Trong sách Gia Định thành thông chí, cụ Trịnh Hoài Đức có ghi chép lại một cách khái quát một số chùa danh tiếng có liên quan tới công cuộc mở cõi về phương Nam của dân ta. Vì các chùa được ghi chép rải rác khắp cuốn sách nên khó nắm bắt hết đối với độc giả không có nhiều thì giờ tìm đọc.
Tận tâm phục vụ người dân không chỉ là biểu hiện của đạo đức công vụ, mà còn là minh chứng cụ thể cho tinh thần chủ động và trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong việc triển khai chính sách an sinh xã hội một cách thiết thực, đúng đối tượng thụ hưởng.
Nhờ có chút duyên, chúng tôi có được cuốn sách đầy đặn của thầy Nguyễn Khuê, giảng viên của Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), là cuốn Tuyển tập Nghiên cứu và sáng tác do Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh xuất bản năm 2016. Trước khi về hưu, ông là Trưởng ban Hán Nôm của Khoa Ngữ văn và báo chí (Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn), sở hữu nhiều công trình nghiên cứu Hán Nôm có giá trị.
Có lẽ trong số các tên phường của Đồng Nai mới thuộc Bình Phước (cũ), tên phường Phước Long, Lộc Ninh, An Lộc, Bình Long… được biết đến nhiều trong lịch sử hiện đại vì là nơi diễn ra các trận đánh ác liệt trong kháng chiến chống Mỹ.
Mỗi năm, vào những ngày tháng Tư, ký ức của nhiều người lại một lần nữa quay về thời điểm 30/4/1975. Không chỉ vậy, nghĩ suy còn dẫn chúng ta đi cùng những tháng năm sau đó đến hiện tại. 50 năm đã qua, tuy ngắn ngủi so với lịch sử đất nước nhưng là gần cả một đời người. Là một trong số nhiều người được sống cả trong thời chiến và hòa bình, tôi cảm thấy mình thật may mắn khi được trải nghiệm những thời khắc quan trọng trong hành trình 50 năm đặc biệt của đất nước. Càng may mắn hơn vì tôi được sống tại Sài Gòn - TP.Hồ Chí Minh, đích đến để kết thúc chiến tranh và khởi đầu của hòa bình - thống nhất.
Sáng 28-3, UBND thành phố Biên Hòa long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 200 năm Ngày mất danh nhân văn hóa Trịnh Hoài Đức (1825-2025).
Nhân kỷ niệm 260 năm ngày sinh (1765-2025) và 200 năm ngày mất (1825-2025) của danh nhân văn hóa Trịnh Hoài Đức, sáng 22-3, Bảo tàng Đồng Nai kết hợp với Trường tiểu học Trịnh Hoài Đức (phường Trung Dũng, thành phố Biên Hòa) tổ chức sinh hoạt chuyên đề: Danh nhân Trịnh Hoài Đức - Niềm tự hào của xứ Đồng Nai. Hơn 200 học sinh và giáo viên của Trường tiểu học Trịnh Hoài Đức đã tham gia.
Văn miếu Trấn Biên (VMTB) ra đời vào năm Ất Mùi (1715), dưới triều chúa Nguyễn Phúc Chu (1691-1725). Vị chúa này có danh xưng đầy đủ là Hiển Tông Hiếu Minh Hoàng đế Nguyễn Phúc Chu, đương thời được gọi là Quốc Chúa. Chính vị chúa này đã phái Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh kinh lược xứ Đồng Nai.
Mỗi dịp Tết đến Xuân về, núi Bà Đen lại trở thành điểm đến tâm linh thu hút đông đảo du khách thập phương ghé thăm. Dưới chân núi, hàng trăm nghìn người dân ngủ lại qua đêm, chờ đến sáng sớm để lên đỉnh cầu an, sẵn sàng cho mùa hành hương lớn nhất trong năm tại ngọn núi linh thiêng này.
NSGN - Trong tác phẩm Ích bộ phương vật lược ký (益部方物畧記) của nhà văn, nhà sử học thời Bắc Tống 北宋 (960-1127), tên là Tống Kỳ 宋祁 (998-1061), đã ghi nhận về một loại đậu, gọi là Đậu Phật (Phật đậu, 佛豆)1.
Trịnh Hoài Đức sinh và mất đều vào năm Ất Dậu (1765-1825), tự Chỉ Sơn, hiệu Cấn Trai.
Nổi lên đơn côi giữa vùng đồng bằng trù phú, núi Bà Đen, Tây Ninh được biết đến là ngọn núi thiêng, và gắn liền với huyền thoại Linh Sơn Thánh Mẫu – một tượng đài tâm linh của người dân Nam bộ.
Tên gọi của huyện Hóc Môn đã có từ gần 150 năm trước, nhưng không phải ai cũng hiểu hết ý nghĩa của cái tên này.
Nằm nép mình bên sông Đồng Nai, làng nghề làm đá Bửu Long, thuộc phường Bửu Long, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai đã trải qua lịch sử hàng trăm năm. Nơi đây, hiện vẫn còn nhiều hộ gia đình tâm huyết với nghề. Nghề đá Bửu Long được xem là làng nghề thủ công lâu đời nhất của vùng đất Đồng Nai, ngày đêm sáng tạo nên những tác phẩm nghệ thuật tinh xảo từ đá.
