Dấu tích một thời “hoa lửa”
Về với vùng núi Như Thanh, du khách không chỉ tìm thấy vẻ đẹp bình yên của núi rừng, mà còn có dịp trở về với những câu chuyện lịch sử hào hùng. Ẩn sâu trong hang núi Đồng Mười, Lò cao kháng chiến Hải Vân là một điểm đến đặc biệt, nơi lưu giữ dấu ấn về một kỳ tích của ngành quân giới Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp.
Được xây dựng từ cuối năm 1953, Lò cao kháng chiến Hải Vân, còn gọi là lò đúc gang NX3, nằm sâu trong lòng núi đá. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, việc đưa một hệ thống lò cao lớn, cồng kềnh vào hang núi để xây dựng và vận hành là một quyết định táo bạo, thể hiện sức sáng tạo và ý chí vượt khó của những người làm quân giới thời bấy giờ.
Trong suốt thời gian hoạt động, lò cao NX3 đã sản xuất hơn 500 tấn gang, cung cấp phôi thép cho các binh công xưởng chế tạo vũ khí, khí tài phục vụ bộ đội đánh Pháp. Lò cao sau đó được mang tên Hải Vân - mừng chiến thắng oanh liệt của quân và dân ta tại đèo Hải Vân.
Trong 9 năm trường kỳ kháng chiến chống Pháp, Thanh Hóa từng là nơi đặt tới 15 xưởng cơ giới sản xuất súng đạn của Bộ Quốc phòng và Liên khu 4.
Vào năm 2013, Lò cao kháng chiến Hải Vân được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử Quốc gia. Đến năm 2015, khu di tích được bảo tồn, tôn tạo nhằm phát huy giá trị lịch sử.
Trải qua hơn 70 năm, đến nay Lò cao kháng chiến Hải Vân vẫn đang được bảo tồn, thu hút nhiều người dân, du khách đến tham quan, tìm hiểu lịch sử.
Khu lò luyện gang còn khá nguyên vẹn.
Những bức tường xây trong khu di tích Lò cao kháng chiến Hải Vân.
Lò gió nóng, được xây dựng kiên cố và chịu được nhiệt độ lên tới 1.200 độ C.
Bia đá tại Khu di tích Lò cao kháng chiến Hải Vân ghi dấu những giá trị lịch sử của công trình đặc biệt này.
Trải qua bao biến cố lịch sử, Lò cao Hải Vân hôm nay vẫn sừng sững như một bảo tàng sống động, trở thành điểm đến giàu ý nghĩa, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau.