Theo Đông y, nguyên nhân do can âm hư, khí huyết kém hay gặp ở phụ nữ tiền mãn kinh, tăng huyết áp và xơ cứng động mạch ở người cao tuổi, người bị suy nhược thần kinh, suy nhược cơ thể. Biểu hiện hư phiền, khó ngủ, dễ cáu gắt, nhức đầu, hoa mắt, chóng mặt, lưỡi khô, mạch huyền tế sác... Phương pháp điều trị chủ yếu là bổ can âm, dưới đây là những bài thuốc điều trị.
Hồi hộp mất ngủ do tâm can huyết hư thuộc chứng 'Tâm quý', chứng 'Huyết hư' trong Đông y. Người bệnh biểu hiện thần thái mệt mỏi, váng đầu chóng mặt, mất ngủ, hồi hộp, ngủ chiêm bao sợ hãi, gân cơ yếu. Nguyên nhân phần nhiều do bệnh ốm lâu ngày; do già yếu mệt nhọc; do bị chứng xuất huyết nội tạng; ăn uống thiếu bổ dưỡng mà sinh bệnh.
Y học cổ truyền gọi thuốc bổ nghĩa là 'bổ cái hư' và 'ích cái tổn', có tác dụng nâng cao chính khí của cơ thể bị suy nhược về các mặt âm, dương, khí, huyết và tân dịch. 'Bổ' là bù đắp những chất mà cơ thể còn thiếu để duy trì lại thế cân bằng cho cơ thể. Phép bổ là tái thiết thế cân bằng tự nhiên cho cơ thể. Sự cân bằng này bị 'lệch chuẩn' do bệnh lý và sinh hoạt thiếu điều độ....
Với phụ nữ, một bộ ngực đẹp đẽ, nở nang với 'đôi gò bồng đảo' hấp dẫn là một điều hết sức quan trọng và cần thiết. Bởi lẽ, điều đó không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà quan trọng hơn là sức khỏe của cơ thể nói chung và hệ nội tiết đặc trưng giới tính nói riêng.
Đương quy còn có tên xuyên quy, là rễ đã phơi hay sấy khô của cây đương quy (Angelica sinensis (Oliv.) Diels.), thuộc họ Hoa tán (Apiaceae). Đương quy di thực đang trồng ở Việt Nam là loài (Angelica acutiloba (Sieb. Et Zucc.) Kitagawa.) có nguồn gốc từ Nhật Bản.
Đơn bì có vị cay, đắng, mùi thơm, tính bình, vào các kinh tâm, can, thận, có tác dụng thanh huyết nhiệt, hạ sốt, mất máu, hoạt huyết, làm tan máu ứ, giảm đau. Đơn bì cũng thường được dùng trong các bài bổ thận, sinh tinh.
Bệnh đa nang buồng trứng có thể phát sinh ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Người bệnh thường có kinh nguyệt không đều, không có thai, đa mao, béo phì, phì đại buồng trứng. Rất nhiều trường hợp bị buồng trứng đa nang nhưng chủ quan, không đi thăm khám. Hơn nữa, chu kỳ kinh nguyệt lại không đều, lúc dài, lúc ngắn, có dấu hiệu tăng cân bất thường đặc biệt là vùng bụng... Bệnh đa nang buồng trứng là một trong những nguyên nhân gây vô sinh ở nữ giới.
Sau khi đẻ, nhiều sản phụ không có sữa hoặc ít sữa, còn gọi là sữa không xuống. Nguyên nhân do chị em bị mất máu nhiều trong khi sinh nở làm khí huyết hư nhược không sinh sữa được; hoặc do huyết hôi ra ít, huyết ứ đình lưu, khí mạch ủng trệ, kinh mạch bị trở ngại mà không có sữa.
Loãng xương là hiện tượng xương liên tục mỏng dần, đồng thời mật độ chất trong xương ngày càng thưa dần khiến xương trở nên giòn hơn, dễ bị gãy dù chỉ bị chấn thương nhẹ. Phụ nữ mắc bệnh nhiều hơn nam giới, chủ yếu ở thời kỳ tiền mãn kinh. Loãng xương là nguyên nhân phổ biến gây ra gãy xương ở phụ nữ trong giai đoạn sau mãn kinh và người cao tuổi... Bệnh tiến triển thầm lặng, nhiều khi chỉ phát hiện khi xương bị gãy.
