Một đời giữ lửa công lý

Gần 40 năm nặng duyên với nghề

Trước năm 1980, ông Dương Công Lập công tác tại Công an huyện Thạnh Trị, tỉnh Hậu Giang cũ. Từ đầu năm 1980, ông bắt đầu gắn bó với ngành Tòa án khi về công tác tại TAND huyện Thạnh Trị. Từ một Thư ký, ông lần lượt được bổ nhiệm làm Thẩm phán rồi Phó Chánh án TAND huyện Thạnh Trị.

Những năm đầu làm việc tại cơ sở giúp ông có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với nhiều hoàn cảnh, nhiều vụ việc trong đời sống. Đó cũng là quãng thời gian ông tích lũy những kinh nghiệm đầu tiên về công tác xét xử, từ nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ đến cách lắng nghe người dân.

Tháng 8/1992, ông chuyển về công tác tại TAND tỉnh Sóc Trăng. Gần 22 năm tại đây, ông lần lượt đảm nhiệm các vị trí Thẩm phán, Phó Chánh Tòa hình sự, Chánh Tòa hình sự, Phó Chánh án rồi Chánh án TAND tỉnh.

Ông Dương Công Lập nhận quyết định bổ nhiệm Chánh án TAND tỉnh Sóc Trăng nhiệm kỳ 2004-2009 (Ảnh tư liệu)

Tháng 4/2014, ông được phân công giữ chức Chánh án TAND tỉnh Bạc Liêu. Đến tháng 11/2019, ông nghỉ công tác, khép lại hành trình gần 40 năm trong ngành Tòa án.

Đi qua nhiều vị trí, từ trực tiếp giải quyết từng vụ án đến điều hành một đơn vị lớn, ông Dương Công Lập cho rằng, mỗi giai đoạn công tác đều để lại những bài học riêng. Nếu những năm đầu giúp ông hiểu nghề từ thực tiễn, thì thời gian làm lãnh đạo lại cho ông nhận thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của người đứng đầu.

Đó là trách nhiệm không chỉ đối với mỗi bản án, mà còn đối với chất lượng đội ngũ, sự đoàn kết trong đơn vị và uy tín của cơ quan Tòa án.

Nhìn lại chặng đường đã qua, ông không nhắc nhiều đến những vị trí từng giữ. Điều ông trân trọng hơn là những gì đã góp phần làm được cho nghề và cho đơn vị.

“Điều tâm đắc nhất là giữ trọn uy tín, niềm tin của nhân dân vào công lý”, ông Dương Công Lập chia sẻ.

Giữ sự công tâm, giữ niềm tin của nhân dân

Với một người đã dành phần lớn cuộc đời cho công tác xét xử, ông Dương Công Lập hiểu rằng mỗi hồ sơ được đưa ra giải quyết đều có một câu chuyện phía sau.

Có thể là tranh chấp tài sản, một mâu thuẫn gia đình hay một vụ án hình sự, nhưng cuối cùng đều liên quan trực tiếp đến quyền lợi, danh dự và cuộc sống của con người.

Vì vậy, ông luôn coi sự công tâm là yêu cầu trước hết đối với người làm công tác xét xử. Theo ông, Thẩm phán phải dựa trên sự thật khách quan, chứng cứ và quy định pháp luật để đưa ra phán quyết. Muốn làm được điều đó, người cán bộ phải có bản lĩnh, giữ được sự độc lập trong xét xử và không để những tác động bên ngoài chi phối.

Nguyên Chánh án TAND tỉnh Sóc Trăng và Bạc Liêu Dương Công Lập luôn coi sự công tâm là yêu cầu trước hết đối với người làm công tác xét xử

Những kinh nghiệm nhiều năm cũng cho ông thấy, làm nghề xét xử không thể chỉ biết đến hồ sơ và điều luật.

“Phía sau mỗi bản án là số phận của con người”, ông nói, đồng thời cho rằng người Thẩm phán càng phải thận trọng trong từng quyết định.

Những năm công tác tại cơ sở, ông có điều kiện tiếp xúc với nhiều người dân ở những địa bàn còn khó khăn. Qua những lần gặp gỡ, ông nhận ra rằng không phải ai đến Tòa án cũng hiểu đầy đủ pháp luật.

Có người mang theo tâm lý lo lắng, có người bức xúc vì tranh chấp kéo dài, cũng có người chỉ mong được giải thích rõ quyền và nghĩa vụ của mình.

Theo ông, lắng nghe người dân không làm giảm đi tính nghiêm minh của pháp luật. Ngược lại, khi hiểu được bản chất vụ việc và hoàn cảnh của những người liên quan, người Thẩm phán càng có cơ sở để đánh giá chứng cứ toàn diện, giải quyết vụ án đúng pháp luật và thấu tình.

