Cách làm mới trong khơi thông mặt bằng

Thi công mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây. Ảnh: Hoàng Lộc

Đây là bước đi mới trong lãnh đạo công tác bồi thường, GPMB nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, khơi thông nguồn lực đầu tư, đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm và tạo động lực phát triển cho thành phố Đồng Nai.

Gỡ “điểm nghẽn” từ thực tiễn

Thành phố Đồng Nai bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô, vị thế và yêu cầu chưa từng có. Hàng loạt dự án giao thông chiến lược, đô thị, công nghiệp, logistics và các công trình liên kết vùng được đồng loạt triển khai. Đây đều là những dự án mang tính động lực, mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực kết nối và tạo sức hút mạnh mẽ đối với các dòng vốn đầu tư.

Đằng sau mỗi công trình là khối lượng rất lớn công việc liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và TĐC. Đây là khâu mang tính quyết định tiến độ của dự án. Mặt bằng được bàn giao sớm thì công trình được khởi công sớm, vốn đầu tư công được giải ngân đúng kế hoạch và hiệu quả đầu tư được phát huy. Ngược lại, chỉ cần một “điểm nghẽn” trong khâu GPMB cũng ảnh hưởng đến tiến độ cả dự án.

Ông Nguyễn Cao Tài, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố cho biết: Đồng Nai đang thực hiện công tác bồi thường, GPMB đối với hơn 300 công trình, dự án, trong đó có 22 công trình, dự án trọng điểm, với tổng diện tích đất thu hồi hàng ngàn hécta và hàng chục ngàn hộ dân bị ảnh hưởng. Đây đều là những dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của thành phố như: tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên kéo dài về Đồng Nai; các tuyến đường kết nối đến Sân bay Long Thành; đường vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh; đường cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành; đường cao tốc Dầu Giây - Tân Phú...

Thời gian qua, với sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, UBND thành phố và các chính sách mới ban hành của Trung ương, thành phố, tiến độ GPMB ở nhiều dự án đạt kết quả tích cực. Điển hình đến giữa tháng 7-2026, Dự án Mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây đã bàn giao hơn 99% mặt bằng; đường cao tốc Dầu Giây - Tân Phú đạt gần 96%, đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành đạt khoảng 93%, đường cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành đạt hơn 85%.

Kết quả nêu trên cho thấy nỗ lực rất lớn của cả hệ thống chính trị. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy, nhiều dự án vẫn gặp vướng mắc trong xác định nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường, bố trí TĐC; việc phối hợp xác minh hồ sơ đất giữa các cơ quan đôi lúc còn kéo dài; một số địa phương còn thiếu cán bộ có chuyên môn sâu; chính sách đất đai thay đổi theo thời gian khiến việc áp dụng quy định phát sinh nhiều tình huống cần xử lý.

Nhận thấy những vướng mắc này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ khởi công các công trình trọng điểm, làm chậm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, giảm sức hấp dẫn môi trường đầu tư. Điều này càng cấp bách khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến đưa vào khai thác vào cuối năm nay. Đồng thời, những hạn chế này cũng tác động đến quyền và lợi ích hợp pháp của người có đất bị thu hồi. Từ thực tiễn đó, UBND thành phố báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy thành lập Ban Chỉ đạo.

Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức, Trưởng ban Chỉ đạo cho rằng: Việc thành lập Ban Chỉ đạo thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Thành ủy trong tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất đối với lĩnh vực vốn được xem là “nút thắt” của nhiều dự án.

Ban Chỉ đạo sẽ trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và TĐC; điều phối giữa các sở, ngành và địa phương; kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh; đồng thời tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy xử lý các vấn đề vượt thẩm quyền.

Ðiều hành thống nhất, hành động đồng bộ

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Dương Minh Dũng cho rằng: GPMB không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị, nhất là cấp ủy, chính quyền cơ sở. Do đó, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy đề nghị các xã, phường sớm thành lập ban chỉ đạo do bí thư Đảng ủy xã, phường làm trưởng ban; đồng thời lập các tổ tuyên truyền, vận động nhằm tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân.

Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy sẽ phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, các đoàn thể và chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền về ý nghĩa của từng dự án, chính sách bồi thường, hỗ trợ, TĐC cũng như quyền lợi chính đáng của người dân. Mục tiêu vừa bảo đảm tiến độ triển khai các dự án vừa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.

Cùng với công tác tuyên truyền, Đồng Nai xác định bảo đảm TĐC là giải pháp then chốt để đẩy nhanh GPMB. Theo Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Hoàng, bồi thường không chỉ dừng lại ở việc thu hồi đất và chi trả tiền, mà quan trọng hơn là phải bảo đảm người dân có nơi ở mới, có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ và được hỗ trợ ổn định sinh kế lâu dài.

Để làm được điều này, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố rà soát toàn bộ kế hoạch đầu tư các khu TĐC giai đoạn 2026-2030 UBND thành phố đã ban hành để có tham mưu điều chỉnh nếu cần. Cùng với đó phối hợp với địa phương xác định nhu cầu TĐC của từng dự án, số lượng nền đất, căn hộ hiện có, phần còn thiếu và tiến độ đầu tư hạ tầng kỹ thuật khu TĐC, các công trình thiết yếu. Chủ động quỹ TĐC giúp bảo đảm quyền lợi người dân, hạn chế khiếu nại và tạo sự đồng thuận trong quá trình thu hồi đất.

Để Ban Chỉ đạo hoạt động hiệu quả ngay từ đầu, Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức yêu cầu khẩn trương hoàn thiện quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên; xây dựng hệ thống theo dõi chung đối với toàn bộ dự án trọng điểm; triển khai đợt cao điểm GPMB đối với 4 dự án kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành gồm: vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh và 3 tuyến ĐT.769, ĐT.770B, ĐT.773; tăng cường đối thoại với người dân vùng thu hồi đất; siết chặt kỷ luật, kỷ cương và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu.

Từ việc thành lập Ban Chỉ đạo cho thấy, Đồng Nai đang chuyển từ tư duy xử lý từng dự án sang điều hành theo hướng tổng thể, chủ động và xuyên suốt. Khi rào cản về mặt bằng được tháo gỡ, các dự án hạ tầng trọng điểm sẽ được đẩy nhanh tiến độ, nguồn lực đầu tư công được giải phóng, đầu tư tư nhân cũng sẽ được kích hoạt để tạo dư địa tăng trưởng cho thành phố.

Vì thế, việc thành lập Ban Chỉ đạo không chỉ là bổ sung một đầu mối chỉ đạo mà còn thể hiện sự đổi mới trong phương thức lãnh đạo của Thành ủy đối với công tác bồi thường, GPMB. Khi cơ chế điều hành được thống nhất, trách nhiệm được phân công rõ ràng và các vướng mắc được xử lý kịp thời, những dự án trọng điểm sẽ có điều kiện tăng tốc, tạo thêm dư địa tăng trưởng và mở rộng không gian phát triển cho thành phố Đồng Nai.