Nắng sớm trên đỉnh Trường Sơn chưa kịp hong khô những hạt sương đêm, ngôi nhà sàn của Hôíh Thị Bân - cô giáo trẻ người Cơ Tu tại xã Tây Giang đã rộn ràng tiếng thoi đưa.
Ngày 24.7, Hội LHPN xã Yên Châu, tỉnh Sơn La tổ chức ra mắt Tổ Phụ nữ dệt thổ cẩm dân tộc Thái. Sự kiện góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, đánh thức tiếng khung cửi truyền thống, từng bước đưa thổ cẩm dân tộc Thái đến gần hơn với du khách.
Các làng nghề Hà Nội không chỉ lưu giữ nét văn hóa đặc sắc, kiến trúc truyền thống, mà còn từng bước chỉnh trang không gian xanh - sạch - đẹp, qua đó tạo động lực cho phát triển kinh tế xanh của Thủ đô.
Từ những khung cửi mộc mạc trong các nếp nhà sàn, nghề dệt thổ cẩm của đồng bào các dân tộc ở các xã Lâm Bình và Thượng Lâm (tỉnh Tuyên Quang) không chỉ được gìn giữ như một di sản văn hóa mà còn từng bước trở thành sinh kế bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và tạo nên sản phẩm đặc trưng phục vụ phát triển du lịch cộng đồng...
Từ những bàn tay khéo léo của người thợ gốm Bát Tràng, nghệ nhân khảm trai Chuyên Mỹ đến những khung cửi dệt lụa Vạn Phúc, các làng nghề Hà Nội không chỉ lưu giữ tinh hoa nghề truyền thống mà còn góp phần tạo nên bản sắc văn hóa của Thủ đô.
![: Giữ đất - giữ làng - giữ hồn Mường [Kỳ 3]]()
Một thành phố chỉ thật sự lớn khi biết nâng niu cả những điều nhỏ bé nhất làm nên linh hồn của mình.
Từ những phiên 'chợ ma' họp giữa đêm khuya với ngọn đèn dầu lay lắt, làng chiếu Định Yên (xã Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp) đã đi qua hơn một thế kỷ thăng trầm. Hôm nay, dẫu tiếng máy dệt công nghiệp đã thay thế dần khung cửi thủ công, nhưng cái hồn cốt của nghề truyền thống vẫn được những bàn tay chai sần của bà con nơi đây gìn giữ, như một di sản quý báu bên dòng sông Hậu.
Dòng thác Mây nằm trên địa bàn thôn Lâm Sơn, xã Thạch Quảng vẫn đổ trắng qua những tầng đá như bao đời nay. Nhưng dưới chân dòng thác ấy, một bản Mường cũng đang từng ngày chuyển mình. Cuộc sống của người dân không chỉ đổi thay bởi những con đường mới hay lượng khách ngày một đông hơn, mà còn bởi du lịch sinh thái gắn với du lịch cộng đồng đang mở ra một sinh kế mới, giúp gìn giữ và đánh thức những giá trị văn hóa vốn đã hiện hữu từ bao đời.
Từ những khung cửi bên nếp nhà sàn, những nghi lễ tâm linh đến tiếng nói, chữ viết được lưu truyền qua nhiều thế hệ, di sản văn hóa của đồng bào Thái miền Tây xứ Nghệ vẫn đang hiện diện trong đời sống cộng đồng. Việc bốn loại hình văn hóa dân gian được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đang mở ra cơ hội bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống gắn với phát triển kinh tế, du lịch địa phương.
Không chỉ là nghề truyền thống, dệt thổ cẩm Khmer ở An Giang đang dần mở rộng không gian tồn tại khi gắn với du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế cho người dân.
Các nhà thiết kế tại Ai Cập đang nỗ lực thổi sức sống mới vào rác thải nhựa bằng cách tái chế những chiếc túi ni lông đã qua sử dụng thành các sản phẩm có giá trị như đồ nội thất, quần áo và túi xách.
Sáng kiến tại Ai Cập chứng minh một lời giải có thể xử lý hai thách thức cùng lúc: góp phần giảm lượng rác nhựa và tạo sức sống mới cho nghề dệt thủ công hơn 5.000 năm tuổi.
Điều người dân xã Xuân Đài trăn trở không chỉ là lưu giữ vài chiếc khung cửi hay những tấm thổ cẩm cũ, mà là làm thế nào để tiếng thoi lại trở thành âm thanh quen thuộc trong mỗi nếp nhà sàn. Bởi một di sản chỉ thực sự có sức sống khi được cộng đồng thực hành, trao truyền và tiếp tục sáng tạo trong đời sống đương đại.
