Xúc động ngày đưa các chiến sĩ hy sinh ở sân bay Biên Hòa về quê mẹ

Cuộc tìm kiếm gần nửa thế kỷ tưởng chừng vô vọng đã thành công bất ngờ, góp phần xoa dịu nỗi nhớ thương da diết của cha mẹ, đồng đội đối với các chiến sĩ đã ngã xuống ở sân bay Biên Hòa.

Cuộc tìm kiếm kéo dài gần nửa thế kỷ

Chiến tranh kết thúc cũng là lúc các cuộc tìm kiếm hài cốt những anh hùng, liệt sĩ đã ngã xuống vì sự nghiệp độc lập tự do bắt đầu. Tuy nhiên, cuộc tìm kiếm nào cũng gặp khó khăn, nhất là tìm kiếm hài cốt các chiến sĩ đã ngã xuống tại sân bay Biên Hòa trong trận đánh Tết Mậu Thân 1968. Bởi sau bao năm, địa hình, địa vật đã có nhiều thay đổi, các nhân chứng cũng khó xác định vị trí cũ… nhưng niềm tin bất diệt đã giúp những người đồng đội cũ tìm ra nhau.

Xúc động ngày đưa các chiến sĩ hy sinh ở sân bay Biên Hòa về quê mẹ - Ảnh 1

Các anh được yên nghỉ tại nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Đồng Nai.

Cuộc tìm kiếm đầy nước mắt dần hé mở nhờ một bức ảnh chụp sân bay Biên Hòa. Bức ảnh do kiến trúc sư (KTS) Nguyễn Xuân Thắng (ngụ TP.HCM) phát hiện. Sau đó, anh đăng tải tấm ảnh lên trang www.panoramio.com suốt 10 năm trời. Bức ảnh được cho là của một cựu binh Mỹ chụp tổng thể sân bay Biên Hòa. Từ đây, nơi tập kết hài cốt của các liệt sĩ trong trận đánh vào sân bay Biên Hòa Tết Mậu Thân năm 1968 dần lộ diện.

Vào tháng 10/2016, Đại tá Trần Khương, Chính ủy Sư đoàn 302 đã liên lạc với Đại tá Mai Xuân Chiến, Phó chính ủy bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Đồng Nai đề nghị Đại tá Chiến liên lạc với ông Thắng - người có manh mối về hố chôn tập thể các liệt sĩ ở sân bay Biên Hòa. Nghe tin, Đại tá Chiến nhanh chóng liên lạc với ông Thắng.

Ông Thắng chia sẻ, 10 năm trước, do mê chơi ảnh địa lý, ông vào trang mạng www.panoramio.com để chia sẻ những hình mình ảnh yêu thích. Tại trang này, ông vô tình phát hiện một bức ảnh (có lẽ của các cựu binh Mỹ) chụp sân bay Biên Hòa. Thấy bức ảnh “lạ”, ông “treo” nó lên trang này suốt 10 năm liền. Tuy nhiên, bức ảnh không được mấy ai chú ý đến.

Bất ngờ, ngày 3/10/2016, một người Mỹ tên Bob Connor vào bình luận về bức ảnh này khiến ông Thắng vô cùng ngạc nhiên. Ông Thắng đã nhờ một người bạn là ông Chế Trung Hiếu, một cựu chiến binh dịch hộ lời bình luận nói trên.

Qua lời dịch, ông Thắng biết được Bob là một Thượng sĩ quân đội Mỹ từng tham gia làm nhiệm vụ bảo vệ sân bay Biên Hòa. Bob viết: “Nếu bạn nhìn lên con đường ở bản đồ sân bay này, rồi rẽ phải, nơi đó có lô cốt, gọi là đồi 10. Nơi đây đã xảy ra một trận chiến đấu dữ dội ngày 31/1/1968”.

Sau đó, ông Hiếu nhanh chóng gửi thư điện tử cho Bob, đề nghị ông đánh dấu vị trí chôn cất thi thể các chiến sĩ để có thể tổ chức tìm kiếm. Ngay lập tức, ông nhận được hồi âm và được Bob đánh dấu khu vực chôn cất. Kèm theo đó, Bob viết: “Ngôi mộ ở cuối đường băng có màu cỏ úa”.