Đau nhức đầu là triệu chứng thường gặp của rất nhiều bệnh, có thể do tác nhân bên ngoài (ngoại cảm) hay bên trong cơ thể (nội thương). Theo YHCT, nếu lúc đau đầu lúc không và đau âm ỉ là do nội thương; nếu kèm theo lưng gối đau mỏi, xây xẩm hoa mắt chóng mặt, hoặc có di tinh, lưỡi đỏ, mạch tế sác là do thận khí suy tổn.
Trong Đông y, rượu là một vị thuốc có vị cay nóng, hơi đắng, ngọt, tính ôn, đi vào 12 kinh lạc, có tác dụng điều hòa khí huyết, thông kinh lạc, dẫn thuốc đi vào một số tạng phủ để chữa bệnh, dùng ngoài để xoa bóp tiêu sưng giảm đau...
Địa hoàng có tên khoa học: Rehmannia glutinosa (Gaertn). Họ Hoa mõm chó (Scrophulariaceae). Sinh địa là thân rễ phơi hay sấy khô của cây địa hoàng; còn thục địa được chế biến từ sinh địa theo dạng đồ, nấu chín. Thục địa được xem là thuốc chủ yếu để bổ thận.
Sâm bí đao là thức uống được nhiều chị em yêu thích nhờ tác dụng làm đẹp da, giúp giảm cân, mượt tóc… Bên cạnh đó, loại thức uống này còn giúp thanh nhiệt, mát gan, thải độc cơ thể vô cùng hiệu quả.
Trà bí đao 'nhà làm' có hương vị chẳng khác gì những lon nước đã được đóng sẵn ngoài hàng, rất thơm và dễ uống nhưng đảm bảo vệ sinh và tiết kiệm chi phí hơn.
Có lá này trong nhà không lo bệnh gan, giúp đánh tan mất ngủ, gặp những bệnh sau không mất tiền mua thuốc tây - hãy bỏ túi ngay để tận dụng.
Dương hư là tình trạng dương khí bất túc, hỏa hư không sưởi ấm cơ thể, tử cung buồng trứng lạnh khó thụ thai. Người bệnh có biểu hiện lưng gối yếu mỏi, chân không ấm, lãnh cảm tình dục, hoặc kinh trễ kỳ sắc lợt là 'thận dương hư'; nếu hay lạnh đau bụng, ăn kém đi tiêu lỏng là 'tỳ dương hư'; hay mệt mỏi hồi hộp, chân tay lạnh không khoái cảm về tình dục là 'tâm thận lưỡng hư'.
Sơn thù du còn gọi là sơn thù, thù nhục, dược liệu làm thuốc là quả cây sơn thù du, khi già được hái về bỏ hạt phơi khô để dùng dần.
Hán liên thảo tên khác cây cỏ mực, cỏ nhọ nồi, hạn liên thảo, mặc hán liên. Hán liên thảo tính hàn, vị ngọt, chua, lợi về các kinh tỳ, vị, có công dụng thanh nhiệt, giải độc, mát huyết, cầm máu, bổ gan thận... dùng tươi hoặc sấy khô.
Bí đao có thể làm nhiều món nước rất ngon để giải nhiệt, làm đẹp da mặt trong những ngày nóng bức kỷ lục này.
Thỏ ty tử là hạt chín già đã phơi sấy khô của cây thỏ ty tử. Thỏ ty tử có alcaloid (cuscutamin), lignan, flavonoid (quercetin, astragalin, hyperin), acid hữu cơ và dầu béo.
Giai đoạn tiền mãn kinh, chị em gặp các biểu hiện: rối loạn kinh nguyệt, đau đầu, chóng mặt, nóng bừng vã mồ hôi... Đông y có các bài thuốc để điều trị các rối loạn tiền mãn kinh giúp chị em giảm bớt khó chịu.
Trầm cảm là tình trạng bệnh lý rối loạn cảm xúc, biểu hiện bằng giảm khí sắc, buồn rầu, giảm thích thú, thường xuyên mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ, giảm tập trung chú ý, cảm nghĩ tự ti, bi quan kèm theo một số biểu hiện về thần kinh thực vật của cơ thể.
