Xây dựng dữ liệu đất đai minh bạch, chắc từ gốc

Nghị định số 357/2025/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 1-3-2026, đặt nền móng cho việc xây dựng và vận hành hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản trên phạm vi toàn quốc. Trọng tâm của Nghị định là hình thành hệ thống dữ liệu thống nhất, minh bạch, liên thông, trong đó dữ liệu đất đai giữ vai trò nền tảng.

Phó Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội Phạm Văn Tình. Ảnh: Sơn Tùng

Kết nối liên thông để hệ thống vận hành thông suốt

- Thưa ông, Nghị định số 357/2025/NĐ-CP của Chính phủ được đánh giá là một bước ngoặt trong xây dựng hệ thống dữ liệu bất động sản, ông nhìn nhận ra sao?

- Có thể nói, Nghị định số 357 là bước đi rất quan trọng, bởi lần đầu tiên chúng ta đặt vấn đề xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản một cách tổng thể, thống nhất trên phạm vi cả nước. Mục tiêu xuyên suốt của Nghị định là minh bạch hóa thị trường, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và chuẩn hóa dữ liệu phục vụ điều hành, hoạch định chính sách.

Trong hệ thống đó, dữ liệu đất đai giữ vai trò nền tảng bởi mọi bất động sản đều hình thành từ đất, gắn với đất. Nếu dữ liệu đất đai không đầy đủ, không chính xác, không được chuẩn hóa thì rất khó để xây dựng một hệ thống quản lý bất động sản đồng bộ, hiệu quả. Vì vậy, việc tổ chức lại dữ liệu đất đai, gắn mã định danh thửa đất và kết nối với các hệ thống liên quan là yêu cầu tất yếu, không thể làm theo kiểu phong trào hay hình thức.

- Việc gắn mã định danh thửa đất mang lại những thay đổi gì trong quản lý đất đai tại Hà Nội, thưa ông?

- Việc gắn mã định danh thửa đất có thể coi là “chìa khóa” để chuyển từ quản lý hồ sơ truyền thống sang quản lý trên nền tảng dữ liệu số. Đối với Hà Nội, nơi có khối lượng thửa đất rất lớn và biến động phức tạp, mã định danh giúp kiểm soát dữ liệu chính xác, tránh trùng lặp, thông qua quá trình làm giàu, làm sạch và xác thực thông tin pháp lý của từng thửa đất.

Một điểm rất quan trọng là hệ thống cho phép truy xuất toàn bộ lịch sử biến động của thửa đất, từ nguồn gốc, quá trình sử dụng cho đến các thay đổi về pháp lý. Khi dữ liệu đất đai được chuẩn hóa, chúng tôi có thể kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác như dân cư, đăng ký doanh nghiệp, địa chỉ số… Khi đó, quản lý đất đai không còn rời rạc mà trở thành một phần trong mạng lưới dữ liệu thống nhất, phục vụ hiệu quả cho quản lý nhà nước và xã hội.

- Với người dân và doanh nghiệp, hệ thống dữ liệu đất đai được xây dựng theo hướng này sẽ mang lại lợi ích gì?

- Lợi ích là rất rõ. Trước hết, thủ tục hành chính về đất đai sẽ được đơn giản hóa khi dữ liệu đã được số hóa, chuẩn hóa và chia sẻ giữa các cơ quan quản lý. Người dân không phải cung cấp lại nhiều loại giấy tờ đã có trong hệ thống.

Thứ hai, người dân và doanh nghiệp có thể tiếp cận thông tin pháp lý của thửa đất, dự án bất động sản một cách minh bạch, từ đó chủ động hơn trong các quyết định đầu tư, mua bán, hạn chế rủi ro.

Thứ ba, khi dữ liệu thị trường bất động sản được tổng hợp, công khai theo quy định, xã hội sẽ có thêm một kênh thông tin chính thống, giúp thị trường vận hành lành mạnh hơn. Đây cũng là mục tiêu quan trọng mà Nghị định số 357 hướng tới.

Xây dựng thị trường bất động sản minh bạch, bền vững là yêu cầu đòi hỏi từ thực tế. Ảnh: minh họa

Làm chắc từ gốc, đi trước một bước

- Công tác chuẩn bị của Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội cho thời điểm Nghị định có hiệu lực từ ngày 1-3-2026 được triển khai như thế nào, thưa ông?

- Chúng tôi quán triệt rất rõ một nguyên tắc xuyên suốt: Nếu không chuẩn bị từ sớm, không làm kỹ từng khâu thì khi Nghị định chính thức có hiệu lực, hệ thống rất dễ rơi vào tình trạng bị động, chồng chéo, thậm chí “vỡ trận”. Vì vậy, công tác chuẩn bị của Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội được xác định là phải đi trước một bước, làm chắc từ nền tảng, bảo đảm khi vận hành là có dữ liệu để sử dụng ngay.

Trọng tâm đầu tiên là chuẩn hóa dữ liệu đất đai. Toàn bộ hồ sơ thửa đất được rà soát, số hóa, đối chiếu, cập nhật và chuẩn hóa theo cấu trúc thống nhất, bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, có nguồn gốc pháp lý rõ ràng và tương thích với hệ thống mã định danh. Đây là khâu nền móng; nếu dữ liệu gốc không chuẩn thì mọi kết nối, chia sẻ hay phân tích về sau đều không thể hiệu quả.

