Một nghề thủ công truyền thống vẫn được người Mông (Tuyên Quang) gìn giữ qua nhiều thế hệ, nơi từng sợi lanh và mỗi họa tiết đều mang theo những lớp trầm tích văn hóa cộng đồng.
Những khung cửi dệt thổ cẩm, tiếng cồng chiêng vang vọng giữa núi rừng hay điệu múa tâng tung da dá được lưu truyền qua nhiều thế hệ đang dần trở thành nguồn lực để phát triển du lịch cộng đồng tại vùng núi phía tây thành phố.
Những tấm vải lanh được dệt thủ công, những họa tiết được thêu tay hay vẽ sáp ong tỉ mỉ không chỉ tạo nên sản phẩm có giá trị kinh tế mà còn là cách để người Mông lưu giữ bản sắc văn hóa của mình.
Bà Xôi buông thỏng cây chổi chà dính mạng nhện, thẫn thờ tựa lưng vào đống củi khô chất đầy góc chái bếp. Trước khung dệt, một con bé loắt choắt, đen đúa, tấm lưng gầy còm xoay về phía bà, tay thoăn thoắt đưa thoi hiện rõ mồn một làm bà dụi mắt lia lịa. Mắt bà nhòe nhoẹt màn sương mỏng, con bé bỗng tháo sợi dây quàng sau mông cột vào khung dệt, chậm rãi uốn lưng cho đỡ mỏi rồi bước thẳng vào luồng ánh sáng yếu ớt xuyên qua khung cửa hẹp. Con bé không ngoái nhìn nhưng bà Xôi biết đó là hình ảnh của mình gần nửa thế kỷ trước.
Mang trong mình khát vọng cống hiến, không ngừng học tập, vươn lên; tích cực lan tỏa vẻ đẹp văn hóa dân tộc và cảnh sắc quê hương bằng phương thức hiện đại... Những việc làm bình dị của H Zu Ni Niê (Zu Ni) đang góp phần đánh thức tiềm năng văn hóa, đưa du lịch trở thành thế mạnh của đồng bào Ê Đê giữa đại ngàn Tây Nguyên.
Dòng sông Hậu mùa này vẫn hiền hòa như một dải lụa mềm, lặng lẽ chảy qua những xóm làng của đồng bào Chăm theo đạo Islam. Mặt nước không ồn ào, chỉ khẽ vỗ vào chân bến, như đang thì thầm kể lại những tháng ngày cũ đã đi qua cùng vùng đất đầu nguồn. Chiều xuống, khói bếp từ những mái nhà sàn ven sông bay lên bảng lảng, hòa cùng tiếng trẻ con gọi nhau trong xóm nhỏ. Tôi trở lại làng Chăm đúng vào mùa Roya Haji, khi tiếng đọc kinh Co ran từ các thánh đường ngân dài trong gió chiều, trầm mặc mà thiêng liêng, khiến lòng người bỗng chùng xuống giữa không gian bình yên của miền sông nước Tây Nam Bộ.
Giữa nhịp sống đang từng bước đổi thay ở miền Tây xứ Thanh, tiếng lách cách bên khung cửi vẫn ngân vang trong các nếp nhà sàn - một trong những nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số. Không chỉ lưu giữ bản sắc, nghề dệt thổ cẩm đã, đang trở thành sinh kế bền vững, góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển du lịch cộng đồng.
Không chỉ nổi tiếng với những công trình hiện đại và nhịp sống sôi động, Hà Nội quê Phương Oanh còn sở hữu nhiều ngôi làng cổ lưu giữ gần như nguyên vẹn dấu ấn của thời gian, mang đến cho du khách cảm giác như được trở về với không gian Bắc Bộ xưa.
Ở tuổi 85, Nghệ nhân Nhân dân (NNND) H'Jang vẫn bền bỉ ngồi bên khung cửi trong căn nhà nhỏ ở bon Đắk B'lao, xã Kiến Đức, tỉnh Lâm Đồng.
Người cổ đại đã tạo ra vải từ vỏ cây lanh. Suốt thời gian dài đằng đẵng, vải vóc đã không ngừng được cải tiến về chất liệu và cách sản xuất.
Sở hữu cảnh quan đặc sắc cùng bản sắc văn hóa phong phú của 19 dân tộc, Điện Biên có nhiều tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, để loại hình du lịch này thực sự tạo sức hút và phát triển bền vững, không thể chỉ dừng ở phục vụ lưu trú, ẩm thực. Điều cần hơn là những 'điểm nhấn' cho từng bản du lịch, từ cảnh quan, sản phẩm văn hóa, lễ hội đến cách tổ chức trải nghiệm và quảng bá điểm đến.
