Giấy thông hành vào thế giới trẻ thơ

Người lớn viết cho thiếu nhi không phải chuyện dễ dàng gì, viết thơ cho thiếu nhi lại càng khó hơn. Nhất là khi tác giả muốn để lại dấu ấn trong dòng văn chương này.

Một cơ hội để trở về

Nhưng nhiều lúc người viết cũng không bận tâm đến “dấu ấn” hoặc “lưu danh” gì khi bắt tay viết một bài thơ thiếu nhi. Đó giống như một cơ hội trở về với những cảm xúc trong veo, trở về với đống rơm tuổi thơ của mình. Ví dụ trong bài Đống rơm, Hồ Huy Sơn viết: “Uống mật - giọt nắng/ Đống rơm óng vàng/ Từng sợi mịn màng/ Như mây mùa Hạ// Đống rơm cao quá/ Trở ngọn lên trời/ Trâu nằm thảnh thơi/ Nhai đi nhai lại // Đống rơm cứ vậy/ Đi xa về gần/ Em thường vẫn nhớ/ Như người bạn thân”.

Nhà thơ Hồ Huy Sơn

Đối với nhà thơ Hồ Huy Sơn, đống rơm tuổi nhỏ, một khu vườn, chiếc lá đều gợi lên sự thuần khiết của tuổi thơ. Anh gom tất cả những mảnh ký ức đó lại, gửi vào các trang viết, trở về với ký ức của chính mình. Anh là cái tên quen thuộc với độc giả với những bài báo, truyện ngắn và thơ. Những câu chuyện văn hóa nghệ thuật, hoặc những truyện ngắn mang ưu tư về phận người giữa bộn bề cuộc sống hôm nay, đã làm phong phú thêm gia tài sáng tác của anh.

Với thiếu nhi, anh đã có những tác phẩm như Con trai con gái, Cánh diều ngược gió, Thả chim về trời, Đi qua những mùa vàng… Riêng với tập thơ Những ngọn đèn thơm, có thể xem Hồ Huy Sơn đã tặng cho các bé một “viên kẹo” mang hương vị lạ, nhưng là hương vị anh vẫn “nhấm nháp” từ tuổi ấu thơ. Như trong bài Mo cau, chẳng hạn: “Những ngày còn nhỏ/ Đứng dưới gốc cau/ Chờ mong mo rụng/ Chúng mình tranh nhau// Bạn cầm phần lá/ Làm người kéo xe/ Còn mình làm khách/ Đi thăm bạn bè// Mo cau làm quạt/ Mát hơn gió trời/ Phú ông là bạn/ Mình là… Bờm thôi!”.

Tập thơ “Những ngọn đèn thơm” vừa phát hành

Không biết ngày nay, con nít ở quê có còn chơi trò mo cau nữa không, hay đã cuốn theo những những trò chơi điện tử thời thượng hơn? Ở đây, hẳn tác giả đã vận dụng không ít cảm giác khởi ra từ ký ức. Những kỷ niệm đẹp ngày thơ, hoài niệm ruộng đồng, bè bạn, gia đình, thầy cô… thứ chất liệu ấu thơ thường được các tác giả sử dụng khi viết cho thiếu nhi, để tìm một tiếng nói “tri âm” giữa đứa trẻ ngày xưa với đứa trẻ ngày nay.

Tuổi thơ mỗi thời mỗi khác

Nhưng dĩ nhiên, kỷ niệm của người lớn dù có được vẽ ra vui tươi đến đâu thì vẫn trả bản thân về hiện thực, cho nên mo cau hoặc thằng Bờm thì cũng vui, nhưng vui mấy thì cũng phải tan trò. Cũng trong bài Mo cau: “Thời gian mải miết/ Ngày xưa… xa rồi/ Giờ mình và bạn/ Mỗi người một nơi// Mặc dù bận học/ Mình không quên đâu/ Nắm cơm thơm phức/ Gói bằng mo cau!”

Tuổi thơ mỗi thời mỗi khác. Muốn bước vào thế giới của các em thì cũng cần sống như người cùng thời, thậm chí như cùng độ tuổi với các em. Hồ Huy Sơn có những bài phảng phất, hoặc có thể coi như một chỉ dấu để người đọc biết “thời” của tác phẩm.

Như ở bài Bố đi công tác, kể chuyện một người cha đi làm ở xa. Ở nhà con thì nhớ, mẹ thì “bịn rịn”, cô bé nghĩ ra cách cho bố mẹ đỡ nhớ nhau. Bài thơ viết: “Bố vào Facebook/ Khi đã đến nơi/ Mở livestream nữa/ Rồi cười thật tươi!”

Phần minh họa cho bài thơ hé lộ một “hậu cảnh”. Khi đọc thơ, độc giả không rõ đứa con là bé gái hay bé trai, nhưng minh họa đã cho chúng ta biết đó là bé gái. Tương tự, chúng ta không biết ông bố làm nghề gì, nhưng qua minh họa, hình ảnh ông bố hiện lên, ta có thể lờ mờ đoán ra ông hoạt động trong ngành y. Trải qua trận đại dịch vừa rồi, ta sẽ tự hỏi, “Bố đi công tác/ Lâu mới về nhà” có phải là đang tham gia chống dịch không? Ở chỗ này, thơ và họa đã mở rộng liên tưởng cho người đọc.

Trong một tập thơ thiếu nhi, phần minh họa thường đóng vai trò nhất định, đôi khi quan trọng. Minh họa vừa hợp với thiếu nhi lại phải “thăng hoa” từ nội dung bài thơ, đó là nhiệm vụ không dễ với họa sĩ. Tập Những ngọn đèn thơm đã có được những minh họa nhẹ nhàng, phù hợp.

Tập thơ cũng mang nhịp điệu của những bài đồng dao mới, viết cho thiếu nhi hôm nay. Như nhà thơ Lê Minh Quốc trong lời nói đầu, đã xem Những ngọn đèn thơm là “giấy thông hành” cho Hồ Huy Sơn bước vào thế giới tươi sáng của trẻ con.