, nên thơ cũng bắt đầu từ đó. Khái niệm 'dưới chân' ở đây là hiểu đúng nghĩa đen. Tôi muốn nói tới những dấu chân người, hình ảnh đầu tiên nối chúng ta với đất đai, với cõi trần tục. Luôn luôn và mãi mãi, đã, đang và sẽ có hàng tỷ tỷ con người bước đi trên mặt đất, bàn chân họ mài mòn đất đai, đạp bằng đá núi và vẽ nên những con đường mênh mông, bất tận.
Ở tuổi 83, GS. Phong Lê, Chủ tịch Hội Kiều học Việt Nam - vừa ra mắt cuốn sách 90 chân dung văn hóa, văn chương Việt (NXB Trẻ, tháng 7-2021) với mong muốn dựng lên những chân dung văn hóa, văn chương mà ông quan tâm, dành nhiều tâm sức nghiên cứu.
Theo sách 'Kể chuyện tấm gương hiếu học', khi chưa đỗ đạt và nhà còn nghèo, không có tiền mua dầu đèn thắp sáng nên Nguyễn Khuyến đã vun lá khô thành đống, đốt cháy rực lên để đọc sách, dùi mài kinh sử.
Trong nền thơ ca Việt Nam hiện đại, Tế Hanh là một trong những cây bút tiêu biểu, cùng với Xuân Diệu, Huy Cận, Chế Lan Viên, Tố Hữu 'góp vào và tạo nên những đỉnh cao trong ngũ hành thơ ca'.
Tống biệt hành là một thi phẩm nổi bật của thi ca Việt Nam. Tuy nhiên, cho đến tận bây giờ, tác phẩm của nhà thơ Thâm Tâm còn nhiều ẩn số khiến người đọc vẫn mải miết đi tìm câu trả lời.
Sáng 27/10, tại Hà Nội, Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà thơ Chế Lan Viên (1920 - 2020). Có rất nhiều điều đáng nói về một hồn thơ đã viết nên Điêu tàn từ năm 17 tuổi, rực sáng trên văn đàn 1930 - 1945 mà trong Thi nhân Việt Nam, Hoài Thanh - Hoài Chân phải thốt lên kinh ngạc: '... ta điên cuồng với Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên...' Nhưng Chế Lan Viên không dừng lại ở Điêu tàn, đến tận Di cảo 1, Di cảo 2 của ông, người ta vẫn phải sửng sốt thêm một lần nữa về ông, một trong những đại diện tiên phong cho chất trí tuệ, đa diện, nhiều chiều, mang tầm triết luận.
Tháng 9/2020, dịch COVID - 19 vẫn chưa qua, nên ít ai nhớ đến dịp kỷ niệm 110 năm sinh nhật nhà thơ - nhà viết kịch Đoàn Phú Tứ. Thế nhưng, bài thơ 'Màu thời gian' của ông thì vẫn còn lưu dấu trong lòng công chúng hôm nay và ngày mai. Và sẽ thú vị hơn, nếu độc giả biết rằng, bài thơ ấy là kết quả của một mối tình lãng mạn và vô vọng.
Từ sự động viên của học giả Nguyễn Hiến Lê về một tác phẩm viết về Khánh Hòa, nhà thơ Quách Tấn đã viết nên 'Xứ trầm hương' để lại cho đời.
Kể từ khi tiếp nhận chủ nghĩa lãng mạn (romantisme) từ văn học Pháp, văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ 20 đã xuất hiện những bài thơ mà ngày nay gọi là ngôn tình. Tác giả có thể gọi là sơ tổ của dòng thơ ngôn tình hiện đại Việt Nam là Nguyễn Xuân Huy, người có tên trong Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh - Hoài Chân. Ông sinh vào ngày giữa tháng 7 cách đây 105 năm (15/7/1915) và mất cũng đã 20 năm (30/12/2000).
Nguyễn Vỹ rất ngạc nhiên khi thấy bức ảnh do Thế Lữ chụp mình hôm đó có trong cuốn 'Thi nhân Việt Nam' của Hoài Thanh và Hoài Chân.
Trong số những gương mặt thi sĩ được Hoài Thanh tuyển chọn trong Thi nhân Việt Nam, tên tuổi Phạm Hầu vụt sáng như tia chớp của một ngôi sao bay ngang bầu trời Thơ Mới.
Không kể những nhà văn không chuyên và… không tên thì Trần Nhã Thụy là nhà văn đầu tiên chơi Vlog, không phải nghi ngờ. Khi được hỏi: Làm Vlog có mục đích kiếm tiền không? Chẳng thèm che đậy, gã đáp: 'Chỉ có viết văn không nghĩ kiếm tiền. Còn làm gì cũng kiếm tiền hết'.
Những ngày này, Hà Nội thật tĩnh lặng. Phố xá dường như trở về với nét nguyên sơ bình dị và an yên. Hà Nội cũng trở nên thong thả hơn, chậm rãi hơn, đẹp một cách nao lòng.
Những ai biết ít nhiều về gia thế xuất thân và đường đời của tác giả trong những năm đất nước có nhiều biến động dữ dội, nhiều triệu người Việt bị bứt ra khỏi quê hương, đều nhận ra nhiều nét như là tự truyện trong hầu khắp tác phẩm của Linh Bảo...
Trong thơ Việt từ trước tới nay, Tết đi vào thơ của mọi thời và của nhiều người, song những cái Tết trong thơ làm tôi nhớ nhất thuộc về thời Thơ Mới lãng mạn 1932 - 1945...
'Thi nhân Việt Nam (1932-1941)' là quyển sách tuyệt hay của hai nhà nghiên cứu và phê bình: Hoài Thanh - Hoài Chân.
Xưa nay mùa thu luôn là đề tài được nhiều văn nghệ sĩ lưu luyến. Bích Khê cũng không ngoại lệ, với ông, mùa thu luôn 'ám ảnh nhà thi sĩ'. Trong những trang viết về Bích Khê ở cuốn Thi nhân Việt Nam, Hoài Thanh đã dành tặng ông những 'lời có cánh':
Ở giai đoạn nào Hoài Thanh cũng có đóng góp quan trọng cho sự nghiệp văn học của đất nước. Mỗi bài viết của ông đều ghi nhận tài năng phê bình kiệt xuất, tấm gương sống trung thực và lao động bền bỉ.
Mới đây, ba cô con gái của quan Thượng thư và Tổng Đốc cuối cùng của triều Nguyễn đã ra mắt một cuốn sách kể lại chuyện gia đình. Có rất nhiều bất ngờ về đời sống của giới được coi là phong lưu, giàu có thời ấy…
Trong cuốn sách nổi tiếng Thi nhân Việt Nam 1932-1941, Hoài Thanh - Hoài Chân nhận xét: 'Tôi quyết rằng trong lịch sử thi ca Việt Nam chưa bao giờ có một thời đại phong phú như thời đại này. Chưa bao giờ người ta thấy xuất hiện cùng một lần một hồn thơ rộng mở như Thế Lữ, mơ màng như Lưu Trọng Lư, hùng tráng như Huy Thông, trong sáng như Nguyễn Nhược Pháp, ảo não như Huy Cận, quê mùa như Nguyễn Bính, kỳ dị như Chế Lan Viên, rạo rực băn khoăn như Xuân Diệu…'.