Sam da rất hay gặp ở phụ nữ từ 30 tuổi trở lên. Dưới đây là một số bài thuốc tác dụng bổ thận, dưỡng huyết, hoạt huyết, lương huyết, hành khí, tiêu ban sạm đen, giúp chị em có làn da sáng mịn.
Chữa bệnh cho nam giới, bổ thận tráng dương không phải để 'sinh hoạt' được nhiều. Bổ thận tráng dương là để con người khỏe mạnh.
Hán liên thảo tên khác cây cỏ mực, cỏ nhọ nồi, hạn liên thảo, mặc hán liên. Hán liên thảo tính hàn, vị ngọt, chua, lợi về các kinh tỳ, vị, có công dụng thanh nhiệt, giải độc, mát huyết, cầm máu, bổ gan thận... dùng tươi hoặc sấy khô.
Theo Đông y hội chứng tiền mãn kinh là một bệnh nội thương chủ yếu do chức năng của tạng thận suy giảm, âm dương mất cân bằng sinh ra sự rối loạn chức năng các tạng phủ trong cơ thể.
Thập toàn đại bổ là bài thuốc có công dụng bồi bổ khí huyết, còn có tác dụng tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể, cải thiện hệ tuần hoàn, giúp thận khỏe - sinh tinh.
Vua chúa thời xưa phải có những bài thuốc đặc biệt lắm thì mới có thể 'phục vụ' được tam cung lục viện.
Bất lực là tình trạng suy giảm khả năng tình dục ở nam giới, có nhiều biểu hiện như: dương vật không cương cứng do không ham muốn, hoặc có ham muốn nhưng không 'lên' được, hay có thể cương khi được kích thích nhiều, nhưng sau đó nhanh chóng xẹp trở lại.
Có một giai thoại rằng, để vua Minh Mạng có 'sức mạnh' phi thường, các ngự y trong triều đã ngày đêm nghiên cứu, bào chế ra những bài thuốc có tính năng tráng dương bổ thận cho thiên tử dùng, trong đó nổi tiếng là bài thuốc: 'Nhất dạ ngũ giao' và 'Nhất dạ lục giao sinh ngũ tử'.
Mối quan tâm hàng đầu của nữ là sắc đẹp và sức khỏe, hiện nay có nhiều loại thuốc, nhưng trong đông y có vị thuốc thỏa mãn nhu cầu này là đương quy.
Ba ba không chỉ là một loại đặc sản khoái khẩu mà còn có khả năng hỗ trợ chữa các bệnh như mồ hôi trộm, di tinh, kinh nguyệt không đều, bế kinh, viêm thận mạn tính... Theo các chuyên gia về dinh dưỡng, nên dùng những con ba ba ở môi trường tự nhiên thì tốt hơn ba ba nuôi,
Đó là các bài Lục vị - Bát vị.được Hải Thượng Lãn Ông hết sức tâm đắc trong điều trị bệnh, cũng như nâng cao sức khỏe người bệnh, đề kháng bệnh tật, nhất là trong lúc mọi người cần phòng dịch covid-19 như hiện nay.
Đầu vậng còn gọi 'đầu huyễn', 'huyễn vậng'... Y học hiện đại gọi là hội chứng tiền đình, thiểu năng tuần hoàn não.
Tỏi rừng để làm thuốc tách từng vảy từ thân của cây nhúng vào nước sôi 5-7 phút cho chín tái rồi đem phơi khô dùng dần lấy tên thuốc là bách hợp.
Chứng tâm hỏa thịnh thường gặp trong các bệnh: mất ngủ, huyết lâm (chảy máu cam, đại tiện, tiểu tiện ra máu...) tim hồi hộp, rối loạn nhịp tim...
Chứng phế thận âm hư là chỉ phế âm khuy tổn, bệnh lâu ngày liên lụy đến thận, xuất hiện chứng âm suy, tân dịch của hai tạng phế thận bất túc, phế lạc bị tổn hại, dẫn đến thủy suy hỏa vượng, bệnh phần nhiều do tà nhiệt vướng vất ở phế hoặc do buồn thương quá độ hoặc do phòng lao quá độ mà gây nên.