Tôi may mắn được quen biết với anh Nguyễn Văn Hải - một kép đàn đáy, và vợ anh - ca nương Bạch Dương, nên đã nhiều lần được qua nhà của anh chị nghe đàn hát.
Sau 15 năm UNESCO đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp, tại Hà Nội, ca trù đã dần hồi sinh, vượt qua khó khăn để trở lại với đời sống tinh thần của người Việt.
Ấn tượng, lôi cuốn, đậm tính nghệ thuật... là cảm nhận của đông đảo du khách khi lần đầu thưởng thức bài Ca trù 'Hồng hồng tuyết tuyết' được trình diễn trên sân khấu Nhà đón tiếp khách du lịch và biểu diễn nghệ thuật tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng.
Vở diễn mới nhất của Nhà hát Chèo Hà Nội 'Người hát ả đào' do tác giả Bùi Vũ Minh viết kịch bản, Nghệ sĩ nhân dân Hoài Thu đạo diễn, tôn vinh những người Hà Nội bình dị, không chịu kiếp sống nô lệ, quyết đứng lên bảo vệ Hà Nội thân yêu.
Ca trù Việt Nam, vào năm 2009 đáng nhớ, được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là 'Di sản phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp' của thế giới. Ca trù (nghệ thuật hát nói) trong tâm thức chung của người Việt là một loại hình nghệ thuật tiêu biểu cho sự phối kết hợp nhuần nhuyễn và đạt tới đỉnh cao thi ca và âm nhạc.
Gặp chị - NSƯT Bạch Vân tôi có nhiều bất ngờ. Bất ngờ đầu tiên là bởi chị cùng tuổi Đinh Dậu với tôi. Bất ngờ thứ hai cũng đặc biệt nhất là khi được biết chị là con gái Nghệ An mà lại mang nghiệp đào nương.
9 năm 'ăn ngủ' cùng ả đào với hai lần phải cấp cứu vì chảy máu dạ dày, người gầy rộc vì thiếu ngủ, cuối cùng, nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền cũng đã giải mã được bí mật của tiền nhân về nghệ thuật ả đào. Một cuộc lội ngược dòng lịch sử mà Giáo sư Tô Ngọc Thanh từng khẳng định là 'vô tiền khoáng hậu'.
Nhà nghiên cứu âm nhạc Bùi Trọng Hiền có nhiều cống hiến cho việc phục dựng và nghiên cứu chuyên sâu âm nhạc cổ truyền Việt Nam.
Hơn 15 năm sau khi được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa cần được bảo vệ khẩn cấp của nhân loại, di sản ca trù tại Hà Nội đã có nhiều khởi sắc.
Cuốn sách 'Ả Đào: Một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật' đánh dấu chặng đường 9 năm ngược xuôi của nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền để tìm cho ra những bí ẩn của hệ thống âm luật trong hát ả đào của các cụ, vừa kịp trước khi người nghệ nhân già cuối cùng rơi vào màn sương mù của quên lãng. Sách vừa được Omega Books Plus giới thiệu, cùng với cuộc trò chuyện, chia sẻ của tác giả Bùi Trọng Hiền và nhà nghiên cứu Đặng Hoành Loan.
Những cái tên 'ả đào', 'cô đầu', 'ca trù' đều xuất phát từ những giai đoạn phát triển khác nhau của một di sản đã được UNESCO đưa vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp (năm 2009). Và, đằng sau những cái tên đó là sự thăng trầm của một loại hình âm nhạc độc đáo trong kho tàng văn hóa dân tộc.
Nhằm làm sáng tỏ những khuôn vàng thước ngọc của nhạc ả đào (ca trù), để di sản được bảo tồn nguyên vẹn đúng nghĩa, nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền BÙI TRỌNG HIỀN đã dành 9 năm tìm về những điều bấy lâu nay được xem như bí truyền của giới nghề. Kết quả của hành trình này là cuốn sách 'Ả đào - Một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật', vừa ra mắt độc giả.
Theo nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền, các đào nương nổi tiếng, có càng nhiều học trò, về sau sẽ nhận càng nhiều 'tiền đầu', được trích ra khi học trò đi diễn.
