Rắn là loài vật gắn liền với những ý nghĩa huyền bí và sâu sắc trong văn hóa, tín ngưỡng của nhiều quốc gia châu Á.
Du khách đến đền Tranh hay còn gọi là đền Quan Lớn Tuần Tranh (Ninh Giang, Hải Dương) dịp Tết Nguyên đán 2025 tăng 20% so với năm 2024.
Hình tượng Naga, từ vị thần rắn trong tín ngưỡng bản địa đến biểu tượng bảo hộ Tam Bảo trong Phật giáo, là minh chứng sống động cho sự giao thoa văn hóa Thái Lan. Bài viết khám phá hành trình chuyển hóa độc đáo này, phản ánh chiều sâu tâm linh và bản sắc văn hóa đặc trưng của xứ sở chùa Vàng.
Rắn là hình tượng quen thuộc trong đời sống văn hóa người Việt Nam. Ở mỗi một hình thức thể hiện, mỗi một biến thể, hình tượng rắn đều mang ý nghĩa nhất định.
Từ xưa đến nay, từ Đông sang Tây, rắn không chỉ là hình tượng phổ biến trong tín ngưỡng, văn hóa của nhiều dân tộc, quốc gia trên thế giới mà còn là hình tượng độc đáo, ẩn chứa nhiều điều bí ẩn.
Hình tượng rắn thần Naga có nguồn gốc từ Ấn Độ, được người Khmer và Chăm kế thừa, lưu dấu trong những ngôi chùa và tháp cổ của Việt Nam. Khác với nhiều dân tộc, người Khmer không sợ hãi rắn mà rất tôn kính loài vật này. Với họ, rắn là linh vật, là hiện thân của thần và gắn bó với văn hóa Phật giáo.
Đứng thứ ba trong 'Nhất điểu, nhì ngư, tam xà, tứ tượng', rắn đã trở thành một con vật linh thiêng, là biểu tượng của sự che chở, bảo vệ trong đời sống văn hóa của dân tộc Việt Nam. Hình tượng của rắn không thể tách rời trong văn hóa của dân tộc.
Là 1 trong 12 con giáp trong quan niệm của người Việt nhiều đời nay, loài rắn gắn với nhiều huyền tích, đi vào nhiều áng văn học dân gian như ca dao, tục ngữ, truyện cổ tích. Trong đó, có một bộ phận tác phẩm tập trung mô tả loài rắn như biểu tượng kép với phụ nữ.
Câu chuyện 'ông Cụt bàu Canh, ông Lành bàu Ác' dù chỉ là truyền thuyết nhưng đã phản ánh vị trí quan trọng của rắn trong đời sống tâm linh và tín ngưỡng của người Việt, đặc biệt là ở mảnh đất xứ Nghệ.
Ngày nay, mỗi khi đến các di tich thờ Mẫu ở Lạng Sơn chúng ta thường thấy có đôi rắn xanh và rắn trắng nằm vắt trên xà, chầu tại các điện thờ. Đó chính là cặp rắn thần Thanh xà và Bạch xà – một trong những biểu tượng của văn hóa truyền thống Việt Nam nói chung và Lạng Sơn nói riêng.
Người Chăm Pa đã để lại cho Bình Định nhiều dấu ấn kiến trúc tôn giáo, một trong những yếu tố xuyên suốt thể hiện sự ảnh hưởng đó chính là hình tượng rắn thần Naga.
Xem huyền sử Việt, nhiều người cho đó chỉ là những chuyện 'trâu ma, rắn thần' đầy màu sắc thần thoại. Nhưng nếu đọc kỹ hơn, tìm hiểu sâu hơn về di sản văn hóa tín ngưỡng của cha ông để lại, chúng ta sẽ thấy chính những câu chuyện rắn thần đó mới phản ánh lịch sử của người Việt một cách rất sâu sắc, phản ánh nhân sinh quan, thế giới quan rất phong phú và lâu đời trong văn hóa Việt.
Đón xuân Ất Tỵ 2025, tour Du xuân năm rắn - khám phá rắn trong Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam sẽ đưa du khách đến với trải nghiệm thú vị qua các hiện vật đặc sắc của nhiều nền văn hóa.
Trong kiến trúc ở các ngôi chùa Khmer Nam Bộ thường xuất hiện hình tượng rắn thần Naga nhiều đầu, giúp tạo nên không gian linh thiêng, huyền bí. Đây là nét văn hóa đặc trưng của người Khmer.
Trong đời sống văn hóa của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số ở Việt Nam, ngay từ những câu chuyện xa xưa hay trong nghệ thuật tạo hình, điêu khắc, rắn đã trở thành một con vật linh thiêng, là biểu tượng của sự che chở, bảo vệ. Hình tượng của rắn không thể tách rời trong văn hóa của cộng đồng các dân tộc thiểu số Việt Nam.
Theo chứng tích khảo cổ học thì các nền văn hóa tiền sử trước Đông Sơn trên lãnh thổ Việt Nam rất ít liên quan đến rắn. Nếu đâu đó có thấy xương rắn trong tầng văn hóa thì có lẽ chúng chỉ là tàn tích thức ăn mà người xưa đã để lại. Nhưng có những chứng cứ về rắn hiển hiện không thể chối cãi gắn với các hiện vật tâm linh Đông Sơn được đúc bằng đồng có niên đại khoảng 2.300 năm trở về trước.
Trong đời sống văn hóa Phật giáo của dân tộc Việt Nam, ngay từ những câu chuyện kể từ xa xưa hay trong nghệ thuật tạo hình, điêu khắc, rắn đã trở thành một con vật linh thiêng, là biểu tượng của sự che chở, bảo vệ. Hình tượng rắn không thể tách rời văn hóa Phật giáo của dân tộc.