Hiện chúng tôi có đủ 4 bản dịch Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức. Cuốn khó tìm nhất là bản dịch của Tu Trai Nguyễn Tạo do Nha Văn hóa thuộc Phủ Quốc vụ khanh đặc trách văn hóa xuất bản năm 1972 tại Sài Gòn trong tủ sách Văn hóa tùng thư.
Kênh Vĩnh Tế không chỉ là công trình phòng thủ trấn biên kỳ vĩ, mà còn mạch máu giao thông trọng yếu để chấn hưng vùng biên viễn Tây Nam. Từ Châu Đốc cho đến Hà Tiên, những câu chuyện về dòng kênh huyền thoại này vẫn luôn sống động và đầy cuốn hút. Dù lịch sử đã đi qua 2 thế kỷ, nhưng người hậu thế vẫn muốn tận tường chuyện tên gọi của dòng kênh.
Đây là địa phương có tỉnh lỵ không phải là đô thị lớn nhất và là tỉnh có hai thành phố trực thuộc ở khu vực phía Nam.
* Theo tôi được biết thì 'Bà Rịa' trong địa danh Bà Rịa - Vũng Tàu là một phụ nữ. Xin cho hỏi, bà có hành trạng như thế nào mà được đặt tên cho tỉnh này? (Lê Ngọc Trâm, quận Cẩm Lệ, Đà Nẵng).
Gọi tên các đảo này là hòn Nhum vì xưa kia trên các hòn này có rất nhiều cây nhum. Trịnh Hoài Đức viết trong Gia Định thành thông chí: 'Cây thiết tung tục gọi là cây nhum (ngoài Bắc gọi mỳ), giống như cây dừa mà có nhiều gai, thớ gỗ màu đen mà cứng bền, dùng làm cột nhà, sàn nhà, xẻ ra làm tấm khắc liễn đối rất tốt, lại dùng làm đồn lũy vì có gai nhọn và cứng'.
Mặc dù địa danh 18 thôn Vườn Trầu rất nổi tiếng nhưng nhiều người không biết mảnh đất này ở đâu, vì sao lại có cái tên như vậy.
Thị Nghè, tên một khu vực, một con rạch, một khu chợ, 2 cây cầu… tại TP.HCM liên quan đến một người phụ nữ sống ở thế kỷ 18, bà là ai?
'Ở phủ Tân Bình, trước thành Gia Định, tục gọi là sông Bến Nghé, rộng 142 tầm, sâu 10 tầm, khi nước lên sâu 13 thước ta, sông này vừa rộng lớn vừa trong sâu...'.
Một nơi là điểm đầu của Đông Nam Bộ, một nơi là vùng đất cực Tây của Nam Bộ, cách đây hơn 300 năm khi giao thông còn nhiều trắc trở, phương tiện di chuyển thô sơ, để vượt khoảng cách 400km từ Đồng Nai đến Hà Tiên phải mất hơn nửa tháng. Ấy vậy mà trong hành trình mở cõi của đất nước, giữa Đồng Nai và Hà Tiên đã có những mối lương duyên khắng khít.
Những ngày cuối năm, giở đọc Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức, ở quyển sách tỉ mỉ ghi lại cương thổ, sản vật phương Nam, tình cờ tìm thấy một câu rất hay: 'Cơm Nai Rịa, cá Rí Rang'. Bỗng òa lên những cảm xúc về câu chuyện gắn với mâm cơm mỗi ngày, đi suốt một đời người!
Đường vào làng nghề truyền thống Tương Bình Hiệp được trang trí song Long đón Xuân Giáp Thìn 2024 rất độc đáo. Cặp rồng được thiết kế tinh xảo bằng chất liệu gốm sứ, đặc trưng của tỉnh Bình Dương.
Trong Biên Hòa – Đồng Nai xưa và nay (NXB Tổng hợp Đồng Nai – 2005), các nhà nghiên cứu lịch sử đã đưa ra hai sự kiến lớn trong những năm cuối thế kỷ XVII và xuyên suốt thế kỷ XVIII.
Trong Biên Hòa - Đồng Nai xưa và nay (NXB Tổng hợp Đồng Nai - 2005), các nhà nghiên cứu lịch sử cho rằng: 'Hai sự kiện lớn trong những năm cuối thế kỷ XVII và xuyên suốt thế kỷ XVIII, đó là việc xây dựng Văn miếu Trấn Biên năm Ất Mùi 1715, mở nền quốc học ở phương Nam và việc Nông Nại Đại Phố (cù lao Hiệp Hòa) trở thành một thương cảng quan trọng của vùng đất Nam bộ'.
>>> Bài 1: Tuổi thơ bình dân, trưởng thành vinh hiển
Vào những ngày tốt trong tháng, người dân xung quanh ngôi chùa từng được xem là danh thắng bậc nhất thành Gia Định xưa lại nghe tiếng chuông đồng vọng lên từ ao sen.
Bà không phải vua chúa, cũng không phải bậc khai quốc công thần mà chỉ là một người dân bình thường. Dẫu vậy, với tố chất mạnh mẽ, quyết đoán và có tài chỉ huy cộng đồng, bà đã kiến tạo nên làng mạc trù phú.