Hoa Mai - 'Người đàn bà cưới nỗi buồn'

Dù đôi chỗ còn dài dòng, kể lể vụng về, thơ của chị làm tôi xúc động bởi sự chân thật, thật và đẹp như tận cùng vốn có. Theo quan niệm của riêng tôi, thơ hay có lẽ chỉ gói gọn trong vài từ “Chân thật, Mới mẻ, Đẹp”. Đẹp trong cả nội dung và hình thức, và như vậy, tập thơ đầu tay của Hoa Mai đã đáp ứng xuất sắc hai trên ba yêu cầu giản dị mà khắt khe ấy. Thơ của Hoa Mai là mồ hôi, nước mắt chắt lọc từ chính cuộc đời nhiều ghềnh thác, tài hoa và đa đoan của chị.

Chị như đã cắt xé từng mảnh tâm hồn mình mà đặt lên trang giấy thành thơ và người đọc, khi ghép lại những mảnh tâm hồn ấy, sẽ nhìn thấy “gương mặt tâm hồn” của nhà thơ.

Sau khi đọc tập thơ “Người đàn cưới nỗi buồn” của chị, tôi xúc động trước bức “chân dung tự họa của Hoa Mai với hai sắc màu chủ đạo sau đây:

1. Sắc màu đam mê vẫn đằm thắm sau bi kịch tình yêu

Thơ viết về đề tài tình yêu, về khát vọng hạnh phúc chiếm tỷ lệ lớn trong tập thơ này. Nhưng đề tài không làm nên giá trị của tác phẩm. Điều quan trọng nhất là: Nhà thơ ấy đã khám phá và thể hiện đề tài ấy như thế nào? Nếu ví những thi phẩm tha thiết với tình yêu đôi lứa của Hoa Mai như một bản nhạc thì có ba giai điệu cứ trở đi trở lại trong bản nhạc buồn đau mà không bi lụy ấy, đó là ba giai điệu: Yêu - Đau - Hy vọng. Thơ Hoa Mai không gào thét than vãn về những đổ vỡ, mất mát trong tình yêu và hạnh phúc gia đình. Có một “cốt cách khỏe khoắn” rất lạ làm điểm tựa, để chị luôn đứng dậy, đi tiếp trên hành trình tìm kiếm tình yêu đích thực, sau khi vấp ngã, trái tim giập nát và đẫm buồn.

Mấy chục năm rồi
Bình minh là những sớm mùa đông
Mù mịt cô đơn giữa Sài Gòn rám nắng
Nỗi uất hận chảy vào câm lặng
Em nén nỗi sầu xuống phố thênh thang
Mấy chục năm rồi quen với lỡ làng
Nuôi tuổi thơ con giữa dòng đời xô
Em kiêu hãnh như bông sen giữa bùn lầy kia vậy
Cứ tỏa ngát một mình không cần biết cô đơn

(Người đàn bà cưới nỗi buồn)

Tên bài thơ này được lấy làm nhan đề tập thơ, và đây có thể coi là lời bộc bạch trực diện nhất về nỗi buồn đau, sự uất hận, thái độ kiêu hãnh trong bể dâu cuộc đời của chị. Cũng chỉ có một lần duy nhất trong tập thơ, chị sử dụng cụm từ “Nỗi uất hận”, còn ở tất cả những bài thơ khác, nỗi đau lặn vào trong như mảnh thủy tinh cắm sâu vào da thịt, vẫn tha thứ và lặng lẽ đi tìm một tình yêu đích thực. Đó không chỉ là tình yêu đôi lứa thông thường, mà còn là “chiếc mỏ neo” niềm tin cho con tàu số phận, giữa biển khơi nhiều giông bão.

Sau nỗi đau ấy là bao nhiêu hy vọng trên hành trình tìm kiếm để khẳng định một niềm tin đau đáu - Vẫn còn những con người tốt đẹp ở trên đời. Và tình yêu luôn luôn là điểm tựa để chúng ta đi tiếp mà không gục ngã!

Em về
Hạ bừng xôn xao
Con tim hy vọng
Lại khao khát tìm

(Mơ khan)

Ước gì là cánh nắng trong
Rơi vào vai ấy để long đong chiều

(Ước là cánh thu)

Có lẽ bài thơ “Một lần rượu tình nhân” nói trọn vẹn nhất khát khao cháy bỏng về tình yêu và hạnh phúc gia đình, sau bao nhiêu đổ vỡ đớn đau.

Ta một lần vượt rào lễ nghĩa cháy trong nhau, tan chảy hóa cuồng phong tình yêu hoang dã, rồi ngày mai nhúm tro tàn âm ỉ mãi, em rắc lên phủ ấm mồ tình.

Một lần
Một lần thôi đã nếm rượu tình nhân…

Than ôi. Đó vẫn chỉ là mơ ước. Chỉ khi nào chúng ta đặt mình vào hoàn cảnh riêng của nhà thơ mới thấu hiểu rõ những tâm tư buồn đẹp, đẫm xót xa này.

Một tác phẩm của nhà văn Hoa Mai.

Nhưng bài thơ phác họa trọn vẹn nhất bức tranh tâm hồn của người đàn bà thơ này là bài “Đêm đàn bà”:

Một hồi chuông mỏng
Chùa xa sương mờ
Gió về buốt cỏ
Mây thiêm thiếp mơ

Đêm đàn bà gió
Bão giông khép lòng
Giấu vào khuya vắng
Lụa là lặng trong

Đêm đàn bà mở
Nhốt vào cô đơn
Dệt thơm thân phận
Bằng trăm sợi buồn

Đêm đàn bà vẽ
Nhớ thương pha màu
Tro buồn đốt cạn
Tình còn theo sau.