Tại biên giới thuộc xã Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai), bà Thị Y Rơ (76 tuổi, người dân tộc M'nông) vẫn ngày đêm lặng thầm 'giữ lửa' nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào M'nông. Trong cuộc sống hàng ngày, người nghệ nhân ấy chưa bao giờ ngơi nghỉ hành trình truyền dạy đường nét, sắc màu văn hóa dân tộc qua từng tấm thổ cẩm cho thế hệ sau.
Ở tuổi 76, bà Thị Y Rơ người dân tộc M'nông vẫn miệt mài truyền dạy từng đường nét, sắc màu văn hóa dân tộc qua từng tấm vải thổ cẩm cho thế hệ trẻ, với mong muốn giữ gìn nghề dệt truyền thống.
Từ xa xưa, nghề dệt đã phát triển rất mạnh mẽ. Lý do chính là vải vóc không chỉ được dùng trong may mặc thường ngày. Vải xuất hiện ở khắp nơi, len lỏi vào nhiều ngành nghề.
Có những vùng đất hấp dẫn không phải vì quá nổi tiếng, mà bởi cảm giác ta đang chạm vào chúng đúng lúc mọi thứ còn nguyên sơ nhất. Thiên Phủ của xứ Thanh với tôi là một nơi như thế.
Không chỉ là cộng đồng dân tộc thiểu số đông nhất miền tây Nghệ An, người Thái còn sở hữu kho tàng văn hóa đồ sộ với chiều sâu hàng trăm năm lịch sử. Đây cũng là dân tộc có 4 loại hình văn hóa được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Vải vóc vốn đắt đỏ, bởi quy trình sản xuất tốn nhiều thời gian. Từ xa xưa, con người đã không ngừng cải tiến khung cửi để vải dệt đẹp và nhanh hơn, nhằm gia tăng lợi nhuận.
Nằm giữa những cánh đồng xanh của xã Mai Châu, tỉnh Phú Thọ, bản Pom Coọng vẫn giữ được vẻ đẹp mộc mạc của một bản làng người Thái với nhà sàn truyền thống, nghề dệt thổ cẩm với nhịp sống chậm rãi.
Bao đời nay, người Thái ở các xã miền núi phía Tây tỉnh Thanh Hóa vẫn lưu giữ phong tục cưới hỏi nguyên bản, thể hiện triết lý nhân sinh, trách nhiệm và giá trị gia đình. Đặc biệt, phong tục cưới hỏi của người Thái ở xã Xuân Du độc đáo ở chỗ các cặp vợ chồng phải tổ chức lễ cưới hai lần. Trong đó, nghi thức cưới lần hai, mới là nghi lễ quan trọng nhất trong cuộc đời họ. Chỉ sau lễ cưới lần hai, cô dâu, chú rể mới chính thức được công nhận là vợ chồng.
Trải qua nhiều thế hệ, đồng bào dân tộc Dao ở thôn Bản Cám Thượng, xã Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên vẫn lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống. Nhiều phụ nữ nơi đây vẫn ngày ngày cần mẫn bên khung cửi, gìn giữ từng đường kim, mũi chỉ để giữ lấy hồn cốt văn hóa của dân tộc mình.
Không dừng lại ở việc học tập, quán triệt nghị quyết, Đảng bộ xã Tú Lệ đang từng bước đưa nghị quyết vào cuộc sống bằng những việc làm thiết thực, sát với đời sống Nhân dân. Từ mở rộng đường giao thông, chỉnh trang cảnh quan, phát triển du lịch cộng đồng đến xây dựng các mô hình 'Dân vận khéo', nghị quyết của Đảng đã tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cán bộ, đảng viên, Nhân dân vùng cao.
Giữa những bản làng vùng cao xứ Thanh, nhiều sản vật quen thuộc của đồng bào hôm nay đang bước ra thị trường bằng một diện mạo mới. Từ tấm thổ cẩm của người Thái, hũ muối mắc khẻn đến kẹo nhãn Châu Lang... mỗi sản phẩm OCOP không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn kể câu chuyện văn hóa của núi rừng và con người miền sơn cước.
Là cán bộ trẻ tiêu biểu, chị Khang Thị Bla - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mù Cang Chải thời gian qua đã tích cực tuyên truyền, lan tỏa thông điệp về bình đẳng giới, giúp hội viên phụ nữ nâng cao nhận thức, tự tin hơn trong học tập, lao động và tham gia các hoạt động xã hội. Qua đó, phụ nữ dân tộc Mông từng bước khẳng định vai trò, vị thế của mình trong gia đình và cộng đồng.
