Nghĩ cũng hay, chỉ có 36 phố phường, lại cứ mặc định như vậy cả nghìn năm có lẻ, ấy thế mà chỉ cần chạm vào cánh cửa văn hóa và âm nhạc ở nơi đây, thì không sao mà khám phá hết được những nét đẹp và giá trị lấp lánh ẩn chứa trong đó.
Việc đưa ca trù thành một sản phẩm văn hóa phục vụ nhu cầu du lịch trong bối cảnh công nghiệp văn hóa là cơ hội để bảo tồn, phát huy và quảng bá loại hình nghệ thuật này. Song, điều quan trọng là làm sao vừa đáp ứng được nhu cầu thưởng thức của công chúng đương đại, vừa giữ gìn được bản sắc truyền thống, giá trị cốt lõi.
Đến nay, tại Quận Hai Bà Trưng, 100% gia đình công giáo đã đăng ký tham gia xây dựng gia đình văn hóa ở khu dân cư và đang tích cực tham gia các phong trào thi đua ở địa phương; không có gia đình công giáo vi phạm pháp luật hay những quy ước ở địa phương.
Là một di sản văn hóa vô cùng đặc biệt, ca trù đã và đang được gìn giữ, truyền dạy và lan tỏa nét đẹp nhờ sự say mê, tình yêu nghệ thuật dân gian của nhiều nghệ nhân, ca nương, kép đàn.
NSƯT Nguyễn Văn Khuê là truyền nhân đời thứ 6 của giáo phường Thái Hà - một địa chỉ ca trù với hàng trăm năm tuổi còn hoạt động đến ngày hôm nay.
Những năm gần đây, Trung Quốc đẩy mạnh các hoạt động kinh tế đêm, nhằm khai thác tiềm năng của thị trường có quy mô vượt 50.000 tỷ nhân dân tệ, tập trung tới hơn 60% các hoạt động tiêu dùng của người dân. Thành công từ việc khai thác giá trị văn hóa-du lịch đã khiến 'tám phường mười ba ngõ' ở Lâm Hạ, Cam Túc trở thành mô hình tiêu biểu trong phát triển kinh tế đêm ở đất nước 1,4 tỷ dân.
9 năm 'ăn ngủ' cùng ả đào với hai lần phải cấp cứu vì chảy máu dạ dày, người gầy rộc vì thiếu ngủ, cuối cùng, nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền cũng đã giải mã được bí mật của tiền nhân về nghệ thuật ả đào. Một cuộc lội ngược dòng lịch sử mà Giáo sư Tô Ngọc Thanh từng khẳng định là 'vô tiền khoáng hậu'.
Nhân dịp xuất bản 'Ả đào - Một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật', tác giả Bùi Trọng Hiền kể lại hành trình chạy đua với thời gian nhằm giữ lại những giá trị của ca trù.
Những cái tên 'ả đào', 'cô đầu', 'ca trù' đều xuất phát từ những giai đoạn phát triển khác nhau của một di sản đã được UNESCO đưa vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp (năm 2009). Và, đằng sau những cái tên đó là sự thăng trầm của một loại hình âm nhạc độc đáo trong kho tàng văn hóa dân tộc.
Cuốn sách 'Ả đào: Một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật' của nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền giúp giải mã nhiều bí ấn về ca trù - loại hình âm nhạc cổ xưa nhất Việt Nam, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể.
Nhằm làm sáng tỏ những khuôn vàng thước ngọc của nhạc ả đào (ca trù), để di sản được bảo tồn nguyên vẹn đúng nghĩa, nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền BÙI TRỌNG HIỀN đã dành 9 năm tìm về những điều bấy lâu nay được xem như bí truyền của giới nghề. Kết quả của hành trình này là cuốn sách 'Ả đào - Một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật', vừa ra mắt độc giả.