Điệu múa 'Giảo Long' từ sự tích nghìn năm với nội dung chiến đấu với rắn thần giúp vua cứu ngọc thể công chúa của người làng Lệ Mật (quận Long Biên, Tp.Hà Nội) không chỉ được giữ gìn mà còn có được sáng tạo cho tiết mục ngày càng hấp dẫn hơn.
Người dân ở vùng Thất Sơn (tỉnh An Giang) đến nay vẫn truyền tai nhau những câu chuyện li kỳ về những con rắn khổng lồ mà họ từng gặp hoặc được nghe kể lại ở vùng Bảy Núi. Những con rắn này được tôn sùng là 'rắn thần' trong tư duy văn hóa và tín ngưỡng dân gian của người dân nơi đây.
Năm 2025 là năm Ất Tỵ, mang hình tượng của con rắn - một trong mười hai con giáp đại diện cho chu kỳ thời gian trong văn hóa Á Đông.
Tanah Lot là ngôi đền linh thiêng nổi tiếng ở Indonesia. Tương truyền, một tu sĩ Ấn Độ đã thuyết phục người dân xây dựng ngôi đền để truyền bá đạo Hindu. Nhiều người tin rằng công trình được rắn thần bảo vệ.
Nhân dịp Tết Ất Tỵ 2025, các tỉnh, thành trên khắp Việt Nam đã đồng loạt giới thiệu những linh vật rắn với thiết kế độc đáo, mang đậm dấu ấn văn hóa địa phương. Mỗi linh vật không chỉ là biểu tượng trang trí mà còn thể hiện sự sáng tạo và khát vọng phát triển của từng vùng miền.
Lâu nay, nhiều người biết xã Định Thủy, huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre là cái nôi cách mạng của quê hương Đồng Khởi, song ít ai biết nơi đây còn có Di tích lịch sử cấp quốc gia nằm cách đền thờ Nữ tướng Nguyễn Thị Định chừng 500 mét, đó là Đình Rắn. Đình được lập cách đây hơn 150 năm, gắn với nhiều câu chuyện bí ẩn mà các lão niên chưa ai lý giải rõ ngọn ngành.
Miếu Đầm đã tồn tại ở làng Mễ Trì Thượng, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội hàng ngàn năm nay và có tổng cộng có 18 sắc phong thời phong kiến. Miếu được xây dựng để thờ tự vị thủy thần Đông Hải Đại Vương và gắn với truyền thuyết rắn thần đầy bí ẩn...
Sở hữu những quyền năng huyền bí, rắn thần Quetzalcoatl phản ánh những giá trị cốt lõi của nền văn minh bản địa châu Mỹ, có ảnh hưởng sâu sắc đến các sự kiện lịch sử của khu vực này.
Rắn thần ở vùng Thất Sơn, tỉnh An Giang được nhắc đến như một phần quan trọng của văn hóa và tín ngưỡng dân gian ở vùng đồng bằng sông Cửu Long. Theo truyền thuyết, những con rắn này được coi là biểu tượng của thần linh, mang đến may mắn, tài lộc và bảo vệ người dân.
Rắn bò đi, nếu gặp phải cây độc là nó tránh đi, trốn sang nơi khác. Bậc hành giả cũng vậy, phàm lúc tiến tu mà gặp bạn ác, bạn xấu hoặc gặp những pháp trược hạnh, nơi phát sinh cấu uế thì cũng phải tránh gấp để tự bảo vệ mình.
Loài rắn xuất hiện khá nhiều trong văn hóa dân gian Việt Nam. Trong đời sống văn hóa, tâm linh của người Việt, rắn gắn với sông nước. Với văn hóa Việt, rắn gắn với đạo Mẫu, được coi là vị thần cai quản thiên giới cùng các vị Mẫu bảo vệ và ban lộc cho muôn loài.
Năm con rắn 2025 đang đến rất gần. Những ngày giáp Tết, nhiều người dân đã đến chùa Candaransi (tiếng Việt gọi là chùa Ánh Trăng) tọa lạc tại Quận 3 - TPHCM để chiêm bái.
Từ hồi còn nhỏ, tôi hay có những giấc mơ kỳ dị. Đám rắn dài ngoằng, trơn bóng bò ngang bò dọc thường trực trong nhiều cơn ác mộng. Chúng đuổi tôi chạy mãi tới khi giật mình tỉnh dậy với khuôn mặt ướt nhèm nước mắt...
Hình ảnh rắn nhắc nhở chúng ta về sự cần thiết của việc chuyển hóa tâm thức, sống trách nhiệm và xây dựng một cuộc đời hướng thiện.
Naga không chỉ là những sinh vật huyền bí trong thần thoại Ấn Độ mà còn là biểu tượng quan trọng của sự sống, quyền lực và bảo vệ trong các tín ngưỡng tôn giáo, nghệ thuật và lễ hội trong suốt nhiều thế kỷ.
Theo lịch Can Chi, năm mới sắp đến Ất Tỵ 2025 có con giáp cầm tinh là con rắn. Tùy theo cách nhìn của từng nền văn hóa con rắn là con vật linh thiêng hoặc uy nghi.
Xã Đức Thành, huyện Yên Thành (Nghệ An) có một ngôi đền gắn với nhiều giai thoại về cặp 'rắn thần' được lồng ghép trong các câu chuyện mang màu sắc kỳ bí được người dân lưu giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.
Táo Xuân 2025 trở lại với chủ đề 'Xuân ấm tình người'. Bên cạnh sự đổi mới về nội dung, đạo diễn Hoàng Nhật Nam kể, anh cảm thấy áp lực trước nhiều sự thay đổi về nhân sự, cách khai thác câu chuyện thông qua chủ đề mới.