Chúng ta thường thấy trong các loại hình nghệ thuật dân gian, nghệ sĩ nữ được gọi là 'đào', nghệ sĩ nam được gọi là 'kép'.
Theo tác giả, chỉ cần đọc Ả đào - Một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật, nghiên cứu các sơ đồ tiết tấu đánh dấu thời điểm vào trống, tự tìm tư liệu âm thanh trên mạng để thực hành là có thể thành quan viên.
Nằm ở miền châu thổ sông Hồng, Thái Bình có truyền thống hát ca trù từ rất sớm. Ngày nay, phía sau tiếng ca vang vọng trong mỗi làng, mỗi xóm, là những ngày người ta rủ nhau… đi học hát. Và rồi ngọn lửa yêu ca trù chảy trong tim mỗi người…
Việc Kiều Anh vượt mặt Thanh Hương để giành giải Diễn viên nữ ấn tượng tại VTV Awards vẫn đang gây tranh cãi trong khán giả.
Trở thành diễn viên múa không hề đơn giản, đó là cả một quá trình luyện tập đầy gian nan và thử thách. Diễn viên múa Dương Mai Chi đã khiến cho nhiều người phải cảm thán trước ước mơ, tài năng và sự nỗ lực của mình.
Trong các ngày 26 - 27.4, tại Nhà hát thành phố, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hải Phòng tổ chức Liên hoan Ca trù Hải Phòng mở rộng năm 2023, với chủ đề 'Sức sống Ca trù thành phố Cảng' cùng sự tham dự của nhiều CLB, giáo phường Ca trù các tỉnh, thành phố. Đây là hoạt động thiết thực chào mừng Kỷ niệm các ngày lễ lớn trong tháng 5 năm 2023 và Kỷ niệm 68 năm Ngày giải phóng Hải Phòng (13.5.1955-13.5.2023).
Từ ngày 26 - 27.4, tại Nhà hát thành phố, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hải Phòng tổ chức Liên hoan Ca trù Hải Phòng mở rộng năm 2023, với chủ đề 'Sức sống Ca trù thành phố Cảng' cùng sự tham dự của nhiều CLBộ, giáo phường Ca trù các tỉnh, thành phố.
Đoàn rước kiệu Mẫu Đào Nương năm nay được cho là đặc biệt đông đúc do đã 6 năm không thể tổ chức vì dịch bệnh. Người dân hào hứng quay, chụp, chạy theo đoàn rước và né mỗi khi kiệu xoay tới chỗ mình.
Lễ hội Đào Nương thuộc thôn Đào Đặng, xã Trung Nghĩa (thành phố Hưng Yên). Đây là dịp để nhân dân địa phương bày tỏ lòng tự hào về truyền thống của quê hương mà còn là dịp để giữ gìn bản sắc văn hóa.
Tôi gặp nghệ nhân hát Xoan Nguyễn Thị Lịch và phường hát An Thái trong Lễ rước cây nêu trên phố cổ Hà Nội. Bà bảo, hát Xoan với bà thấm đẫm từ ngày thơ bé. Mười ba tuổi, bà đã thuộc làu gần hết 14 làn điệu cổ và trở thành đào nương trẻ nhất vùng…
Phần đầu chương 'Theo bà nội về quê ăn Tết' của Nguyễn Thị Minh Thái, in trong 'Sách Tết Quý Mão 2023' do Hồ Anh Thái chủ biên, NXB Văn học và Đông A liên kết phát hành.
Cô bạn nhà văn đã thốt lên như thế khi theo tôi đến gặp những ca nương, kép đàn trên miền đất hát Nghi Xuân (Hà Tĩnh). Đó là một buổi chiều mùa đông nắng đượm, tiếng hát vang lên trong từng khúc cầm phổ, dìu dặt, khoan thai rồi đổ dồn, níu kéo, da diết… như tiếng gọi từ quá vãng vàng son của ca trù…
Ngày 24/12, Liên hoan Ca trù Hà Nội lần thứ 3 - năm 2022 do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức diễn ra tại Bảo tàng Hà Nội. Tại Liên hoan, xuất hiện nhiều nhân tố mới cho thấy di sản ca trù đang ngày càng được lan tỏa trong đời sống xã hội.