Ngày 6/4, tại Hà Nội, Viện Văn hóa nghệ thuật Quốc gia Việt Nam và Công ty Cổ phần sách Omega Việt Nam (Omega Plus) tổ chức buổi Tọa đàm và ra mắt sách 'Ả đào - Một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật' của tác giả, nhà nghiên cứu âm nhạc Bùi Trọng Hiền.
Theo nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền, các đào nương nổi tiếng, có càng nhiều học trò, về sau sẽ nhận càng nhiều 'tiền đầu', được trích ra khi học trò đi diễn.
Trong 'Ả đào: Một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật' (Omega Plus và Nxb Văn học), nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền, đã góp nhặt và phân tích những quan điểm từ cổ chí kim, từ giới nhà Nho ra tới giới nhà nghề về cung điệu trong loại hình nghệ thuật đậm đà tính bác học mang tên ca trù – hay tên gọi sớm hơn là ả đào.
Bằng rất nhiều tâm huyết, nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Bùi Trọng Hiền vừa ra mắt ấn phẩm Ả đào: Một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật. Cuốn sách thuộc tủ sách Văn hóa - Giáo dục do Omega Plus liên kết với NXB Văn học ấn hành.
Nằm ở miền châu thổ sông Hồng, Thái Bình có truyền thống hát ca trù từ rất sớm. Ngày nay, phía sau tiếng ca vang vọng trong mỗi làng, mỗi xóm, là những ngày người ta rủ nhau… đi học hát. Và rồi ngọn lửa yêu ca trù chảy trong tim mỗi người…
Năm 2009, nghệ thuật ca trù đã trở thành di sản văn hóa của Việt Nam được UNESCO công nhận đồng thời được xếp vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp. Việc bảo tồn và phát triển loại hình nghệ thuật truyền thống này là nỗi trăn trở của rất nhiều nghệ nhân.
Đến thôn Lỗ Khê (xã Liên Hà, huyện Đông Anh, Hà Nội) không chỉ được thưởng thức món bánh chưng truyền thống thơm lừng mà còn được nghe những câu ca trù đặc sắc. Được mệnh danh là 'nôi của ca trù' nên dù cuộc sống hiện đại tác động mạnh mẽ, tiếng ca ở Lỗ Khê vẫn bảo tồn, phát triển.
Hà Nội luôn có điều gì đó rất đặc biệt. Giữa một thành phố văn minh, đông đúc, những tòa cao ốc mọc lên ngày một nhiều, ấy vậy vẫn có những nét riêng.
'Thưởng' ca trù hay thưởng thức các nghệ thuật ca hát dân gian là cái thú thanh tao của người xưa, nó đòi hỏi người trong cuộc phải yêu và hiểu thì mới đủ để cảm nhận được cái hay của nghệ thuật.
Sau gần 5 năm triển khai thi công trùng tu, khôi phục, đến nay, đền Xứ ở thôn Phú Vinh, xã Cổ Đạm (Nghi Xuân - Hà Tĩnh) vẫn còn dang dở.
Với 1.793 di sản văn hóa phi vật thể, gồm nhiều loại hình: Lễ hội, tri thức dân gian, nghệ thuật trình diễn, tập quán xã hội…, Hà Nội xứng danh là Thủ đô di sản.
Hoài cổ, điều không quá khó hiểu. Hoài cổ, về đại thể, có thể tạm hiểu với nghĩa là sự ôm ấp những 'vang bóng một thời', là nhớ tiếc những giá trị đã thuộc về quá khứ, quá khứ của một người hoặc quá khứ của một cộng đồng người.
Trung tâm Phát triển văn hóa nghệ thuật Việt Nam đang thực hiện đề tài nghiên cứu – sưu tầm văn hóa - nghệ thuật cấp Viện (Viện Nghiên cứu Văn hóa và Phát triển): Tổng hợp, ghi âm toàn bộ 31 bài xoan của Phường Xoan An Thái, Giới thiệu 10 bài Ca trù thể cách Hát nói của danh nhân Nguyễn Công Trứ.