Văn hóa chỉ thực sự sống khi còn cộng đồng, còn nơi chốn và còn những con người thực hành nó trong đời sống hằng ngày.
Danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia chưa kịp mang đến sức sống mới thì những chiếc khung cửi ở Xuân Đài đã lại chìm vào im lặng. Khách tham quan thưa dần. Sản phẩm không có đầu ra ổn định. Những người từng hào hứng tham gia các lớp truyền nghề lần lượt rời khung cửi để tìm kế sinh nhai. Sau những ngày vui được ghi danh, làng nghề dệt thổ cẩm của người Mường ở Xuân Đài lại trở về với vẻ trầm lặng. Trước nguy cơ nghề truyền thống dần biến mất trong đời sống cộng đồng, nỗi trăn trở của các nghệ nhân ngày càng trĩu nặng.
Có một thời, tiếng thoi đưa lách cách từ sáng sớm đến khuya muộn, hòa cùng tiếng suối, tiếng chiêng tạo nên thanh âm quen thuộc của những bản Mường nơi vùng cao Xuân Đài. Từ bàn tay cần mẫn của bao thế hệ phụ nữ Mường, những tấm thổ cẩm đã dệt nên ký ức, phong tục, cốt cách và niềm tự hào của cả một cộng đồng. Thế nhưng, giữa vòng quay của cuộc sống hiện đại, những khung cửi từng một thời rộn rã reo vui đang lặng im dưới lớp bụi thời gian. Những tưởng được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia chính là cơ hội để hồi sinh, nhưng nghề dệt thổ cẩm của người Mường Xuân Đài vẫn khắc khoải, tiếng thoi ngày một vắng giữa đại ngàn...
Làng Du lịch Yên Trung vừa được vinh danh là 'Làng du lịch cộng đồng hàng đầu' tại Lễ trao Giải thưởng Du lịch Việt Nam - VITA Awards 2026 diễn ra ngày 9/7 tại tỉnh Ninh Bình.
Thổ cẩm là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của cộng đồng người K'ho. Đằng sau những hoa văn tinh tế và sắc màu trầm ấm trên mỗi tấm vải là những tri thức được tích lũy qua nhiều thế hệ.
Từ những khung cửi thổ cẩm nơi miền núi Pù Luông đến tiếng búa rền vang ở làng đúc đồng Trà Đông, từ vị mặn mòi của nước mắm vùng biển đến hương thơm của bánh gai Tứ Trụ, các làng nghề truyền thống ở Thanh Hóa đang bước vào một hành trình mới.
Nhắc đến những làng nghề truyền thống nổi tiếng của Việt Nam, tơ lụa Hà Đông luôn là cái tên được nhắc đến với sự trân trọng và tự hào. Trải qua hàng trăm năm lịch sử, lụa Hà Đông không chỉ là một sản phẩm thủ công tinh xảo mà còn là biểu tượng của sự khéo léo, sáng tạo và bản sắc văn hóa dân tộc.
Việc thời trang Việt xuất hiện trên những sàn diễn thời trang quốc tế: Milan (Italy), Paris (Pháp) New York (Mỹ), Tokyo (Nhật Bản), Kuala Lumpur (Malaysia)... cho thấy nỗ lực đưa giá trị Việt ra thế giới của các nhà thiết kế người Việt Nam. Nó càng thêm đặc biệt vì ngôn ngữ thời trang Việt được kể trên nền chất liệu bản địa - tơ lụa Bảo Lộc và thổ cẩm Tây Nguyên.
Tình yêu thương và trách nhiệm của những người lính biên phòng Hà Tĩnh lan tỏa qua biên giới đã giúp học sinh nghèo ở tỉnh Bolikhămxay (nước CHDCND Lào) tiếp tục giấc mơ đến trường.
Với sự phát triển của đời sống, các sản phẩm dệt thủ công đang dần vắng bóng. Những năm gần đây, các nghệ nhân ở Đắk Lắk, trong đó có chị Bya Hoa (nhóm dệt buôn Lê - xã Liên Sơn - tỉnh Đắk Lắk) đã phục hồi hoa văn thổ cẩm của đồng bào.
Từ một nghề truyền thống tưởng chừng bị lãng quên, HTX Lụa đũi Nam Cao (Hưng Yên) đã từng bước khôi phục những khung cửi cổ, tạo ra các sản phẩm lụa đũi cao cấp chinh phục thị trường trong và ngoài nước. Năm 2026, bộ chăn ga lụa đũi Nam Cao được trao Giải thưởng Mai An Tiêm do Liên minh HTX Việt Nam tổ chức, ghi dấu hành trình biến giá trị văn hóa thành động lực phát triển kinh tế bền vững.