Trong tháng Năm lịch sử, hàng nghìn du khách đã về Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên để tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm ngày sinh của Người.
Hệ thống di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại thành phố Huế là nơi ghi đậm dấu ấn thuở niên thiếu và quá trình học tập của Người.
Trong những ngày này, Khu Di tích lịch sử quốc gia Kim Liên (xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An) đón hàng vạn người dân từ khắp mọi miền Tổ quốc về thăm viếng. Cách đây 136 năm, chính tại mảnh đất này, Bác đã cất tiếng khóc chào đời.
Thời gian qua, xã Nam Xuân luôn quan tâm gìn giữ và phát huy các nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, chưng cất rượu cần men lá, đan lát. Qua đó, góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc, tạo thu nhập cho người dân địa phương.
Dịp kỷ niệm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5), đông đảo người dân từ khắp mọi miền đất nước thành kính về thăm Khu di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên (Nghệ An) để bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Người.
Sự thâm nhập sâu của công nghệ vào các làng nghề Việt Nam đang mở ra những cơ hội phát triển chưa từng có, đồng thời đặt ra một thách thức mang tính bản chất: làm thế nào để dung hòa giữa yêu cầu đổi mới và nhiệm vụ bảo tồn những giá trị truyền thống.
Vùng đất ven biển Nga Sơn từ lâu đã nổi tiếng với nghề dệt chiếu cói. Vẻ đẹp của những tấm chiếu được dệt từ sợi cói dẻo dai thấm đẫm vị mặn mòi của biển, đã đi vào ca dao 'Chiếu Nga Sơn, gạch Bát Tràng, vải tơ Nam Định, lụa hàng Hà Đông' . Để rồi, dù trải qua nhiều thăng trầm của thời gian, nghề dệt chiếu cói vẫn được người dân nơi đây lưu giữ và phát triển, trở thành niềm tự hào của người dân xứ Thanh.
Xã Tạ Khoa có 23 bản, 3.082 hộ, hơn 15.320 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Thái chiếm hơn 30%, sinh sống lâu đời ở các bản làng trải dọc các khe suối bên dòng sông Đà. Nghề dệt là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa, những người phụ nữ Thái nơi đây vẫn miệt mài bên khung cửi, dệt nên những tấm thổ cẩm rực rỡ, góp phần lưu giữ giá trị văn hóa lâu đời của dân tộc.
Trải qua nhiều biến đổi của đời sống đô thị, làng lụa Vạn Phúc vẫn là một trong số ít làng nghề ở Hà Nội còn giữ được nhịp dệt truyền thống. Tuy nhiên, phía sau sự nhộn nhịp của phố lụa hôm nay là những trăn trở khi nhiều hộ dân dần rời khung cửi, còn những người ở lại vẫn âm thầm giữ nghề giữa sự thay đổi của thời cuộc.
Xu hướng gần đây, du lịch không còn dừng lại ở việc 'đi để ngắm', mà đã trở thành hành trình 'đi để trải nghiệm, hiểu và sống'. Trong hành trình khám phá mảnh đất Tuyên Quang, nhiều du khách đã lựa chọn những trải nghiệm sâu hơn, được sống trong không gian văn hóa bản địa và 'chạm' vào nhịp sống thường ngày của người dân. Và chính những homestay ở vùng cao với vẻ mộc mạc, đời thường, đang trở thành cầu nối, đóng vai 'những người kể chuyện văn hóa' một cách tự nhiên và gần gũi nhất.
Tại mảnh đất Hưng Yên, hành trình của sợi tơ đũi bắt đầu từ những nương dâu xanh mướt tại xã Vũ Tiên và kết thúc trên những khung cửi gỗ tại xã Lê Lợi.
Tại mảnh đất Hưng Yên, hành trình của sợi tơ đũi bắt đầu từ những nương dâu xanh mướt tại xã Vũ Tiên và kết thúc trên những khung cửi gỗ tại xã Lê Lợi.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống dần mai một, tại các bản làng người Thái ở xã Phù Yên (Sơn La), nghề dệt thổ cẩm vẫn được gìn giữ như một mạch nguồn văn hóa. Không chỉ tạo sinh kế, từng tấm vải còn lưu giữ phong tục, ký ức và bản sắc dân tộc, được trao truyền qua đôi bàn tay cần mẫn của những người phụ nữ nơi miền sơn cước.
