Cái tên Thủ khoa Huân được đặt cho nhiều trường học, đường phố, vậy Thủ khoa Huân là ai và có những công lao gì?
Tôi xin được lấy câu thơ trong bài Kính gửi cụ Nguyễn Du của của nhà thơ Tố Hữu để làm nhan đề cho bài viết này. Lý do là trong những ngày đầu năm 2026, chúng tôi đã hành hương về đền Cấm - ngôi đền từng gắn bó với Đại thi hào trong thời gian ông làm quan ở Thái Nguyên mà không nhiều người biết đến.
Ngày thành lập Học viện Quốc phòng, Ngày sinh đại thi hào Nguyễn Du, Bộ Công Thương ban hành Thông tư về cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa ưu đãi... là những sự kiện lịch sử, văn hóa, xã hội diễn ra vào ngày này năm xưa (3/1).
Nguyễn Công Trứ - danh thần lỗi lạc, vị quan trung liêm và nhà thơ tài hoa suốt cả cuộc đời không ngừng cống hiến vì dân vì nước.
Được biết đến là cậu bé 'thiên kinh vạn quyển' say mê đọc sách, thông hiểu kinh sử đã đưa Vũ Giới đến đỉnh cao khoa cử triều Mạc.
Ông người Đông Biện, nay là làng Bồng Trung, xã Biện Thượng. Ông sống và làm quan thời nhà Nguyễn. Nổi tiếng thông thạo chữ, kinh qua nhiều vị trí, đặc biệt khi làm việc trong Quốc sử quán, Phạm Huy Bỉnh đã đóng góp vào việc biên soạn sử sách thời bấy giờ.
Không chỉ 'đồng sinh', anh em Lê Hiến Giản – Lê Hiến Tứ còn cùng đỗ một khoa, làm quan cùng triều, cùng chết một ngày và cùng được phong thánh – anh là 'thánh cả', em là 'thánh hai'.
Tọa lạc trên thế đất được ví như 'quần sơn la bái', Bình Vọng là một trong những làng khoa bảng tiêu biểu suốt chín thế kỷ nho học.
HNN - Chủ trương của Đảng về việc bố trí bí thư tỉnh ủy, thành ủy không phải là người địa phương được thực hiện đồng bộ ở 34 tỉnh, thành phố trong cả nước. Tiếp đó, Bộ Chính trị có Kết luận 201-KL/TW, ngày 31/10/2025, trong đó yêu cầu bố trí 100% chủ tịch ủy ban nhân dân (UBND), chủ nhiệm ủy ban kiểm tra (UBKT), chánh thanh tra cấp tỉnh không phải là người địa phương...
Không chỉ để lại dấu ấn qua thơ văn và những đền đài bề thế, Chu Mạnh Trinh còn để lại di sản về lòng yêu nước, đạo làm quan, làm người nhân nghĩa - xứng đáng là nhà khoa bảng tài hoa hiếm có cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20.
HNN - Trong suốt cuộc đời làm quan, những quyết sách và hành động được Lễ Trai Đặng Văn Hòa (1791 - 1856) đưa ra đều xuất phát từ tấm lòng thương yêu rộng lớn dành cho dân, cho con người, đặt lợi ích quốc gia và dân tộc lên trên hết.
Bộ Chính trị, Ban Bí thư vừa yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương thực hiện chủ trương bố trí toàn bộ Chủ tịch UBND tỉnh, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra và Chánh Thanh tra tỉnh không là người địa phương. Đây là bước đi mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm xây dựng bộ máy liêm chính, phòng ngừa lợi ích nhóm, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị địa phương.
Chủ trương bố trí 100% chức danh Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra và Chánh Thanh tra tại 34 tỉnh, thành phố không phải là người địa phương, với thời hạn hoàn thành trước ngày 15/12/2025, đang thu hút sự quan tâm của cán bộ, đảng viên và nhân dân cả nước.
Trong dòng chảy lịch sử triều Nguyễn, vua Minh Mạng (1820-1840) được xem là một trong những vị minh quân có tầm nhìn sâu sắc về tổ chức bộ máy nhà nước. Dưới triều đại của ông, đất nước không chỉ được củng cố về lãnh thổ, quân sự, văn hóa mà còn nổi bật bởi những cải cách hành chính tiến bộ, trong đó chính sách 'hồi tỵ', tránh nhiệm sở và quyền lợi cá nhân chồng chéo, là một điển hình tiêu biểu cho tinh thần liêm chính, công bằng và minh bạch trong quản lý nhà nước.
Từ cậu học trò nghèo bên dòng Đò Đạu đến bậc Tổng đốc nổi tiếng thanh liêm, được người xứ Quảng tôn xưng là 'Bồ Tát', Tiến sĩ Hoàng Kiêm đã để lại di sản quý giá về đạo đức và lòng nhân nghĩa của người làm quan.
