Trong bối cảnh Iran bước vào giai đoạn chuyển giao quan trọng sau cái chết của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, ông Mojtaba Khamenei là một trong những ứng viên có thể kế nhiệm vị trí lãnh đạo cao nhất của Cộng hòa Hồi giáo Iran.
Sau khi lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ và Israel, Iran được cho đã bắt đầu tiến hành tiến trình lựa chọn nhà lãnh đạo kế nhiệm và đã lộ diện những ứng cử viên tiềm năng.
Iran đã quyết định hoãn tang lễ dành cho Lãnh tụ Tối cao quá cố Ayatollah Ali Khamenei, dự kiến diễn ra tại thủ đô Tehran, do lo ngại lượng người tham dự quá lớn và cần thêm thời gian chuẩn bị cho công tác tổ chức.
Ngày 4-3, truyền thông quốc tế đưa tin, người dân Iran sẽ tổ chức lễ tiễn biệt cố Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei tại một buổi lễ ở Tehran trong cùng ngày (giờ bản địa).
Lễ tang lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei bắt đầu tại thủ đô Tehran vào tối 4-3 (giờ địa phương).
Một số nhân sự thuộc Bộ Tình báo Iran đã phát đi tín hiệu sẵn sàng trao đổi với Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) về khả năng chấm dứt xung đột,
Ngày 4-3, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz cảnh báo, bất kỳ nhà lãnh đạo nào được các giáo sĩ cầm quyền ở Iran bổ nhiệm sẽ trở thành 'mục tiêu bị tiêu diệt'.
Israel ngày 4/3 cảnh báo, bất kỳ nhà lãnh đạo mới nào được các giáo sĩ Iran bổ nhiệm đều sẽ bị coi là 'mục tiêu cần phải loại bỏ'. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh các quan chức cấp cao của Iran đang tập trung chọn người kế nhiệm cố lãnh tụ Ayatollah Ali Khamenei.
Cuộc không kích mới nhất của Israel nhằm vào trụ sở Hội đồng Chuyên gia Iran tại thành phố linh thiêng Qom được giới quan sát đánh giá là một đòn đánh chưa từng có, nhắm thẳng vào 'trái tim biểu tượng' của nền Cộng hòa Hồi giáo.
Các giáo sĩ cấp cao của Iran đã nhóm họp để bàn về người kế nhiệm Lãnh tụ tối cao - Đại giáo chủ Ali Khamenei, và con trai ông, Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, đang là ứng cử viên số một, The New York Times đưa tin sáng nay 4/3.
Israel tuyên bố không kích trụ sở Hội đồng Chuyên gia Iran tại Qom giữa lúc kiểm phiếu chọn lãnh tụ tối cao mới, Tehran bác bỏ thông tin có cuộc họp diễn ra.
CNN dẫn thông tin từ hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran cho biết Hội đồng Chuyên gia Iran, cơ quan có nhiệm vụ lựa chọn lãnh tụ tối cao tiếp theo của đất nước, đã tiến hành họp theo hình thức trực tuyến để thảo luận về nhân sự kế nhiệm. Cơ quan này gồm 88 giáo sĩ cấp cao do bầu cử.
Nếu ông Mojtaba Khamenei, con trai Đại giáo chủ Ali Khamenei, được các giáo sĩ cấp cao của Iran lựa chọn, đó sẽ là báo hiệu chiến thắng của phe cứng rắn tại Iran.
Nếu ông Mojtaba Khamenei được các giáo sĩ cấp cao của Iran lựa chọn, điều đó có thể báo hiệu chiến thắng của phe cứng rắn - một nhà phân tích nhận định.
Nguồn tin ngày 3/3 cho biết, Hội đồng Chuyên gia của Iran được cho là đã lựa chọn con trai thứ hai của cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei làm người kế nhiệm.
Trong đòn không kích có thể mang tính hệ trọng nhất trong ngày 3/3, Không quân Israel đã phá hủy tòa nhà đặt trụ sở của Hội đồng Chuyên gia của Iran tại thành phố linh thiêng Qom, nhắm vào cơ quan giáo sĩ gồm 88 thành viên chịu trách nhiệm lựa chọn người kế nhiệm Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei đã bị sát hại.
Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, ngày 3/3, một nguồn tin quốc phòng Israel xác nhận không quân Israel đã tiến hành không kích vào một tòa nhà tại thành phố Qom của Iran, nơi các giáo sĩ cấp cao được cho là đang tập trung để bầu chọn Đại giáo chủ mới của nước này.
Sau khi Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei thiệt mạng, Hassan Khomeini - gương mặt ôn hòa trong giới giáo sĩ - được nhắc đến như nhân tố đáng chú ý trong bàn cờ quyền lực Iran.
Tối 2-3 (giờ Việt Nam), truyền thông nhà nước Iran và quốc tế đưa tin, bà Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh, phu nhân Lãnh tụ tối cao quá cố Ayatollah Ali Khamenei của Iran, đã qua đời vì những vết thương từ cuộc tấn công do Israel và Mỹ tiến hành.
Các đợt không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã tạo ra một cú sốc địa chính trị sâu rộng, không chỉ làm rung chuyển cấu trúc quyền lực của Tehran mà còn đặt ra câu hỏi về tương lai chính trị của quốc gia này, nguy cơ leo thang khu vực và những hệ quả lâu dài đối với trật tự quốc tế.
Ngày 1/3, trang Modern Diplomacy đăng tải bài phân tích nhận định rằng, việc Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã đẩy chế độ nước này vào giai đoạn bất định sâu sắc, khi câu hỏi về người kế nhiệm và hướng đi chính trị sắp tới vẫn chưa có lời giải.
