Kỳ 2: Tái cơ cấu nguồn nhân lực: Đòn bẩy nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự

Hoàn thiện thể chế “đi trước mở đường”

Khi mô hình mới chính thức đi vào hoạt động, thách thức đặt ra đối với hệ thống THADS là rất lớn. Đây là cuộc cải tổ có quy mô sâu rộng nhất kể từ khi ngành được tổ chức theo hệ thống dọc thống nhất. Hàng nghìn cán bộ, công chức phải sắp xếp lại vị trí việc làm; hàng trăm trụ sở, tài sản công cần được bàn giao, điều chuyển; các quy trình nghiệp vụ phải thiết kế lại để phù hợp với mô hình tổ chức mới.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Thường vụ Đảng ủy, Lãnh đạo Bộ Tư pháp, hệ thống THADS từ Trung ương đến địa phương đã thực hiện quyết liệt, kịp thời, đồng bộ các giải pháp nhằm kịp thời tháo gỡ các “điểm nghẽn”, bảo đảm hoạt động sau sắp xếp từng bước đi vào hoạt động ổn định và thông suốt. Một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu đối với cả hệ thống là “thể chế phải đi trước một bước”.

Những quy định mới không chỉ phù hợp với mô hình cơ quan THADS một cấp mà còn đồng bộ với quá trình xây dựng chính quyền địa phương hai cấp.

Nhiều thủ tục hành chính được cắt giảm hoặc đơn giản hóa. Bốn thủ tục hành chính trước đây do cơ quan THADS cấp tỉnh thực hiện đã được loại bỏ. 10 trên tổng số 12 thủ tục hành chính hiện hành được rà soát để cắt giảm hoặc bãi bỏ. Đặc biệt Luật THADS sửa đổi mới cũng xác định rõ hơn trách nhiệm của chính quyền địa phương, đặc biệt là UBND cấp xã trong công tác thi hành án. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả phối hợp giữa cơ quan THADS với chính quyền cơ sở trong xác minh điều kiện thi hành án, cưỡng chế thi hành án.

Việc hoàn thiện thể chế đã tạo hành lang pháp lý vững chắc cho mô hình mới vận hành ổn định, đồng thời tháo gỡ nhiều điểm nghẽn tồn tại từ nhiều năm trước. Đặc biệt, các tổ công tác cũng được thành lập và trực tiếp khảo sát tại nhiều địa phương để xử lý các vấn đề phát sinh, bảo đảm hoạt động của bộ máy mới không bị ngắt quãng.

Cục Quản lý THADS đã chủ động nắm bắt tình hình, đề xuất, tham mưu các giải pháp đồng bộ để hoạt động sau sắp xếp được thông suốt, trong đó đã chỉ đạo khẩn trương ổn định về mặt tổ chức, kiện toàn đầy đủ các chức danh lãnh đạo, quản lý của 34 THADS tỉnh, thành phố; sắp xếp, giải quyết chế độ chính sách đối với công chức, người lao động dôi dư theo đúng chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương.

Cùng với thể chế, ngay trong tháng đầu tiên vận hành, 34/34 THADS tỉnh, thành phố đã được cấp và đưa vào sử dụng đầy đủ hệ thống con dấu mới; các quy chế quản lý, sử dụng con dấu được ban hành thống nhất. Năm quy trình nghiệp vụ cốt lõi được xây dựng lại phù hợp với mô hình mới, từ tổ chức thi hành án, quản lý vật chứng, thu chi tiền thi hành án đến tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Tập trung nguồn nhân lực cho các địa bàn trọng điểm

Một trong những mục tiêu quan trọng của việc sắp xếp hệ thống THADS là tinh gọn đầu mối, giảm tầng nấc trung gian, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực.

Sau sắp xếp, hệ thống THADS đã giảm 338 đầu mối Chi cục THADS cấp huyện, tương đương giảm gần 49% đầu mối cơ sở; giảm 111 phòng chuyên môn cấp tỉnh. Tại Trung ương, Cục Quản lý THADS cũng được tổ chức lại theo hướng tinh gọn hơn, tập trung vào chức năng quản lý nhà nước, kiểm tra, giám sát và hoạch định chính sách.

