Lãng phí hàng trăm tỷ đồng vì thiết bị y tế 'tồn kho'

Trong Báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2015, Kiểm toán Nhà nước thông tin nhiều thất thoát trong công tác đầu tư, mua sắm, quản lý và sử dụng trang thiết bị y tế (TTBYT) năm 2015

Theo Kiểm toán Nhà nước, Bộ Y tế cũng như hầu hết các địa phương được kiểm toán chưa xây dựng kế hoạch trung hạn và kế hoạch dài hạn về đầu tư mua sắm TTBYT để làm căn cứ xác định nhu cầu mua sắm trang thiết bị hàng năm.

Đấu thầu mua sắm còn nhiều bất cập

Kiểm toán Nhà nước cho biết, về công tác đấu thầu, Bộ Y tế chưa ban hành các văn bản quy định cụ thể về đấu thầu TTBYT. Đặc biệt, công tác xây dựng, phê duyệt kế hoạch đấu thầu mua sắm hóa chất, vật tư tiêu hao còn nhiều bất cập như chưa phân nhóm vật tư, hóa chất theo chủng loại, tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp với loại dịch vụ y tế; chưa xây dựng bộ dữ liệu giá trúng thầu của các mặt hàng hóa chất, vật tư tiêu hao trong cả nước để cung cấp cho các cơ sở y tế căn cứ xây dựng giá kế hoạch.

Bên cạnh đó, việc phê duyệt giá kế hoạch giữa các bệnh viện hầu hết là khác nhau cho một loại vật tư, hóa chất của cùng một nhà cung cấp và có sự chênh lệch rất lớn giữa giá được phê duyệt cao nhất và thấp nhất.

Do đó, dẫn tới có vật tư có giá chênh nhau tới 6,7 lần. Ví dụ, giá một cái kim cánh bướm tại Bệnh viện Việt Đức là 1.090 đồng, tại Bệnh viện Chợ Rẫy là 7.350 đồng. Có loại gấp 4,8 lần như một dây truyền huyết thanh tại Bệnh viện Bạch Mai là 3.675 đồng, trong khi tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức 18.000 đồng.

Về hóa chất, có loại chênh gấp 5,8 lần. Một hộp Series Retic Pak reagen kit, 1x380ml+1.900ml tại Viện Huyết học Truyền máu Trung ương là 16.718.000 đồng, Bệnh viện Thống nhất 2.874.375 đồng. Có hóa chất chênh giá gấp 3,1 lần như một hộp Cleaning Solution Clean A, 1x500ml tại Bệnh viện Chợ Rẫy 1.597.000 đồng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức 5.067.000 đồng. Có hóa chất chênh gấp 3 lần như một thùng Diff Timepac, 2x2075ml tại Viện Huyết học Truyền máu Trung ương là 42.607.000 đông, Bệnh viện Chợ Rẫy là 14.163.950 đồng.

Tại tỉnh Gia lai, Đắc Nông, Kon Tum, công tác xây dựng giá kế hoạch mua sắm căn cứ theo chứng thư thẩm định giá đối với những mặt hàng không cần phải thẩm định giá và không xem xét đến trường hợp một số nhà thầu báo giá thấp hơn giá thẩm định

Cá biệt, qua kiểm toán, phát hiện gói thầu gây thiệt hại 10,77 tỷ đồng, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị thu hồi về ngân sách nhà nước.

Lãng phí hàng trăm tỷ vì thiết bị y tế tồn kho

Qua kiểm toán tại Bộ Y tế, Kiểm toán Nhà nước thấy một số đơn vị sử dụng TTBYT kém hiệu quả do xác định nhu cầu mua sắm chưa phù hợp với điều kiện cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực như: Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Bệnh viện Răng - Hàm - Mặt Trung ương TP Hồ Chí Minh, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Mắt Trung ương, Bệnh viện Tai - Mũi - Họng Trung ương, Bệnh viện Da liễu Trung ương.

Một số đơn vị có thiết bị chưa hết thời gian tính hao mòn nhưng đã bị hỏng, không sử dụng được. Cụ thể, Bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên có máy theo dõi trẻ em S510 Colin, máy đo độ tập trung tuyến giáp, máy X Quang Tăng sáng Siemens, máy theo dõi nhi khoa. Bệnh viện Răng - Hàm - Mặt Trung ương Hà Nội có nồi hấp tiệt trùng. Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương có hệ thống tagMan PCR-Roche, hệ thống máy chụp XQ cao tần, hệ thống XQ kỹ thuật số Konica... đã bị hỏng.