Là một trong những lãnh đạo có tầm ảnh hưởng nhất Trung Đông, ông Ali Khamenei luôn lấy đối đầu Mỹ làm kim chỉ nam cho chiến lược của mình, cho đến khi thiệt mạng trong đòn tập kích vào Tehran.
Trong một cuộc trả lời phỏng vấn độc quyền với hãng tin Al Jazeera, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết lãnh tụ tối cao mới của nước này có thể được chọn trong 'một hoặc 2 ngày tới'.
Việc Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei bị sát hại trong một cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel đã đẩy nước Cộng hòa Hồi giáo này vào một trong những giai đoạn chuyển tiếp chính trị hệ trọng nhất kể từ cuộc cách mạng năm 1979, kích hoạt các thủ tục hiến định để lựa chọn lãnh đạo mới trong bối cảnh leo thang khu vực và bất định nội bộ sâu sắc.
Iran là một quốc gia rộng lớn, giàu tài nguyên và đa dạng sắc tộc, nơi đa số dân theo Hồi giáo, được tổ chức theo mô hình cộng hòa Hồi giáo kể từ cuộc cách mạng năm 1979. Cuộc nổi dậy này lật đổ chính quyền quân chủ và đưa giới giáo sĩ lên nắm quyền dưới sự lãnh đạo của ông Ayatollah Ruhollah Khomeini.
Khi Iran đối mặt với làn sóng biểu tình toàn quốc và mối đe dọa tấn công từ Mỹ, Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei đã tìm đến một người phụ tá đáng tin cậy và trung thành để điều hành đất nước: ông Ali Larijani.
Ngày 1-3, chính quyền Iran đã bổ nhiệm ông Ayatollah Alireza Arafi tham gia Hội đồng lãnh đạo lâm thời, cơ quan điều hành đất nước sau khi Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng.
Sự ra đi của Lãnh tụ Tối cao, Đại giáo chủ Ali Khamenei sau gần 37 năm nắm quyền đã đẩy Cộng hòa Hồi giáo Iran vào một giai đoạn chuyển giao quyền lực mang tính bước ngoặt. Ông được xác nhận thiệt mạng trong các cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel, khiến cơ chế kế nhiệm – vốn phức tạp và hiếm khi được kích hoạt – lập tức được triển khai theo quy định hiến pháp.
Hàng loạt cuộc biểu tình quy mô lớn đã diễn ra ở Ấn Độ, Pakistan và Mỹ nhằm phản đối cuộc tấn công quân sự chung của Washington và Israel nhằm vào Iran.
Sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào giới lãnh đạo cấp cao Iran, trong đó có Đại giáo chủ Ali Khamenei cùng hàng chục quan chức chủ chốt, câu hỏi lớn đặt ra là ai đang thực sự điều hành bộ máy quyền lực tại Tehran vào thời điểm này.
Hội đồng giáo sĩ Iran đang tìm kiếm người kế nhiệm Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei sau khi ông bị hạ sát trong các cuộc tấn công phối hợp của Mỹ và Israel vào nước này kể từ ngày 28/2.
Đại giáo chủ Iran Ali Khamenei là người đã xây dựng quyền lực thần quyền ở Iran trong nhiều thập kỷ với tư cách nhà lãnh đạo tối cao. Ông đã nỗ lực biến Iran trở thành một cường quốc khu vực, đưa đất nước vào thế đối đầu với Israel và Mỹ.
Trong bối cảnh Iran đứng trước câu hỏi lớn về tương lai lãnh đạo, Viện Trung Đông có bài phân tích về kỷ nguyên hậu Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, tập trung vào hai trụ cột quyền lực chủ chốt nhất của Cộng hòa Hồi giáo: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và giới giáo sĩ.
Sau khi Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei được xác nhận qua đời, câu hỏi về người kế nhiệm lập tức trở thành tâm điểm, trong bối cảnh khu vực Trung Đông căng thẳng và cấu trúc quyền lực tại Tehran đứng trước phép thử lớn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã mở ra một ván bài địa chính trị nhiều ẩn số khi phát động một cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào Iran, trong bối cảnh ông gần như chưa có bước chuẩn bị đáng kể về mặt dư luận trong nước cho một cuộc xung đột mới ở Trung Đông với vô vàn rủi ro và hệ lụy kéo dài nhiều năm.
Hơn 3 thập kỷ nắm giữ cương vị Lãnh tụ tối cao, ông Ali Khamenei đã định hình đường lối chính trị, quân sự và đối ngoại của Iran, trở thành nhân vật có ảnh hưởng sâu rộng nhất tại quốc gia Trung Đông này.
Truyền thông Iran xác nhận Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei, nhân vật quyền lực nhất của Iran suốt hơn 35 năm qua, đã thiệt mạng ở tuổi 86 trong một cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành ngày 28/2.
Một người dẫn chương trình trên truyền hình Iran đã bật khóc khi đọc thông cáo về cái chết của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei.
Nhiều cơ quan truyền thông của Iran vào ngày 1/3 xác nhận Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã thiệt mạng.
Có một khái niệm vũ khí của Liên Xô gọi là hệ thống Perimeter, được phương Tây đặt biệt danh là 'Dead Hand' (Cánh tay chết). Đó là một kiến trúc trả đũa hạt nhân tự động: một cỗ máy được thiết kế để phóng tên lửa nếu chuỗi chỉ huy con người bị xóa sổ.