Điều đáng chú ý là việc giảm đầu mối không đồng nghĩa với giảm năng lực thực thi. Trái lại, hơn 900 biên chế trước đây làm công tác thủ quỹ, thủ kho, văn thư, kế toán đã được cơ cấu lại để tăng cường cho các vị trí trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, đặc biệt là đội ngũ Chấp hành viên, Thẩm tra viên và Thư ký thi hành án.

Như vậy, việc sắp xếp lại Hệ thống THADS từ mô hình 03 cấp (Tổng cục- Cục - Chi cục) thành mô hình 02 cấp (Cục - Cơ quan THADS). Tại Trung ương, Cục Quản lý THADS thuộc Bộ Tư pháp có 07 Ban chuyên môn và tương đương (giảm 01 tổ chức), tập trung chức năng quản lý nhà nước, kiểm tra, giám sát chuyên sâu.Tại địa phương có 34 THADS tỉnh, thành phố (trong đó có 355 Phòng THADS khu vực, 159 phòng chuyên môn và tương đương), chỉ còn 1 cấp cơ quan THADS

Tính đến ngày 30/5/2026, Hệ thống THADS đã cơ bản kiện toàn xong đội ngũ lãnh đạo, quản lý, cán bộ chủ chốt, đảm bảo số lượng cấp phó của người đứng đầu theo quy định. Giải quyết chế độ, chính sách cho 1.958 người nghỉ theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP.

Về biên chế, đã thực hiện 7.561 biên chế trên tổng số 8.375 biên chế được giao. Chất lượng đội ngũ công chức đã có những bước cải thiện rõ rệt thông qua việc rà soát và đánh giá theo tiêu chuẩn vị trí việc làm. Trình độ chuyên môn, đào tạo của công chức Hệ thống THADS ngày càng được nâng cao.

Bộ máy mới đã tạo điều kiện để tập trung nguồn nhân lực cho các địa bàn trọng điểm, nơi có số lượng việc và giá trị phải thi hành lớn. Việc quản lý nhân sự cũng trở nên tập trung, thống nhất hơn khi người đứng đầu cơ quan THADS cấp tỉnh trực tiếp quản lý toàn bộ hoạt động trong phạm vi địa bàn.

Chuyển đổi số trở thành động lực đột phá

Nếu như tinh gọn tổ chức là nền tảng thì chuyển đổi số chính là động lực quan trọng nhất tạo nên diện mạo mới của hệ thống THADS sau sắp xếp.

Lần đầu tiên, ngành THADS triển khai đồng bộ một nền tảng số thống nhất trên phạm vi toàn quốc với bốn phân hệ cốt lõi gồm: tổ chức thi hành án điện tử, hỗ trợ ra quyết định thi hành án, tiếp công dân và giải quyết khiếu nại tố cáo, biên lai điện tử.

Từ ngày 20/1/2026, Nền tảng số THADS chính thức đi vào hoạt động trên toàn quốc, tạo cơ sở để hình thành cơ sở dữ liệu tập trung của ngành. Những con số sau chưa đầy nửa năm vận hành cho thấy hiệu quả rõ nét của quá trình chuyển đổi số. Hệ thống đã tiếp nhận gần 319 nghìn bản án, quyết định; ban hành hơn 464 nghìn quyết định thi hành án; quản lý gần một triệu hồ sơ phải thi hành án; phát hành hơn một triệu biên lai điện tử tương ứng số tiền thực thu là hơn 44.879 tỷ đồng.

Ngày 3/4, Bộ Tư pháp tổ chức Lễ khai trương Nền tảng số Thi hành án dân sự - dấu mốc quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số toàn diện của ngành, hướng tới mục tiêu quản trị hiện đại, minh bạch, lấy dữ liệu làm trung tâm và phục vụ người dân tốt hơn.

Đặc biệt, việc kết nối với ứng dụng VNeID đã tạo bước tiến lớn trong phục vụ người dân. (từ ngày 02/4/2026 đến nay đã Kết nối với ứng dụng VNeID hơn 9.039 văn bản, quyết định, biên lai điện tử được gửi tới công dân qua VneID. Người dân có thể tiếp cận thông tin thi hành án nhanh chóng, chính xác, giảm đáng kể thời gian và chi phí đi lại.

Trung tâm điều hành thông minh IOC THADS được đưa vào vận hành

Trung tâm điều hành thông minh IOC THADS cũng được đưa vào vận hành, giúp lãnh đạo ngành theo dõi, giám sát tình hình thực hiện nhiệm vụ trên phạm vi toàn quốc theo thời gian thực.