4 khổ thơ đã khắc họa thành công 4 tâm thế của người đàn bà trong đêm không ngủ. Khổ 1 với 4 nét vẽ để diễn tả không - thời gian đêm trống vắng: - chuông mỏng - chùa xa - gió về buốt cỏ - mây thiêm thiếp mơ. Đây là tâm cảnh biến ảo theo tâm trạng của người cô đơn đang ngắm nhìn.

3 khổ thơ tiếp, câu đầu đều sử dụng 1 động từ mang tính hướng nội - sự soi rọi, chiêm nghiệm, lục vấn ký ức để lí giải những đau buồn và khát khao của thi sĩ. Khổ 2 sử dụng động từ “gió” (đây là động từ chứ không phải là danh từ) để từ đó nói về bão giông khổ đau cuồn cuộn trong lòng. Khổ 3 sử dụng động từ “mở” - nhốt vào chiếc túi cô đơn này bao nỗi buồn thơm. Khổ 4 sử dụng động từ “vẽ” - vẽ nhớ thương vào bức tranh tâm trạng, và tiếp tục khát khao không bi lụy.

Thơ buồn đốt cạn
Tình còn theo sau.

Có thể nói, Hoa Mai đã tự họa chân dung tâm hồn mình bằng sắc màu “đam mê trong bi kịch”, với 3 nét vẽ - yêu - đau - khắc khoải hi vọng. Khi so sánh với thơ của nhiều thi sĩ khác, chúng ta thấy những sắc màu tâm trạng ấy không mới. Cái mới ở đây là ở một góc nhìn khác, hình thức diễn đạt khác tinh tế, giằng xé mà nhân ái, buồn đau mà rắn rỏi… với một hệ thống thi ảnh làm lay động trái tim người đọc, bởi sự chân thật đến tận cùng của nó.

2. Sắc màu ân tình nhân ái cho những đối tượng thẩm mỹ nằm ngoài đề tài tình yêu đôi lứa

Tuy có số lượng không nhiều, cái nhìn nghệ thuật của nhà thơ vẫn hướng về những đối tượng thẩm mỹ khác, với bao tình nghĩa sâu nặng. Đó là Mẹ, Cha, Nhân loại trong đại dịch COVID-19. Những câu thơ viết về mẹ của Hoa Mai có sức nặng lạ lùng của kỷ niệm, của nỗi nhớ thương không sao đong đếm được:

Con lần hồi nhặt giấc mơ
Hít hà hương mẹ ngày thơ mãi nồng
Cánh cò giờ đã sắc không
Mà sao bóng mẹ vít cong cả chiều

(Chiều mưa nhớ mẹ)

Viết về thân phận con người trong đại dịch COVID-19, nhà thơ có những câu chữ như những mũi kim sắc cứ nhói buốt tâm can người đọc.

Ta cài nụ hoa lên mái cô đơn
Đêm qua hái trong vườn mộng
Trăng treo cao cao cười khan trên lá sóng
Ta cúi đầu giấu triệu triệu hoang vu
Thế giới hỗn mang chìm trong sương tuyết sa mù
Thần chết dẫn ngàn ngàn linh hồn lầm lũi.

(Nơi ấy có bình yên)

Hoa Mai có một “Bản năng thi sĩ”, đây vừa là điểm mạnh vừa là điểm yếu của chị. “Bản năng thi sĩ” ấy cho chị sự nhạy cảm, cảm xúc mạnh, cực kỳ tinh tế khi diễn tả những rung động mơ hồ nhất của lòng người. Rồi câu chữ gọi nhau mà đến như gió mênh mang rủ nhau thổi qua thảo nguyên…

Cũng vì thế đôi khi có sự dễ dãi trong ngôn từ, lỏng lẻo của tứ thơ. Nhưng đây mới là tập thơ đầu tay của chị, nếu tiếp tục niềm đam mê và tự học, tôi tin tưởng chị sẽ còn đi xa hơn nữa, trong hành trình sáng tạo vừa cô đơn vừa hạnh phúc tột cùng này.

Nhà thơ Hoa Mai tên thật là Võ Mai Hoa, Hội viên Hội Văn nghệ TP Hồ Chí Minh. Sinh ra và lớn lên tại Nam Đàn - Nghệ An, truyền thống văn hóa của quê hương đã tạo cho chị cốt cách rắn rỏi trong cuộc sống, cùng niềm đam mê dành cho văn học.Tốt nghiệp Đại học Thương mại Hà Nội, công tác tại Hải quan TP Hồ Chí Minh cho đến khi nghỉ hưu, chị đến với sáng tác văn học đầy nhiệt huyết tuy có muộn màng.

Chỉ trong thời gian ngắn, hàng loạt tác phẩm dồn dập ra đời: "Giấc mộng hoàng hoa" (in chung), NXB Văn học, 2019. "Người đàn bà cưới nỗi buồn", NXB Hội Nhà văn 2020. "Bước huyền đêm", NXB Hội Nhà văn, 2020. "Duyên", NXB Hội Nhà văn, 2021. "Người trong giấc mơ", NXB Văn học, 2021. "Khoảng trời của ngoại", NXB Hội Nhà văn, 2022…

Với 5 tập bản thảo truyện - tản văn - thơ đã hoàn chỉnh chờ xuất bản vào năm 2023 cho thấy sức làm việc "phi thường" trên hành trình sáng tạo đáng ghi nhận của chị. Những tác phẩm của Hoa Mai đã để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng bạn đọc. Chúc mừng nhà thơ Hoa Mai với những thành tựu trong hiện tại và tin tưởng sẽ đến trong tương lai.