Thượng thư Quận công Bùi Khắc Nhất là người có công lớn trong sự nghiệp trung hưng nhà Lê. Ông được ghi danh trên văn bia Văn Miếu Quốc Tử Giám, làm quan dưới 3 triều vua, trải qua 6 Bộ. Với lòng nhân từ, chính trực, thanh liêm, sau khi mất, ông được triều đình sắc phong Thượng đẳng thần, Nhân dân suy tôn 'phúc thần'... Về thăm di tích lịch sử văn hóa quốc gia đền thờ và lăng mộ Bùi Khắc Nhất ở xã Hoằng Lộc, lắng nghe chuyện kể người xưa khiến hậu thế không khỏi lặng lòng, kính phục.
Giữa buổi thiết triều, chỉ một câu đáp ngắn gọn của Lưu Dung đã khiến Càn Long vô cùng tâm đắc. Tài trí và ẩn ý nào ẩn sau câu 'cầm tinh con lừa'?
'Vì dân' không phải là khẩu hiệu mà cần được thể hiện từ những điều giản dị và cụ thể. Hiểu dân - gần dân - vì dân là đạo của người làm quan. Người dân mình luôn nhận biết và không bao giờ quên những người 'vì dân', từ một lời nói chân thành, một nghĩa cử nhỏ đến những công trình lớn lao.
Tiếng là 'Trạng ăn' vì ăn khỏe hơn người nhưng anh lại đỗ Trạng nguyên, còn em là 'Trạng chữ' bởi giỏi chữ nghĩa và đỗ Hoàng giáp.
Ngày 23/10 tại Di tích lịch sử văn hóa quốc gia đền thờ danh nhân Đỗ Khắc Chung, UBND xã Sơn Đông (tỉnh Phú Thọ) tổ chức Lễ dâng hương tưởng niệm 695 năm ngày mất danh nhân - nhà giáo Đỗ Khắc Chung.
Chủ trương 'phi địa phương hóa' Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh, thành phố là một trong nhiều cách thức bảo vệ chất lượng, uy tín của cơ quan lãnh đạo Đảng, Nhà nước.
Ông không chỉ là tấm gương sáng về học vấn và lòng trung hiếu, mà còn thể hiện tinh thần nhân nghĩa, dám đứng về lẽ phải vì dân.
Chia sẻ với Tiền Phong, TS. Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Khoa học Hành chính cho rằng, việc bố trí lãnh đạo chủ chốt không phải người địa phương không chỉ ngăn chặn xu hướng 'cả nhà làm quan', bè phái, lợi ích nhóm, sai phạm mang tính tập thể mà còn giúp xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức thực sự là những người xứng đáng, có năng lực, tinh thần cống hiến, vô tư, khách quan trong thực thi công vụ.
Hành trình của Tiến sĩ Đào Vũ Thường là minh chứng sống động cho lý tưởng 'học để làm người, làm quan để giúp đời'.
Sống dưới 3 triều đại: Hậu Lê, Tây Sơn, Nguyễn, 'lập thân đối với mình thì giản dị, đối với người thì tận tình chu đáo... phàm người đời không theo kịp. Tuy tạo hóa có phần dè xẻn với ông nhưng ông vẫn giữ tiết nghĩa với triều Lê, vào buổi đầu dấn thân đã làm nên vinh danh hiển hách, họ hàng được tiếng thơm rạng rỡ về sau'. Đó là những lời công nhận dành cho Quan lớn Hiệp Thọ Như hầu Nguyễn Chí Hòa người làng Phúc Triền, nay thuộc phường Đông Tiến, tỉnh Thanh Hóa.
Làm quan dưới triều Nguyễn, từng góp sức bảo vệ thành Hà Nội trước sự tấn công của thực dân Pháp, khi thành Hà Nội thất thủ, ông lui về quê nhà tham gia phong trào Cần Vương. Ông là Nguyễn Bá Thiệu - người con ưu tú của quê hương Thọ Sơn.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần căn dặn: 'Công an của ta là công an nhân dân, vì dân mà phục vụ và dựa vào dân mà làm việc'. Lời dạy giản dị nhưng hàm chứa triết lý sâu xa về bản chất, mục tiêu, phương pháp hoạt động của lực lượng Công an nhân dân.
Làng Thổ Vị hay còn gọi là làng Vìn, trước đây thuộc xã Tế Thắng, nay là xã Thắng Lợi, tỉnh Thanh Hóa. Không chỉ mang trong mình văn hóa làng, nơi đây còn thể hiện một bức tranh về sự phát triển với những sự đổi thay nhanh chóng.
Làng Kim Sơn, tên Nôm là làng Then thuộc xã Kim Sơn, huyện Gia Lâm (nay là xã Gia Lâm, Hà Nội), không chỉ là đất phát quan với những Tể tướng, Thượng thư mà còn nổi tiếng là 'cái nôi' của những vị đại khoa nức tiếng thiên hạ.