Xuân Ba Vì: Bình yên bản làng, rộn ràng lễ hội

Thôn, làng Ba Vì vào xuân. Ảnh: Sơn Tùng

Âm vang núi Tản, sắc màu bản làng

Sáng sớm, sương còn vương trên triền núi, những mái nhà thấp thoáng giữa vườn cây, con đường quanh co dẫn qua các thôn bản đã rực rỡ cờ đỏ. Không gian núi rừng tạo nên một mùa xuân rất khác tĩnh lặng mà ấm áp, mộc mạc mà đầy sức sống, Ba Vì là nơi sinh sống của đông đảo đồng bào dân tộc Dao, Mường, Kinh.

Những năm gần đây, diện mạo nông thôn miền núi đổi thay rõ nét, nhưng nhịp sống truyền thống vẫn được gìn giữ. Mùa xuân vì thế không chỉ là thời điểm nghỉ ngơi, sum họp mà còn là dịp để cộng đồng cùng nhìn lại một năm lao động và chuẩn bị cho hành trình mới.

Các thôn trên địa bàn xã rộn ràng mùa lễ hội. Ảnh: Xã Ba Vì

Những ngày xuân, đi qua các thôn: Liên Bu, Cốc Đồng Tâm... dễ dàng cảm nhận diện mạo nông thôn miền núi đang đổi thay từng ngày. Những con đường bê tông uốn lượn theo triền đồi giờ đây rợp sắc hoa, hai bên là hàng cây xanh được chăm sóc cẩn thận, tạo nên không gian xanh - sạch - đẹp đặc trưng của xã Ba Vì...

Dọc các lối nhỏ dẫn vào nhà dân là những vườn bưởi đang độ ra hoa, hương thơm thoang thoảng quyện cùng mùi cau đầu mùa tạo nét xuân rất riêng của vùng núi Ba Vì. Tiếng chim, tiếng gió và nhịp sinh hoạt chậm rãi của người dân làm nổi bật vẻ yên ả của một vùng quê tựa lưng núi Ba Vì, dưới chân núi nhìn ra dòng sông Đà rộng lớn...

Diện mạo ấy là kết quả của nhiều năm bền bỉ xây dựng nông thôn mới. Người dân các thôn đã tự nguyện hiến đất mở rộng đường, cùng nhau trồng hoa, chăm sóc cảnh quan, giữ gìn vệ sinh môi trường. Những việc làm nhỏ nhưng kiên trì đã góp phần tạo nên những tuyến đường nở hoa, những khu dân cư sáng - xanh - sạch - đẹp.

Các thôn trên địa bàn xã rộn ràng mùa lễ hội. Ảnh: Xã Ba Vì

Giữa không gian núi rừng, vẻ đẹp của Ba Vì hôm nay không chỉ đến từ thiên nhiên mà còn từ sự chung sức của cộng đồng, nơi mỗi con đường, mỗi hàng hoa đều phản chiếu tinh thần gắn bó, trách nhiệm và tình yêu quê hương của người dân vùng núi.

Hòa chung không khí cả nước vui xuân Bính Ngọ, cán bộ và nhân dân xã Ba Vì đón Tết trong tinh thần vui tươi, lành mạnh, tiết kiệm. Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững, tạo nền tảng để các hoạt động mừng Đảng, mừng xuân diễn ra sôi nổi.

Trên các tuyến đường trục chính, sắc xuân hiện diện qua hệ thống trang trí trực quan với hàng nghìn lá cờ Tổ quốc, hồng kỳ, pa nô, banner. Tại các thôn, chương trình văn nghệ đêm giao thừa được tổ chức với chủ đề mừng Đảng, mừng xuân, mừng đất nước đổi mới..., thu hút đông đảo người dân tham gia.

Làng quê Ba Vì sạch đẹp đón xuân nhờ sự chung tay của cộng đồng. Ảnh: Xã Ba Vì

Không khí xuân nơi đây không ồn ào mà lan tỏa qua những điều giản dị: Phiên chợ đầu năm, tiếng nói cười trước sân nhà, những buổi gặp mặt đầu xuân của các chi hội, đoàn thể. Với đồng bào, Tết còn là dịp mặc trang phục truyền thống, thăm hỏi nhau và cùng tham gia hoạt động cộng đồng.

Chủ tịch UBND xã Ba Vì Nguyễn Giáp Đông cho biết, xã Ba Vì đón Tết vui tươi, an toàn, tiết kiệm, đồng thời duy trì tốt công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Trạm Y tế bố trí trực cấp cứu, chủ động phòng chống dịch bệnh, đến nay không xảy ra sự cố về vệ sinh an toàn thực phẩm hay dịch bệnh trên địa bàn.

Cùng với đó, công tác chăm lo an sinh xã hội được triển khai đồng bộ. Hơn 2.000 suất quà Tết đã được trao tới người có công, đối tượng chính sách và các gia đình khó khăn; các hoạt động xã hội hóa tiếp tục lan tỏa tinh thần sẻ chia, trong đó có “Phiên chợ không đồng” giúp nhiều hộ dân có hoàn cảnh khó khăn đón Tết đủ đầy hơn.

