Cùng hiểu, cùng lo và cùng nghĩ

Cho đến nay, đều đặn mỗi tháng một lần, ông Tô Bửu Giám (sinh năm 1926, đảng viên 80 năm tuổi Đảng) vẫn đón tiếp các thành viên của Ban Liên lạc truyền thống kháng chiến Khối Văn phòng Trung ương Cục miền Nam đến sinh hoạt ngay tại nhà riêng trên đường Sư Vạn Hạnh (phường Hòa Hưng, TP HCM).

Khắc sâu lời chỉ bảo của đồng chí Lê Đức Thọ

Trong căn phòng riêng giản dị với không gian chủ yếu để trưng bày sách, báo, ông Tô Bửu Giám lắng nghe những người đồng chí, đồng đội thông tin, trao đổi về tình hình hoạt động. Do sức khỏe có phần hạn chế nên chỉ một số ít buổi sinh hoạt là ông phát biểu. Dù vậy, việc sinh hoạt đã được duy trì trong suốt nhiều năm qua để thỏa với tâm niệm "Văn phòng Trung ương Cục miền Nam luôn trong trái tim tôi".

Ông Tô Bửu Giám là 1 trong số 13 đảng viên của TP HCM được trao Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng, đợt 3-2-2026. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang đã trực tiếp đến trao Huy hiệu Đảng và tặng hoa chúc mừng. Theo Bí thư Thành ủy TP HCM, Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng là phần thưởng cao quý, có ý nghĩa rất đặc biệt. Đây là niềm vinh dự không chỉ của riêng đảng viên Tô Bửu Giám mà còn là vinh dự chung của gia đình và địa phương.

Tại buổi lễ trao huy hiệu, dù không chia sẻ được nhiều nhưng sự xúc động, niềm tự hào thông qua từng ánh mắt, cử chỉ của ông được các đại biểu tham dự cảm nhận rất rõ.

Năm 20 tuổi, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc và hưởng ứng lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người thanh niên Tô Bửu Giám tham gia kháng chiến. Sau đó 2 năm, ông được đứng vào hàng ngũ của Đảng.

Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng và công tác sau này, ông Tô Bửu Giám trải qua nhiều vị trí quan trọng. Trong đó, nổi bật là thư ký riêng, trợ lý thân cận của các đồng chí Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Chí Thanh, Phạm Hùng. Giai đoạn 2000-2002, ông Tô Bửu Giám được Trung ương Đảng tín nhiệm phân công làm trợ lý cho Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu.

Trong cuốn sách "Tôi hoài niệm" của mình, ông Tô Bửu Giám viết ông bén duyên với nghề "bí thơ" (thư ký riêng lúc bấy giờ gọi là bí thơ) lần đầu tiên vào năm 1950. Khi vừa học xong khóa I Trường Trường Chinh, ông được Xứ ủy Nam Bộ phân công về làm thư ký riêng cho đồng chí Phạm Hùng (lúc này đang là Phó Bí thư Trung ương Cục, Bí thư Khu ủy miền Đông Nam Bộ).

Vượt qua những bỡ ngỡ ban đầu, ông lăn xả vào công việc. Trong quá trình làm việc, ông luôn khắc sâu lời chỉ bảo của đồng chí Lê Đức Thọ: "Người bí thơ phải cùng hiểu, cùng lo, cùng nghĩ những gì thủ trưởng đang lo lắng, suy nghĩ và liệu trước để đáp ứng những điều thủ trưởng cần nhưng chưa nêu ra...".

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang trò chuyện cùng vợ chồng đảng viên Tô Bửu Giám và Nguyễn Thị Xuân Mai

Không nghĩ cho riêng mình

Trong cuốn sách "Tôi hoài niệm", ông Tô Bửu Giám dành riêng một chương để viết về "Người vợ tào khang" - bà Nguyễn Thị Xuân Mai (sinh năm 1936, đảng viên 60 năm tuổi đảng). Ông và bà đến với nhau từ sự mai mối của tổ chức.

"Cho đến năm 1966, lúc này tôi đã 40 tuổi, vẫn chưa từng có "người thương" và tôi cũng chưa nghĩ đến việc lấy vợ. Tôi nghĩ đơn giản là mình tham gia kháng chiến để giành độc lập cho dân tộc, nay cuộc kháng chiến đang ở giai đoạn khốc liệt thì làm sao có thể nghĩ đến chuyện riêng của cá nhân mình. Thế nhưng, các đồng chí lãnh đạo Trung ương Cục đã để ý, thấy tôi lớn tuổi nhưng vẫn "đơn chiếc" một mình nên quyết định "làm mai" cho tôi" - ông Tô Bửu Giám viết trong cuốn sách.

Với đặc thù công việc, ông Tô Bửu Giám phải đi công tác triền miên, thường xuyên vắng nhà. Một mình bà Mai vừa chăm sóc, nuôi dạy con cái vừa đảm trách công tác tại cơ quan vốn còn nhiều khó khăn sau giải phóng. Với tinh thần quả cảm của người chiến sĩ đã từng sống, chiến đấu trong rừng, với tình thương yêu chồng, con hết mực, bà đã vượt lên tất cả.

Trò chuyện với phóng viên Báo Người Lao Động, bà Nguyễn Thị Xuân Mai kể: "Sau ngày giải phóng, gia đình tôi được Nhà nước cấp cho căn biệt thự tại khu vực quận Thủ Đức, TP HCM (cũ) để ở. Đến năm 1976, ông được Trung ương phân công về công tác tại Hậu Giang và lần lượt giữ các chức vụ Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy. Theo quy định, căn biệt thự đang ở sẽ thuộc về gia đình nhưng ông đã quyết định tặng lại cho TP HCM".

Cũng theo lời bà Nguyễn Thị Xuân Mai, khi về công tác tại Hậu Giang (cũ), ông Tô Bửu Giám được đồng chí Phạm Hùng (lúc này đang là Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng) tặng một chiếc ô tô để phục vụ việc đi lại. "Khi ấy, ông Giám được phân công phụ trách theo dõi Ban Khoa giáo. Thấy ban không có xe đi lại, anh em mỗi lần đi công tác rất vất vả nên ông quyết định tặng luôn chiếc ô tô của mình lại cho ban" - bà Mai nhớ lại.

Hơn 60 năm đồng hành, bà Mai đồng cảm với những tâm niệm của người bạn đời. "Ông lúc nào cũng thương quê hương, thương đất nước và tự hào về những gì mà mình đã làm được; lúc nào cũng đau đáu tìm cách giúp dân, giúp nước để dân ấm no" - bà Nguyễn Thị Xuân Mai chia sẻ.

Bài và ảnh: LÊ VĨNH