Bob còn cho biết, khi chôn cất các chiến sĩ, ông không có mặt nhưng chỉ huy của ông, Đại úy Martin E. Strones, từng là chỉ huy bay ở sân bay Biên Hòa có mặt, trực tiếp chỉ đạo công tác chôn cất.

Để có lối mở cho vấn đề, ông Thắng đã gọi cho Đại tá Trần Khương chia sẻ câu chuyện trên và thông qua Đại tá Khương để kết nối với Đại tá Chiến.

Đến 20/10/2016, Đại tá Chiến gửi thư cho Bob Connor với nội dung: “Thưa ngài, qua trao đổi trực tiếp với ông Chế Trung Hiếu, được biết ngài nắm và cung cấp một số thông tin liên quan đến ngôi mộ tập thể cán bộ, chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam vào năm 1968 ở sân bay Biên Hòa. Rất mong ngài giúp đỡ để chúng tôi có thể tìm kiếm liệt sĩ…”.

Ngoài sức mong đợi của mọi người, ông Martin trả lời: “Tôi không vẽ, không chấm vào ảnh. Tôi sẽ sang Việt Nam chỉ cho các bạn các hố chôn”.

Những giọt nước mắt vỡ òa ngày "đoàn tụ"

Xúc động ngày đưa các chiến sĩ hy sinh ở sân bay Biên Hòa về quê mẹ - Ảnh 2

Các anh được tìm thấy trong sự xúc động của mọi người.

Đến tháng 3/2017, hai ông Martin và Bob đã có mặt Việt Nam. Qua nhiều lần định vị, tìm kiếm hố chôn, đến giữa tháng 4/2017, lực lượng tìm kiếm bước đầu phát hiện túi nilon bọc thi thể các chiến sĩ và nhiều di vật trong một hố chôn tập thể ngay trong sân bay Biên Hòa.

Không chỉ lực lượng tìm kiếm, các cựu binh Mỹ, cựu binh Việt Nam, các thân nhân của những liệt sĩ đã ngã xuống đều vô cùng xúc động. Bởi, rất lâu rồi, mọi hy vọng tìm kiếm được người thân đã ngã xuống trong chiến tranh, chỉ còn trong vô vọng.

Ông Phạm Văn Thắng, ngụ tỉnh Đồng Nai, em trai liệt sĩ Phạm Văn Dạt chia sẻ rằng, khi nghe tin tìm thấy hài cốt liệt sĩ đầu tiên vào ngày 13/4, ông đã vội vàng lên TP.Biên Hòa. Ông không muốn mất đi tia hy vọng dù nhỏ nhoi nhất về việc tìm thấy người anh mà bấy lâu gia đình ông hằng thương nhớ.

Ông cho biết: “Ngày giải phóng, không thấy anh về nên mẹ và cả nhà đau buồn lắm. Lúc nào mẹ tôi cũng đòi đi tìm và chỉ biết khóc mỗi khi đến ngày giỗ của anh. Và bây giờ, sau bao năm, hài cốt các liệt sĩ tại sân bay Biên Hòa được tìm thấy, trong đó có anh trai tôi. Chúng tôi xúc động, hạnh phúc vỡ òa trong ngày "đoàn tụ"”.

Xúc động ngày đưa các chiến sĩ hy sinh ở sân bay Biên Hòa về quê mẹ - Ảnh 3

Người thân xúc động tiễn các anh về với đất mẹ.

Ông Đỗ Viết Năm, cựu chiến binh cũng ngậm ngùi nói rằng, sau 49 năm, ông mới được gặp lại đồng đội cũ. Họ đã nằm xuống nhưng giờ không còn lạnh lẽo nữa, họ đã về đây và được yên nghỉ tại nghĩa trang này.

“Tôi may mắn nguyên vẹn được trở về còn bạn bè phải nằm lại dưới lớp đất đá lạnh lẽo ở sân bay, đau đớn, áy náy lắm. Giờ đã tìm thấy anh em của chúng tôi, tuổi già này đã an tâm rồi”, ông Năm nói.

Vĩnh Thựu