Cán bộ, nhân dân xã Ba Vì trồng cây đầu xuân. Ảnh: Xã Ba Vì

Bí thư Đảng ủy xã Lê Văn Quân đánh giá, việc tổ chức hoạt động mừng Đảng, mừng xuân gắn với thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Các cơ quan, đơn vị thực hiện nghiêm quy định, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh ngay từ những ngày đầu năm.

Lễ hội của hội tụ di tích, danh thắng

Trong cảm nhận của người dân, mùa xuân Ba Vì những năm gần đây “đủ đầy hơn”. Ông Nguyễn Tiến Tha, bậc cao niên trong xã, cho rằng, điều dễ nhận thấy nhất là đời sống ổn định, bà con yên tâm lao động sản xuất. Theo ông, mùa xuân không chỉ nằm ở lễ hội mà còn ở sự đổi thay từng ngày của quê hương.

“Đường sá tốt hơn, nhà cửa khang trang hơn, con cháu có việc làm. Quan trọng nhất là bà con vẫn giữ được bản sắc. Xuân vì thế vừa mới vừa quen”, ông Tha chia sẻ.

Xã Ba Vì vào xuân với nhịp sống sôi động của làng nghề thuốc Nam người Dao. Ảnh: Sơn Tùng

Điểm nhấn đặc biệt của mùa xuân Ba Vì là không khí chuẩn bị cho Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh. Dù chưa tới ngày khai hội chính, các di tích thờ Đức Thánh Tản đã nhộn nhịp người dân và du khách dâng hương, tham quan. Lễ hội là hoạt động văn hóa tiêu biểu của vùng xứ Đoài, gắn với truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh và tín ngưỡng thờ Đức Thánh Tản. Với người dân Ba Vì, đây không chỉ là lễ hội mà còn là dịp khẳng định bản sắc văn hóa và tăng cường gắn kết cộng đồng.

Phần lễ được chuẩn bị chu đáo với các nghi thức truyền thống như dâng hương, tế Thánh, rước nước từ sông Đà. Phần hội mang không khí vui tươi với các chương trình văn nghệ, trò chơi dân gian, tái hiện truyền thuyết dân gian, thu hút đông đảo người dân tham gia.

Những năm gần đây, lễ hội được tổ chức theo hướng văn minh, an toàn, gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch. Điều này giúp hình ảnh Ba Vì được quảng bá rộng rãi, đồng thời tạo thêm cơ hội sinh kế cho người dân.

Mùa xuân ở xã Ba Vì được cảm nhận rõ nét qua hệ thống di tích lịch sử, văn hóa dày đặc - điểm tựa tinh thần gắn với đời sống cộng đồng qua nhiều thế hệ. Trong đó, nổi bật là Khu di tích K9 - Đá Chông, nơi lưu giữ những dấu ấn thiêng liêng về Chủ tịch Hồ Chí Minh; các di tích thờ Đức Thánh Tản, như: Đền Hạ, đền Trung... trên dãy núi linh thiêng. Mỗi dịp xuân về, dòng người hành hương, dâng hương tạo nên bức tranh vừa trang nghiêm vừa rộn ràng, góp phần làm nên sắc xuân rất riêng của vùng đất này.

Xã Ba Vì dày đặc lễ hội ở các di tích, danh lam thắng cảnh trên địa bàn. Ảnh: Tuấn Minh

Không gian di tích không tách rời đời sống bản làng. Từ các thôn vùng thấp đến những bản nằm ven sườn núi, mùa xuân được đánh thức bằng tiếng trống hội, những điệu múa truyền thống và sắc màu trang phục dân tộc. Các đội văn nghệ người Mường, người Dao biểu diễn những tiết mục múa chuông, múa sạp, múa dân gian gắn với nghi lễ và sinh hoạt cộng đồng. Những điệu múa ấy không chỉ là biểu diễn mà còn là cách lưu giữ ký ức văn hóa, kể lại câu chuyện về nguồn cội.

Ở nhiều thôn, phong tục đầu năm vẫn được gìn giữ như lễ cúng bản, lễ cầu mùa, các buổi gặp mặt cộng đồng hay những bữa cơm xuân mang đậm bản sắc dân tộc. Người Dao chuẩn bị trang phục truyền thống, người Mường giữ nếp sinh hoạt cộng đồng, còn các gia đình người Kinh cùng hòa vào nhịp sống chung, tạo nên sự giao thoa văn hóa tự nhiên, bền vững.

Chính sự hiện diện đồng thời của di tích lịch sử, tín ngưỡng và đời sống văn hóa dân tộc đã tạo nên “âm hưởng xuân Ba Vì” không ồn ào nhưng sâu lắng. Những giá trị ấy đang trở thành nguồn lực quan trọng để Ba Vì phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn di sản, tạo dấu ấn riêng trong lòng Thủ đô.

Bạch Thanh