Ngành gỗ nỗ lực nâng cao giá trị sản phẩm xuất khẩu

Ngành gỗ cần thay đổi tư duy phát triển, chuyển từ gia công thuần túy sang sáng tạo giá trị

Ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, ngành gỗ cần thay đổi tư duy phát triển, chuyển từ gia công thuần túy sang sáng tạo giá trị. Mục tiêu không chỉ là sản xuất tại Việt Nam mà phải tiến tới “Made by Vietnam” tức là sản phẩm do doanh nghiệp Việt thiết kế, làm chủ công nghệ và mang thương hiệu Việt.

Đây là con đường gần như duy nhất để nâng cao giá trị gia tăng của ngành gỗ trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt. Nếu chỉ tiếp tục gia công cho các thương hiệu nước ngoài, phần giá trị lớn nhất trong chuỗi sản xuất sẽ vẫn nằm ở khâu thiết kế, marketing và xây dựng thương hiệu, đây là những lĩnh vực doanh nghiệp Việt chưa thực sự làm chủ.

Một trong những vấn đề được nhiều chuyên gia nhấn mạnh tại HawaExpo năm nay là doanh nghiệp gỗ Việt Nam cần nhanh chóng xác định phân khúc thị trường phù hợp, thay vì dàn trải nguồn lực.

Ông Nguyễn Quốc Khanh, Chủ tịch AA Corporation cho rằng, ngành gỗ Việt Nam hoàn toàn có đủ năng lực để tham gia vào những phân khúc giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều năm qua doanh nghiệp Việt Nam đã tích lũy được kinh nghiệm sản xuất, hệ thống nhà máy hiện đại cũng như lực lượng lao động lành nghề. Tuy nhiên, nếu chỉ tập trung gia công theo đơn đặt hàng thì rất khó tạo ra sự khác biệt.

Các sản phẩm gỗ Việt Nam được khách hàng quốc tế ưa chuộng

Doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có khả năng sáng tạo mẫu mã để cho ra những sản phẩm cao cấp nhưng vẫn phù hợp với đại đa số người tiêu dùng. Vấn đề là phải xác định rõ mình phục vụ phân khúc nào và đầu tư đúng vào thiết kế, công nghệ cũng như hệ thống phân phối. Thị trường nội thất thế giới hiện nay không chỉ chia thành hai cực là sản phẩm siêu cao cấp và sản phẩm giá rẻ. Ở giữa là một phân khúc rất lớn gồm những sản phẩm thiết kế đẹp, chất lượng tốt nhưng giá thành hợp lý. Đây chính là khoảng trống mà doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng, ông Khanh cho biết thêm.

Ở góc độ hiệp hội, ông Nguyễn Chánh Phương, Phó Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA) cho rằng, ngành gỗ Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để nâng tầm trong chuỗi giá trị toàn cầu. Lợi thế của doanh nghiệp Việt nằm ở sự linh hoạt trong sản xuất và khả năng đáp ứng nhanh những đơn hàng có yêu cầu thiết kế đa dạng. Đây là điều mà nhiều nhà sản xuất quy mô lớn ở các quốc gia khác khó làm được.

Các doanh nghiệp Việt Nam có tay nghề thủ công rất tốt, có thể tạo ra những sản phẩm mang tính cá nhân hóa cao. Nếu kết hợp với thiết kế hiện đại và vật liệu bền vững, chúng ta hoàn toàn có thể tạo ra những dòng sản phẩm vừa cao cấp vừa có giá hợp lý.

Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng toàn cầu hiện nay cũng đang thay đổi nhanh chóng. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến yếu tố bền vững, thiết kế thân thiện môi trường và câu chuyện thương hiệu. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp gỗ Việt Nam xây dựng bản sắc riêng thay vì chỉ làm theo mẫu của đối tác.

Nhiều doanh nghiệp gỗ hiện nay vẫn phụ thuộc lớn vào các đơn hàng OEM từ đối tác nước ngoài

Từ góc nhìn doanh nghiệp xuất khẩu, đại diện công ty Đăng Khang chia sẻ, việc chuyển từ “Made in Vietnam” sang “Made by Vietnam” không thể diễn ra trong một sớm một chiều, nhưng đây là hướng đi bắt buộc. Nhiều doanh nghiệp gỗ hiện nay vẫn phụ thuộc lớn vào các đơn hàng OEM từ đối tác nước ngoài. Điều này giúp duy trì sản xuất nhưng biên lợi nhuận thường không cao.

Muốn thay đổi điều đó, doanh nghiệp cần đầu tư mạnh vào thiết kế sản phẩm, nghiên cứu thị trường và xây dựng thương hiệu. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất cũng sẽ giúp tăng hiệu quả và giảm chi phí. Trong chuỗi giá trị của ngành nội thất, khâu thiết kế và phát triển sản phẩm chiếm tỷ trọng giá trị rất lớn. Khi doanh nghiệp làm chủ được khâu này, giá trị gia tăng của sản phẩm sẽ tăng lên đáng kể.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp gỗ Việt Nam đã bắt đầu chuyển dịch theo hướng này. Không ít thương hiệu nội thất trong nước đang đầu tư xây dựng đội ngũ thiết kế riêng, phát triển bộ sưu tập sản phẩm thay vì chỉ sản xuất theo mẫu có sẵn.

Các chuyên gia cho rằng nếu tận dụng tốt xu hướng tiêu dùng mới, đặc biệt là nhu cầu về nội thất thân thiện môi trường, thiết kế tối giản và cá nhân hóa thì doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể mở rộng thị phần tại các thị trường lớn.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, ngành gỗ cũng cần sự hỗ trợ từ chính sách, đặc biệt trong việc phát triển hệ sinh thái thiết kế, đào tạo nguồn nhân lực sáng tạo và thúc đẩy đổi mới công nghệ.

Đức Hiền