Trong các ngày 26 - 27.4, tại Nhà hát thành phố, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hải Phòng tổ chức Liên hoan Ca trù Hải Phòng mở rộng năm 2023, với chủ đề 'Sức sống Ca trù thành phố Cảng' cùng sự tham dự của nhiều CLB, giáo phường Ca trù các tỉnh, thành phố. Đây là hoạt động thiết thực chào mừng Kỷ niệm các ngày lễ lớn trong tháng 5 năm 2023 và Kỷ niệm 68 năm Ngày giải phóng Hải Phòng (13.5.1955-13.5.2023).
Từ ngày 26 - 27.4, tại Nhà hát thành phố, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hải Phòng tổ chức Liên hoan Ca trù Hải Phòng mở rộng năm 2023, với chủ đề 'Sức sống Ca trù thành phố Cảng' cùng sự tham dự của nhiều CLBộ, giáo phường Ca trù các tỉnh, thành phố.
Các nghệ nhân Hà Nội sẽ trình diễn ca trù và những trích đoạn hay nhất trong Hội Gióng tại Lễ hội Đền Hùng năm 2023.
Hà Nội tham gia Liên hoan trình diễn các di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam được UNESCO ghi danh; Trưng bày, giới thiệu hình ảnh, hiện vật, tư liệu di sản văn hóa phi vật thể của Hà Nội; Trưng bày giới thiệu các sản phẩm du lịch...
Nằm ở vùng ngoại thành Hà Nội, làng Chanh Thôn (Văn Nhân, Phú Xuyên) từng một thời là giáo phường ca trù nổi tiếng thời nhà Nguyễn. Trải qua nhiều thăng trầm, ca trù Chanh Thôn chẳng những được hồi sinh mà còn trở thành mạch ngầm văn hóa của người dân nơi đây, với vốn cổ, lời xưa vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn đến tận ngày nay.
Năm Quý Mão (cách năm 300 năm), chúa Trịnh Cương đưa ra một số cải cách quan trọng.
Năm Quý Mão (cách năm 300 năm), chúa Trịnh Cương đưa ra một số cải cách quan trọng.
Cô bạn nhà văn đã thốt lên như thế khi theo tôi đến gặp những ca nương, kép đàn trên miền đất hát Nghi Xuân (Hà Tĩnh). Đó là một buổi chiều mùa đông nắng đượm, tiếng hát vang lên trong từng khúc cầm phổ, dìu dặt, khoan thai rồi đổ dồn, níu kéo, da diết… như tiếng gọi từ quá vãng vàng son của ca trù…
Từ chỗ đứng bên bờ vực mai một, vừa thiếu nghệ nhân, vừa thiếu người nghe, ca trù Hà Nội đang được hồi sinh mạnh mẽ, với tất cả 16 giáo phường, câu lạc bộ thường xuyên hoạt động. Có được điều này là nhờ sự nỗ lực của ngành văn hóa trong việc hỗ trợ các nghệ nhân giữ nghề, truyền dạy, mở các lớp đào tạo… cũng như của chính quyền một số địa phương.
Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Ca trù của Việt Nam đã trở lại mạnh mẽ, đặc biệt tại thành phố Hà Nội, nơi được coi là một trong những cái nôi ca trù lớn nhất của cả nước. Loại hình nghệ thuật này đang từng bước lớn mạnh, cả về số lượng và chất lượng. Hoạt động của các giáo phường, câu lạc bộ ở cả nội, ngoại thành đã, đang góp phần bảo tồn, phát huy nghệ thuật ca trù, từ đó tạo sức sống lâu bền cho di sản.
Sự hồi sinh mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng đã và đang tạo đà tiến tới mục tiêu đưa ca trù ra khỏi danh mục cần bảo vệ khẩn cấp theo khuyến cáo của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp quốc (UNESCO).