Song song với đó là tiếp tục làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai, gắn mã định danh thửa đất và đồng bộ lên hệ thống của trung ương. Chúng tôi xác định đây không phải là việc làm theo phong trào hay chạy theo tiến độ, mà là quá trình cần sự kiên trì, đồng bộ, tránh tình trạng mỗi nơi một cách làm, dẫn tới dữ liệu không khớp nối.

Về hạ tầng kỹ thuật, Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội chủ động phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng hệ thống kết nối, chia sẻ dữ liệu thông qua nền tảng LGSP của thành phố. Việc kết nối không thể làm “một sớm một chiều” mà phải chuẩn bị từ trước, từ cấu trúc dữ liệu, chuẩn kỹ thuật đến phương thức chia sẻ, để bảo đảm khi liên thông với các hệ thống khác như dân cư, xây dựng, tài chính… là vận hành trơn tru.

Một điểm rất quan trọng là hiện đại hóa quy trình nghiệp vụ gắn với dòng dữ liệu “sống”. Thời gian qua, hệ thống Văn phòng Đăng ký đất đai đã triển khai đăng ký thế chấp, giải chấp quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở theo phương thức điện tử, không cần xuất trình sổ giấy. Qua đó, các biến động pháp lý của thửa đất được cập nhật kịp thời, liên tục, phản ánh đúng thực trạng quản lý.

Trên nền tảng đó, chúng tôi thực hiện chia sẻ thông tin chuyên ngành đúng thẩm quyền, cung cấp đầy đủ, chính xác các dữ liệu cốt lõi, như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, địa chỉ số nhà, tình trạng thế chấp, giải chấp. Đây là những “mắt xích” quan trọng để hệ thống có thể tự động đối soát, xác thực và tạo lập mã định danh bất động sản chính xác, tránh trùng lặp, hạn chế rủi ro và góp phần xây dựng một hệ thống dữ liệu đất đai, bất động sản minh bạch, vận hành bền vững lâu dài.

- Theo ông, đâu là yếu tố then chốt để xây dựng được một hệ thống dữ liệu đất đai minh bạch, bền vững?

- Theo tôi, yếu tố then chốt là phải làm chắc từ gốc và làm đồng bộ ngay từ đầu. Trước hết, cần nghiên cứu kỹ việc kết nối các dự án, các hệ thống thông tin hiện có để hình thành một nền tảng quản lý chung, thống nhất. Đây là yêu cầu bắt buộc, không thể làm manh mún hay rời rạc theo từng ngành, từng lĩnh vực.

Muốn vậy, phải phát huy tối đa các nền tảng công nghệ hiện đại và khai thác hiệu quả các nguồn dữ liệu đã có, từ đó xây dựng một “bức tranh” tổng thể về bất động sản, bảo đảm dữ liệu được cập nhật liên tục, theo dõi được biến động và đủ độ tin cậy để phục vụ công tác quản lý nhà nước, cũng như cung cấp cho các ngành, các lĩnh vực liên quan.

Việc thu thập, làm giàu làm sạch dữ liệu đất đai được Hà Nội triển khai quyết liệt thời gian qua. Ảnh: Sơn Tùng

Công tác chuẩn bị đóng vai trò đặc biệt quan trọng và phải được thực hiện rất kỹ lưỡng. Từ việc xây dựng hệ thống, hình thành nguồn dữ liệu, xác định phương pháp thu thập, cho đến thiết kế cấu trúc dữ liệu đều phải tính toán đồng bộ, khoa học. Cùng với đó là phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng khâu, từng con người; tránh tình trạng làm theo phong trào hoặc triển khai khi chưa sẵn sàng, dẫn đến bị động.

Một nguyên tắc quan trọng là khi dữ liệu đã được thu thập thì phải sử dụng được ngay. Hệ thống phải bảo đảm liên thông, đồng bộ để tránh chồng chéo, trùng lặp và lãng phí nguồn lực. Từ hạ tầng kỹ thuật, phần mềm cho đến các thiết bị đi kèm đều phải được chuẩn hóa thì dữ liệu từ trước đến nay mới có thể kết nối, chia sẻ hiệu quả.

Việc liên thông với các hệ thống khác, như dữ liệu dân cư, cũng không thể làm trong ngày một ngày hai, mà đòi hỏi quá trình chuẩn bị nhiều tháng, từ thống nhất chuẩn dữ liệu đến phương án kỹ thuật kết nối. Nếu không xác định rõ “điểm chụp”, “điểm nối” và trách nhiệm phối hợp thì rất khó chia sẻ, khó dẫn dắt được toàn bộ hệ thống.

Bên cạnh đó, phần mềm phải có tính liên kết cao và khả năng ứng dụng thực chất. Dữ liệu đưa vào mà không khai thác, không vận hành được thì sẽ rất lãng phí. Cái gì đã có, đã vận hành ổn định thì cần tận dụng tối đa; cái gì thực sự cần thiết mới đầu tư thêm. Làm đâu chắc đó, chuẩn bị kỹ từ dữ liệu, hạ tầng đến con người, thì hệ thống dữ liệu đất đai mới có thể vận hành bền vững và thực sự góp phần minh bạch hóa thị trường bất động sản.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Bạch Thanh