Mang theo khát vọng xây dựng cuộc sống mới trên vùng đất Lâm Đồng, đồng bào Thái vẫn nâng niu những giá trị văn hóa truyền thống. Trong đó, trang phục phụ nữ Thái nổi bật như một biểu tượng của vẻ đẹp, sự khéo léo và tâm hồn dân tộc.
Từ bon Pi Nao đến vùng chân núi Lang Biang, những khung cửi vẫn ngày ngày vang lên, góp phần gìn giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc. Cùng với việc bảo tồn bản sắc văn hóa, nghề dệt đang mở ra cơ hội tạo sinh kế cho nhiều phụ nữ và người dân địa phương.
Tiếng thoi đưa vẫn vang lên trong những ngôi nhà sàn người Chăm. Tiếng trống Rappana vẫn ngân lên trong các dịp lễ hội. Từ du lịch cộng đồng, khởi nghiệp đến khát vọng vươn lên của thế hệ trẻ, một diện mạo mới đang hình thành bên dòng sông Hậu, mở ra hành trình đồng hành cùng quê hương trong giai đoạn phát triển mới.
Bên dòng sông Châu Đốc hiền hòa, làng Chăm Châu Phong (xã Châu Phong, tỉnh An Giang) vẫn lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống hơn 100 năm tuổi.
Sở hữu cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp và những di tích lịch sử nổi tiếng, Điện Biên còn là vùng đất giàu bản sắc văn hóa của 19 dân tộc, Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng đang góp phần tạo nên những sản phẩm du lịch hấp dẫn, mang đến cho du khách những trải nghiệm độc đáo về văn hóa bản địa.
Ở Điện Biên, vùng đất nơi cực Tây Tổ quốc, nhiều nghề truyền thống vẫn được gìn giữ, trao truyền qua biết bao thế hệ. Từ những khung cửi dệt thổ cẩm đến các sản phẩm thủ công độc đáo, mỗi nghề đều chứa đựng tinh hoa văn hóa, tri thức dân gian và câu chuyện về con người, vùng đất nơi đây.
Tại xã Tủa Thàng (tỉnh Điện Biên) có bốn thôn có đồng bào dân tộc Dao sinh sống. Trong đó Nậm Bành, Huổi Lóng là hai thôn của người Dao ở bên dòng Đà giang thơ mộng - nơi nhịp sống là một vòng tuần hoàn yên bình giữa đại ngàn Tây Bắc.
Giữa nhịp sống hiện đại, làng lụa Vạn Phúc (phường Hà Đông, thành phố Hà Nội) vẫn bền bỉ tiếp nối nghề lụa sau hơn một thập kỷ tồn tại và phát triển, đã và đang kế thừa, phát huy những kinh nghiệm, tinh hoa tinh túy cha ông để lại.
Một nghề thủ công truyền thống vẫn được người Mông (Tuyên Quang) gìn giữ qua nhiều thế hệ, nơi từng sợi lanh và mỗi họa tiết đều mang theo những lớp trầm tích văn hóa cộng đồng.
Những khung cửi dệt thổ cẩm, tiếng cồng chiêng vang vọng giữa núi rừng hay điệu múa tâng tung da dá được lưu truyền qua nhiều thế hệ đang dần trở thành nguồn lực để phát triển du lịch cộng đồng tại vùng núi phía tây thành phố.
Những tấm vải lanh được dệt thủ công, những họa tiết được thêu tay hay vẽ sáp ong tỉ mỉ không chỉ tạo nên sản phẩm có giá trị kinh tế mà còn là cách để người Mông lưu giữ bản sắc văn hóa của mình.
Bà Xôi buông thỏng cây chổi chà dính mạng nhện, thẫn thờ tựa lưng vào đống củi khô chất đầy góc chái bếp. Trước khung dệt, một con bé loắt choắt, đen đúa, tấm lưng gầy còm xoay về phía bà, tay thoăn thoắt đưa thoi hiện rõ mồn một làm bà dụi mắt lia lịa. Mắt bà nhòe nhoẹt màn sương mỏng, con bé bỗng tháo sợi dây quàng sau mông cột vào khung dệt, chậm rãi uốn lưng cho đỡ mỏi rồi bước thẳng vào luồng ánh sáng yếu ớt xuyên qua khung cửa hẹp. Con bé không ngoái nhìn nhưng bà Xôi biết đó là hình ảnh của mình gần nửa thế kỷ trước.