Hiệu quả thực chất được đo bằng kết quả thi hành án

Theo đánh giá của Cục Quản lý THADS, việc bỏ khâu trung gian, cơ cấu lại nguồn lực,nâng cao chất lượng, hiệu quả chuyên môn toàn diện của cơ quan THADS tập trung cho đội ngũ Chấp hành viên, Thẩm tra viên, Thư ký THA và các Phòng THADS Khu vực chủ yếu thực hiện công tác chuyên môn, nhiệm vụ tổ chức thi hành án; đồng thời, tăng cường chất lượng công tác tham mưu giải quyết khiếu nại, tố cáo, tài chính - kế toán tại cơ quan THADS tỉnh, thành phố, đồng thời các Phòng THADS Khu vực không còn thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo, quản lý tài chính .Đồng thời, đề cao trách nhiệm, đồng thời trao quyền chủ động cho người đứng đầu cơ quan, đơn vị.

Mô hình mới giúp khắc phục triệt để tình trạng quản lý phân tán, manh mún, thiếu tập trung, thống nhất của mô hình trước đây. Theo mô hình tổ chức mới, THADS tỉnh trực tiếp thực hiện công tác phối hợp với các cơ quan ở cấp tỉnh trong công tác phối hợp cưỡng chế, xác minh, tháo gỡ khó khăn và các hoạt động khác trong công tác THADS giúp cho việc tổ chức THADS được thông suốt, nhanh chóng và hiệu quả hơn.

So với mô hình trước sắp xếp, Hệ thống THADS hiện tại đã giảm đầu mối quản lý tài chính, tài sản, giúp hạn chế tiêu cực, giảm ủy thác nội bộ, kiểm soát chặt chẽ hơn. Lãnh đạo Phòng THADS tập trung chỉ đạo tổ chức THADS, khắc phục hạn chế, sai phạm do yếu kém trong công tác quản lý về tài chính của một bộ phận lãnh đạo cấp Chi cục trước đây. Việc tổ chức THADS được thực hiện thông suốt, nhanh chóng.

Quan trọng hơn cả là toàn ngành đã thay đổi nhận thức và tư duy trước yêu cầu mới,đổi mới mạnh mẽ gắn với chuyển đổi phương thức quản lý chỉ đạo điều hành, tổ chức THADS từ phương thức truyền thống, thủ công sang phương thức điện tử, ứng dụng số, tiết kiệm thời gian, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành án; đồng thời cơ cấu lại toàn diện đội ngũ cán bộ, công chức có đủ phẩm chất, năng lực, bản lĩnh, ngang tầm nhiệm vụ, khắc phục được nhiều hạn chế của mô hình trước đây

Đặc biệt, thực hiện mô hình này, người dân và doanh nghiệp thực hiện quyền yêu cầu thi hành án tại bất cứ Phòng THADS Khu vực hoặc tại cơ quan THADS tỉnh, thành phố, không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong tỉnh, thay vì phải thực hiện tại đúng cơ quan THADS có thẩm quyền trên địa bàn như trước đây.

Cùng với việc ứng dụng CNTT, chuyển đổi số, việc thực hiện thông báo thi hành án thông qua ứng dụng VneID, việc thu chi tiền thi hành án bằng hình thức điện tử đã giúp người dân, doanh nghiệp và Nhà nước tiết kiệm chi phí, thời gian và đảm bảo chính xác, hạn chế phát sinh sai phạm trong công tác THADS nhất là tình trạng xâm tiêu tiền thi hành án.

Minh chứng rõ nhất của việc vận hành bộ máy mới sau năm đầu triển khai nhiều khó khăn, thách thức là toàn hệ thống đã thi hành xong hơn 576 nghìn việc, đạt tỷ lệ 84,27%; thu hồi trên 150 nghìn tỷ đồng, đạt 56,62% về giá trị. trong đó có vụ việc có số tiền phải thi hành đặc biệt lớn, số người được thi hành án lên đến hàng chục ngàn người. 08 tháng đầu năm 2026 (từ 01/10/2025 - 31/5/2026), đã thi hành xong 350.323 việc, đạt 55,43% tương ứng với số tiền trên 117 nghìn tỷ đồng.

Những kết quả này cho thấy quá trình sắp xếp tổ chức góp phần nâng cao năng lực tổ chức thi hành án của toàn hệ thống.