Nguyên Chánh án Dương Công Lập trao giải tại cuộc thi Thư ký giỏi TAND tỉnh Sóc Trăng năm 2013 (Ảnh tư liệu)

Từ một Thẩm phán trực tiếp xét xử đến khi trở thành người đứng đầu Tòa án, quan niệm ấy càng được ông chú trọng. Ông cho rằng, xây dựng một tập thể tốt cũng là một phần trách nhiệm của người lãnh đạo.

Người đứng đầu phải giữ được sự đoàn kết, kỷ cương, đồng thời tạo điều kiện để cán bộ trẻ được rèn luyện và trưởng thành. Những người có kinh nghiệm phải sẵn sàng chia sẻ, hướng dẫn; người trẻ phải chủ động học hỏi và tự chịu trách nhiệm với công việc của mình.

Bởi theo ông, uy tín của một đơn vị Tòa án không được tạo nên từ những khẩu hiệu, mà được hình thành từ chất lượng từng vụ án, thái độ của cán bộ với người dân và sự nghiêm túc trong thực thi nhiệm vụ.

Gửi lại ngọn lửa nghề cho thế hệ sau

Rời công tác từ năm 2019, ông Dương Công Lập vẫn dõi theo những thay đổi của ngành Tòa án.

Ông cho rằng, đội ngũ cán bộ hiện nay đang đứng trước nhiều yêu cầu mới khi cải cách tư pháp và chuyển đổi số ngày càng được đẩy mạnh, trong khi các tranh chấp, vụ án cũng ngày càng đa dạng, phức tạp.

Theo ông, cán bộ Tòa án không thể chỉ dựa vào những kiến thức đã có. Học tập, cập nhật pháp luật, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và làm chủ công nghệ là yêu cầu thường xuyên.

Tuy nhiên, những thay đổi của thời đại không làm thay đổi những giá trị cốt lõi của nghề xét xử. Ông đặc biệt nhấn mạnh đến đạo đức, bản lĩnh và sự liêm chính. Một cán bộ có thể thiếu kinh nghiệm để rồi từng bước tích lũy, nhưng nếu đánh mất sự trong sạch và nguyên tắc nghề nghiệp thì rất khó giữ được niềm tin của người dân.

“Đã chọn nghề Tòa án thì phải xác định đây là nghề đòi hỏi trách nhiệm rất lớn trước pháp luật và trước nhân dân. Muốn làm tốt nghề thì không ngừng học hỏi, nhưng trước hết phải giữ được mình”, ông Dương Công Lập nhắn gửi.

Đề cập đến sự phát triển của tỉnh Cà Mau mới sau khi Bạc Liêu và Cà Mau sáp nhập, ông kỳ vọng ngành Tòa án sẽ tiếp tục xây dựng đội ngũ ngày càng chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu giải quyết những vụ án, tranh chấp phát sinh trong một không gian phát triển rộng hơn, nhất là các lĩnh vực kinh tế, biển, năng lượng, công nghệ.

Dù điều kiện, lĩnh vực và phương thức làm việc có thay đổi, theo ông, điểm cốt lõi vẫn là phục vụ nhân dân và bảo vệ công lý.

Ông Dương Công Lập (người thứ 2 từ phải, hàng ghế thứ nhất) tại buổi họp mặt nguyên cán bộ lãnh đạo do TAND tỉnh Sóc Trăng tổ chức năm 2024

Với cán bộ trẻ, ông mong mỗi người luôn giữ tinh thần học hỏi, không ngại khó, dám chịu trách nhiệm và biết tự soi lại mình sau mỗi vụ án. Bởi nghề Tòa án không cho phép sự chủ quan, càng không cho phép đặt lợi ích cá nhân lên trên công lý.

Gần 40 năm làm nghề, từ Thư ký, Thẩm phán ở TAND huyện Thạnh Trị đến Chánh án TAND tỉnh Sóc Trăng và TAND tỉnh Bạc Liêu, ông Dương Công Lập đã đi qua nhiều vị trí và nhiều giai đoạn của ngành Tòa án.

Những chức vụ ấy giờ đã lùi lại phía sau. Điều ông muốn giữ lại cho mình và gửi đến những người đi sau là cách nhìn về nghề: làm Tòa án phải có chuyên môn và bản lĩnh; phải am hiểu pháp luật, đồng thời cũng phải hiểu con người; phải bảo vệ công lý và luôn ý thức rằng phía sau mỗi bản án là niềm tin của nhân dân.

Có lẽ đó cũng là giá trị lớn nhất ông muốn truyền lại sau gần một đời gắn bó với nghề - giữ được sự công tâm khi cầm cán cân công lý, giữ được sự trong sạch khi đứng trước những tác động của cuộc sống và giữ được ngọn lửa nghề để trao lại cho thế hệ mai sau.