Kỳ II: Cần đầu tư hoàn thiện hệ thống các thiết chế văn hóa cơ sở

Nhờ huy động tốt nguồn vốn xã hội hóa, nhà văn hóa khu 7, xã Trưng Vương, thành phố Việt Trì được xây dựng mới khang trang.

>>> Kỳ I: Cơ sở vật chất, nguồn nhân lực gặp nhiều khó khăn
PTĐT - Đối diện với những cơ hội và thách thức, những điều đã làm được và những tồn tại, hạn chế khi kiện toàn hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở (TCVHCS), ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đã xác định những biện pháp trọng tâm cần thực hiện trong thời gian tới, nhằm phát huy hơn nữa hiệu quả của các TCVHCS hiện nay. Một trong những giải pháp then chốt là phải phát huy tính chủ động, tích cực của người dân và vai trò tự quản của cộng đồng trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa; đẩy mạnh việc nghiên cứu, xây dựng các mô hình TCVHCS phù hợp với nhu cầu của các tầng lớp nhân dân.

Nâng cao vai trò tự quản

Thực tiễn cho thấy, hầu hết các địa phương đã linh hoạt, giao việc quản lý các TCVHCS và cơ sở vật chất cho các khu, các hội, đoàn thể để nâng cao nhận thức và vai trò, trách nhiệm của người dân trong quá trình sử dụng. Để các TCVHCS không bị lãng phí công năng sử dụng, các địa phương cần tiếp tục giao việc quản lý, sử dụng cho người dân. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân tích cực tham gia các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục, thể thao; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm trong quản lý quy hoạch và tổ chức các hoạt động trong TCVHCS.
Điển hình như ở khu 11, xã Vĩnh Lại, huyện Lâm Thao, ban công tác mặt trận thôn đã vận động nhân dân, con em xa quê đóng góp xây dựng nhà văn hóa, khu thể thao với tổng số tiền hơn 900 triệu đồng. Sau đó, khu đã vận động bà con góp sức, góp tiền của mua sắm trang thiết bị, tăng âm, loa đài, bàn ghế, nâng cấp, cải tạo khuôn viên, xây tường rào với kinh phí gần 100 triệu đồng. Không chỉ có trách nhiệm xây dựng, bảo vệ các TCVHCS, người dân khu 11 còn tích cực triển khai các hoạt động, thành lập các đội nhóm sinh hoạt văn hóa, thể thao để các TCVHCS phát huy hết công năng sử dụng. Ông Đoàn Minh Huân - Chủ tịch UBND xã cho biết: Việc để người dân tự chủ đã phát huy sức mạnh của nhân dân trong việc bảo vệ và phát huy công năng sử dụng của các TCVHCS. Nhiều người dân đã chủ động đóng góp kinh phí nâng cấp các khu vui chơi; hiến đất xây dựng nhà văn hóa - khu thể thao thôn góp phần tích cực vào sự thay đổi diện mạo quê hương, tạo động lực thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Thi đấu bóng chuyền hơi tại nhà văn hóa khu Luông, xã Văn Luông, huyện Tân Sơn.

Đầu tư hoàn thiện các thiết chế

TCVHCS là những “hạt nhân” thúc đẩy phong trào văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao, thông tin học tập… tại các cộng đồng khu dân cư, thôn xóm, xã phường. Để kiện toàn hệ thống này, cần phát huy đầy đủ chỉnh thể cấu thành thiết chế, gồm 4 yếu tố: Cơ sở vật chất, bộ máy tổ chức, quy chế hoạt động và nguồn kinh phí.
Để tiếp tục đầu tư hoàn thiện và sử dụng thiết chế văn hóa có hiệu quả, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân, ông Nguyễn Đắc Thủy - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Tỉnh sẽ tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể, các doanh nghiệp trong đầu tư xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa; gắn việc xây dựng thiết chế văn hóa với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Mục tiêu là tạo ra mạng lưới hệ thống TCVHCS đầy đủ, đồng bộ, hiện đại; tránh sự mất cân đối trong hưởng thụ các giá trị tinh thần của nhân dân, không để tình trạng “trắng nhà văn hóa” thôn bản, bởi không có TCVHCS , người dân khó có thể thực hành, trao truyền, hưởng thụ và lan tỏa những giá trị văn hóa trong cộng đồng. Bên cạnh việc đầu tư về nguồn lực tài chính, cơ sở hạ tầng cho các địa phương đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, cần có những nghiên cứu, đánh giá khảo sát về nhu cầu, tâm lý của người dân trong xây dựng TCVHCS. TCVHCS phải phù hợp với địa bàn, phong tục tập quán và truyền thống văn hóa tộc người và đáp ứng nhu cầu, lợi ích của người dân; là những công trình kiên cố mang tính cộng đồng, chứa đựng những giá trị thẩm mỹ và khát vọng của nhân dân, tránh đơn điệu hóa một mô hình.Đồng thời, cần kiện toàn, bổ sung đội ngũ cán bộ quản lý TCVHCS để vận hành, khai thác có hiệu quả các thiết chế văn hóa. Tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động, phong trào xây dựng nhà văn hóa, làng văn hóa và các TCVHCS nhằm huy động sự tham gia, đóng góp của người dân; đồng thời, phát huy tính chủ động, tích cực của các chủ thể văn hóa trong xây dựng nội dung, chương trình hành động. Cần căn cứ vào điều kiện, hoàn cảnh thực tiễn và mức sống của người dân để xây dựng những TCVHCS phù hợp, tránh phô trương hình thức, chạy đua theo thành tích, chỉ tiêu. Chính quyền không nên làm thay mà là người tư vấn, hỗ trợ, hướng dẫn nhân dân để quản lý và phát huy tốt hệ thống TCVHCS tại địa phương mình. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao ở cơ sở gắn với mở rộng dịch vụ và thị trường, tạo điều kiện để các thành phần kinh tế đầu tư kinh doanh các dịch vụ văn hóa theo quy định của pháp luật.Để phấn đấu đến năm 2030 đạt 100% các thiết chế văn hóa thể thao hoạt động theo cơ chế tự chủ và thực hiện chính sách xã hội hóa; thu hút đông đảo nhân dân đến sinh hoạt văn hóa thể thao, thời gian tới cần thực hiện đồng bộ các giải pháp kể trên. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện về quy hoạch và đầu tư xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật; xây dựng quy hoạch, kế hoạch, đề án phát triển TCVHCS trên cơ sở Quyết định về phê duyệt “Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013 - 2020, định hướng đến năm 2030” của Thủ tướng Chính phủ.Trước thực tế các thiết chế văn hóa nhiều nơi hoạt động còn chưa hiệu quả, đòi hỏi tất cả cấp ủy, chính quyền và nhân dân phải nỗ lực vào cuộc, thể nghiệm nhiều mô hình mới nhằm kiện toàn hệ thống TCVHCS, mang đến sức sống mạnh mẽ cho hệ thống TCVHCS ở các địa phương.