Giữa nhịp sống hiện đại, gia đình ông Điểu M'rưng, tổ dân phố Đắk R'moan, phường Nam Gia Nghĩa (Lâm Đồng) luôn âm thầm gìn giữ bản sắc dân tộc bằng cách rất riêng: đưa những sản vật núi rừng về trồng trong khu vườn nhà, lưu giữ hương vị truyền thống qua từng bữa ăn.
Giữa nhịp sống hối hả, Bản Lác vẫn vẹn nguyên vẻ đẹp nguyên sơ - nơi hơi thở của thiên nhiên và nhịp sống con người hòa quyện, tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt. Đây cũng là lý do nơi đây trở thành điểm hẹn cuối tuần lý tưởng cho du khách tìm kiếm sự an yên và khám phá những giá trị văn hóa bản địa chân thực.
Từng có thời đối mặt với nguy cơ mai một, làng đũi Nam Cao (Hưng Yên) nay đang dần hồi phục nhờ nỗ lực giữ nghề của người dân địa phương. Không còn chỉ bó hẹp trong không gian làng quê, những sợi tơ thô mộc – kết tinh từ kinh nghiệm và sự tỉ mỉ của các nghệ nhân, đang từng bước tìm được chỗ đứng mới, thích ứng với thị trường hiện đại.
Hiện nay, làng nghề truyền thống trong tỉnh không chỉ tạo việc làm, nâng cao đời sống người dân mà còn trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút du khách trong và ngoài nước.
Chiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ, mảnh đất bốt Phùng loang lổ vết đạn năm xưa nay đã thay da đổi thịt, nhưng khi chạm vào ánh mắt rưng rưng của người con gái út mẹ Thìn, tôi chợt nhận ra có những nỗi đau chưa từng ngủ yên.
Trong hành trình khám phá mảnh đất Lào Cai, du khách hôm nay không chỉ dừng lại ở việc ngắm cảnh, mà còn tìm kiếm những trải nghiệm sâu hơn, được sống trong không gian văn hóa bản địa và 'chạm' vào nhịp sống thường ngày của người dân. Và chính những homestay, với vẻ mộc mạc, chân thực, đang trở thành cầu nối để những câu chuyện văn hóa được kể một cách tự nhiên và gần gũi nhất.
Người Mnông bên hồ Lắk, tỉnh Đắk Lắk vẫn lặng lẽ giữ nghề truyền thống. Từ khung cửi, men rượu cần đến gốm đen, mỗi sản phẩm chứa đựng hồn cốt văn hóa gắn với du lịch cộng đồng.
Các nghệ nhân kỳ vọng việc được công nhận di sản sẽ hồi sinh nghệ thuật hoa văn lụa đang mai một…
Để giúp hội viên có điều kiện nâng cao thu nhập, Hội LHPN xã Xuân Chinh đã đẩy mạnh phong trào phụ nữ phát triển kinh tế, khởi nghiệp. Nổi bật là việc duy trì và phát triển bền vững Tổ hợp tác (THT) dệt thổ cẩm Táy Dóo tạo việc làm, ổn định, cải thiện chất lượng cuộc sống và giữ được nghề truyền thống của địa phương.
Dọc theo đôi bờ sông Hậu hiền hòa, những thôn xóm đồng bào Chăm hôm nay không chỉ thay màu áo mới bằng những cung đường rực rỡ và những nếp nhà khang trang, mà còn rộn ràng sức sống mới từ sự chuyển mình trong tư duy kinh tế. Hành trình ấy chính là minh chứng sống động cho luồng sinh khí từ các chủ trương, chính sách dân tộc đúng đắn của Đảng. Ở đó, niềm tin sắt son cùng tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc mà Bác Hồ hằng mong mỏi đã trở thành điểm tựa vững chãi, khơi dậy nội lực mạnh mẽ để đồng bào Chăm vừa gìn giữ vẹn nguyên bản sắc, vừa tự tin vươn mình trong vận hội mới.
Trải qua nhiều thăng trầm, làng dệt chiếu Hới (xã Long Hưng, tỉnh Hưng Yên) vẫn bền bỉ gìn giữ giá trị văn hóa đặc trưng của đồng bằng Bắc Bộ. Từ khung cửi thủ công đến nhịp máy rộn ràng hôm nay, nơi đây đang dệt nên hành trình mới, hướng tới phát triển bền vững và nâng tầm giá trị truyền thống.
Không chỉ là những ký ức được lưu giữ trong lễ hội hay nếp sinh hoạt truyền thống, mà văn hóa dân tộc hôm nay đang được thế hệ trẻ tiếp cận theo cách rất khác. Họ tìm về cội nguồn để gìn giữ, sáng tạo, làm mới, đưa những giá trị xưa vào đời sống hiện đại.