Sầu riêng - Cây đổi đời trên miền đất đỏ

Sầu riêng là cây đổi đời của đồng bào các dân tộc huyện Krông Pắc. Ảnh: Phúc An

Những cây sầu riêng trăm tuổi

Krông Pắc là thủ phủ sầu riêng của tỉnh Đắk Lắk. Nơi đây có những cây sầu riêng cổ thụ người Pháp trồng hàng trăm năm trước, thân cao lớn, tán rộng rợp bóng. Những cây sầu riêng trăm tuổi không chỉ mang giá trị kinh tế, mà còn đậm dấu ấn lịch sử, đánh dấu sự xuất hiện của loại cây ăn quả đặc sản trên vùng đất Tây Nguyên.

Sở hữu cây sầu riêng cổ thụ trăm tuổi, gia đình ông Lê Văn Thành, thôn Tân Lập, xã Ea Yông, thành viên Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp sạch huyện Krông Pắc thường xuyên đón các đoàn khách xa gần đến thăm quan, đặc biệt là dịp Lễ hội sầu riêng. Ông Thành kể: "Năm 1977, tôi theo cha rời quê hương Thừa Thiên Huế vào vùng đất đỏ bazan, lập nghiệp trên vùng đất bạt ngàn cà phê. Thời điểm đó, bà con chủ yếu độc canh cây cà phê, chỉ có cây sầu riêng. Gia đình tôi có một cây sầu riêng rất lớn, do người Pháp trồng thời kỳ khai thác thuộc địa. Đến nay vẫn đơm hoa, kết trái, sản lượng trung bình mỗi năm vài tạ. Với tôi câu sầu riêng cổ thụ đó là báu vật vô giá".

Ngoài cây sầu riêng cổ thụ, gia đình ông Thành trồng thêm các giống sầu riêng khác như Dona và Ri6. Đến nay, gia đình ông có khoảng gần 200 cây sầu riêng đang trong giai đoạn thu hoạch, sản lượng khoảng 40 tấn và 300 cây sầu riêng trồng năm thứ 2. Ngoài cây sầu riêng trăm tuổi này, trên địa bàn thôn Tân Lập vẫn còn có 2 cây sầu riêng cổ thụ khác, đông đảo du khách đến thăm quan, chụp hình lưu niệm. Mùa thu hoạch du khách được thưởng thức sầu riêng ngay dưới gốc cây.

Ông Mai Đình Thọ, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX dịch vụ nông nghiệp sạch, huyện Krông Pắc chia sẻ: "Thời kỳ khai thác thuộc địa ở Đông Dương, thực dân Pháp mang theo cây sầu riêng đến. Krông Pắc là một trong những địa điểm được người Pháp lựa chọn để cắm rễ cây sầu riêng đầu tiên trên cao nguyên đất đỏ. Những cây sầu riêng trăm tuổi, cao vài chục mét, tán rộng, gốc to 2 - 3 người ôm vẫn năng suất, cho quả đều".

Cây sầu riêng theo chân người Pháp, bén rễ ở huyện Krông Pắc, góp phần quan trọng vào việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên địa bàn huyện. Đến nay, cây sầu riêng đang mang lại lợi nhuận và thu nhập cao cho người dân địa phương.

Người dân đổi đời từ sầu riêng

Huyện Krông Pắc có 35 thành phần dân tộc cùng sinh sống, trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 36,49 % dân số. Ban đầu, người dân trồng sầu riêng chỉ phục vụ trong gia đình, làm quà biếu tặng người thân, đến nay, sầu riêng Krông Pắc đã xuất khẩu đến nhiều quốc gia trên thế giới.

Người dân địa phương và du khách thích thú ngắm cây sầu riêng trăm tuổi ở xã Ea Yông, huyện Krông Pắc. Ảnh: Phúc An

Krông Pắc có diện tích, sản lượng sầu riêng lớn nhất tỉnh. Năm 2024, diện tích cây sầu riêng toàn huyện là 10.000ha, sản lượng khoảng 92.000 tấn. Trong đó, 2.015 ha sầu riêng của 3761 hộ được cấp mã vùng trồng xuất khẩu, tổng số 34 mã. Trên địa bàn huyện hiện có 13 cơ sở đóng gói các loại trái cây tươi xuất khẩu đã được cấp mã số đang hoạt động.

Năm 2022, sản phẩm trái sầu riêng tươi huyện Krông Pắc đã được Cục Sở hữu trí tuệ Bộ Khoa học và Công nghệ cấp Giấy chứng nhận số 413207, chứng nhận đăng ký Nhãn hiệu “KRONG PAC DURIAN SẦU RIÊNG KRÔNG PẮC” cho tập thể Hội Nông dân huyện Krông Pắc theo Quyết định số 16552/QĐ-STT, ngày 8/3/2022 của Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ.

Phó Chủ tịch UBND huyện Krông Pắc Ngô Thị Minh Trinh nhấn mạnh, phải khẳng định rằng, sầu riêng là cây đổi đời của đồng bào các dân tộc huyện Krông Pắc. Nhờ nguồn thu nhập từ cây sầu riêng, nhiều nông dân thu nhập tiền tỷ, xây dựng nhà cửa khang trang, mua sắm đồ dùng hiện đại. Sau mỗi mùa sầu riêng, hàng trăm hộ dân trên địa bàn huyện Krông sắm ô tô.

Theo ông Nguyễn Văn Hà, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đắk Lắk, thời gian qua, đã có nhiều lô hàng sầu riêng xuất khẩu đến nhiều quốc gia, trong đó, Trung Quốc là thị trường lớn. Tỉnh đã chỉ đạo ngành nông nghiệp tham mưu UBND tỉnh xây dựng đề án phát triển ngành hàng sầu riêng bền vững giai đoạn từ nay đến năm 2030. Đề án tập trung xác định các vùng trọng điểm sầu riêng, vùng không trọng điểm và vùng không được trồng để tránh tình trạng phát triển không theo định hướng quy hoạch. Bên cạnh đó, hỗ trợ đầu tư đồng bộ để xây dựng vùng lõi, từ đó, đảm bảo phát triển ngành hàng sầu riêng từ khâu sản xuất, sơ chế, chế biến, xuất khẩu. Đền án cũng chú trọng nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn sản xuất an toàn vệ sinh thực phẩm...