Từ kết quả kiểm toán 11 tỉnh, thành phố cho thấy, có 1.225 trang thiết bị hỏng hoặc hiệu quả sử dụng thấp với nguyên giá 371,836 tỷ đồng. Trang thiết bị hỏng không khắc phục được 649 thiết bị (68,554 tỷ đồng); trang thiết bị hỏng chưa được sửa chữa 120 thiết bị (151,763 tỷ đồng); trang thiết bị chưa hoặc ít sử dụng 456 thiết bị (151,519 tỷ đồng).

Bên cạnh đó, nhiều thiết bị được đầu tư mới nhưng chưa đưa vào sử dụng hoặc mới đưa vào sử dụng đã hỏng. Tại Trung tâm Y tế dự phòng thành phố Hải Phòng có hai thiết bị là lò nung, tủ hút an toàn hóa học được dự án ADB thuộc Cục Y tế dự phòng cấp năm 2011 đến thời điểm kiểm toán (năm 2016) vẫn để trong phòng làm việc, sử dụng làm tủ đựng tài liệu.

Tại Cần Thơ, Bệnh viện đa khoa quận Thốt Nốt có một máy phân tích huyết học tự động Model MS9-3s (bàn giao tháng 12-2014); Bệnh viện Đa khoa Cần Thơ có 1 máy X-Quang đo loãng xương (từ nguồn dự án ODA, bàn giao năm 2009) đều đã lỗi, hỏng từ khi đưa vào sử dụng, hiện đang tồn kho.

Tỉnh Bình Dương có 34 thiết bị của Trung tâm Y tế thị xã Bến Cát, Thuận An được cấp từ những năm 2010 mới 100% nhưng chưa được sử dụng do không phù hợp hoặc không có nhu cầu. Tại An Giang có 133 thiết bị tại 9 Trung tâm Y tế chưa đưa vào sử dụng từ nguồn đầu tư mua sắm của dự án xây dựng Trung tâm Y tế huyện và dự án do Bộ Y tế cấp phát.

Lò đốt rác thải y tế của Bệnh viện đa khoa tỉnh Kon Tum mua 3,157 tỷ đồng về cũng không hoạt động được do công nghệ lò đốt không đảm bảo các điều kiện về môi trường…

Kiểm toán Nhà nước cho rằng, Bộ Y tế chưa có hướng dẫn, quy định đối với hoạt động liên doanh, liên kết theo hình thức đặt máy bán hóa chất xét nghiệm chỉ để bán hóa chất nên trong công tác quản lý còn nhiều bất cập.

Bộ Y tế đang kiểm tra thông tin

Trả lời về những thông tin mà Kiểm toán Nhà nước công bố, ông Nguyễn Minh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế (Bộ Y tế) cho biết, Bộ đang kiểm tra thông tin để có cơ sở chấn chỉnh và xử lý những sai phạm của các đơn vị này.

“Chúng tôi đã từng tổ chức nhiều hội thảo, trong đó nhấn mạnh đơn vị sử dụng cuối cùng là bệnh viện. Do đó, trách nhiệm mua sắm, tiếp nhận, kiểm tra là của lãnh đạo bệnh viện. Anh là người sử dụng, anh phải có kỹ năng quản lý, biết trang thiết bị đó có hồ sơ đầy đủ hay không. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tổ chức các hội nghị, nêu rõ vai trò và trách nhiệm của các đơn vị sử dụng, đặc biệt là lãnh đạo và đội ngũ cán bộ kỹ thuật trong các bệnh viện và các cơ sở y tế” - ông Tuấn cho hay.

Theo ông Tuấn, muốn quản lý tốt trang thiết bị, các cơ sở y tế phải có đấu thầu mua sắm công khai, minh bạch. Muốn sử dụng tốt vật tư thì phải kiểm tra khi nhận trang thiết bị y tế; phải xem máy đó có đủ điều kiện để sửa chữa bảo dưỡng hay không.

Tới đây, Bộ Y tế sẽ đồng bộ đấu thầu mua sắm để siết chặt quản lý lĩnh vực này, nâng cao trách nhiệm của đơn vị sử dụng.