Mang trong mình khát vọng cống hiến, không ngừng học tập, vươn lên; tích cực lan tỏa vẻ đẹp văn hóa dân tộc và cảnh sắc quê hương bằng phương thức hiện đại... Những việc làm bình dị của H Zu Ni Niê (Zu Ni) đang góp phần đánh thức tiềm năng văn hóa, đưa du lịch trở thành thế mạnh của đồng bào Ê Đê giữa đại ngàn Tây Nguyên.
Dòng sông Hậu mùa này vẫn hiền hòa như một dải lụa mềm, lặng lẽ chảy qua những xóm làng của đồng bào Chăm theo đạo Islam. Mặt nước không ồn ào, chỉ khẽ vỗ vào chân bến, như đang thì thầm kể lại những tháng ngày cũ đã đi qua cùng vùng đất đầu nguồn. Chiều xuống, khói bếp từ những mái nhà sàn ven sông bay lên bảng lảng, hòa cùng tiếng trẻ con gọi nhau trong xóm nhỏ. Tôi trở lại làng Chăm đúng vào mùa Roya Haji, khi tiếng đọc kinh Co ran từ các thánh đường ngân dài trong gió chiều, trầm mặc mà thiêng liêng, khiến lòng người bỗng chùng xuống giữa không gian bình yên của miền sông nước Tây Nam Bộ.
Giữa nhịp sống đang từng bước đổi thay ở miền Tây xứ Thanh, tiếng lách cách bên khung cửi vẫn ngân vang trong các nếp nhà sàn - một trong những nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số. Không chỉ lưu giữ bản sắc, nghề dệt thổ cẩm đã, đang trở thành sinh kế bền vững, góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển du lịch cộng đồng.
Không chỉ nổi tiếng với những công trình hiện đại và nhịp sống sôi động, Hà Nội quê Phương Oanh còn sở hữu nhiều ngôi làng cổ lưu giữ gần như nguyên vẹn dấu ấn của thời gian, mang đến cho du khách cảm giác như được trở về với không gian Bắc Bộ xưa.
Ở tuổi 85, Nghệ nhân Nhân dân (NNND) H'Jang vẫn bền bỉ ngồi bên khung cửi trong căn nhà nhỏ ở bon Đắk B'lao, xã Kiến Đức, tỉnh Lâm Đồng.
Người cổ đại đã tạo ra vải từ vỏ cây lanh. Suốt thời gian dài đằng đẵng, vải vóc đã không ngừng được cải tiến về chất liệu và cách sản xuất.
Sở hữu cảnh quan đặc sắc cùng bản sắc văn hóa phong phú của 19 dân tộc, Điện Biên có nhiều tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, để loại hình du lịch này thực sự tạo sức hút và phát triển bền vững, không thể chỉ dừng ở phục vụ lưu trú, ẩm thực. Điều cần hơn là những 'điểm nhấn' cho từng bản du lịch, từ cảnh quan, sản phẩm văn hóa, lễ hội đến cách tổ chức trải nghiệm và quảng bá điểm đến.
Tại biên giới thuộc xã Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai), bà Thị Y Rơ (76 tuổi, người dân tộc M'nông) vẫn ngày đêm lặng thầm 'giữ lửa' nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào M'nông. Trong cuộc sống hàng ngày, người nghệ nhân ấy chưa bao giờ ngơi nghỉ hành trình truyền dạy đường nét, sắc màu văn hóa dân tộc qua từng tấm thổ cẩm cho thế hệ sau.
Ở tuổi 76, bà Thị Y Rơ người dân tộc M'nông vẫn miệt mài truyền dạy từng đường nét, sắc màu văn hóa dân tộc qua từng tấm vải thổ cẩm cho thế hệ trẻ, với mong muốn giữ gìn nghề dệt truyền thống.
Từ xa xưa, nghề dệt đã phát triển rất mạnh mẽ. Lý do chính là vải vóc không chỉ được dùng trong may mặc thường ngày. Vải xuất hiện ở khắp nơi, len lỏi vào nhiều ngành nghề.
Có những vùng đất hấp dẫn không phải vì quá nổi tiếng, mà bởi cảm giác ta đang chạm vào chúng đúng lúc mọi thứ còn nguyên sơ nhất. Thiên Phủ của xứ Thanh với tôi là một nơi như thế.
Không chỉ là cộng đồng dân tộc thiểu số đông nhất miền tây Nghệ An, người Thái còn sở hữu kho tàng văn hóa đồ sộ với chiều sâu hàng trăm năm lịch sử. Đây cũng là dân tộc có 4 loại hình văn hóa được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Vải vóc vốn đắt đỏ, bởi quy trình sản xuất tốn nhiều thời gian. Từ xa xưa, con người đã không ngừng cải tiến khung cửi để vải dệt đẹp và nhanh hơn, nhằm gia tăng lợi nhuận.