Xuất - nhập khẩu ở biên giới Tây Nam: Tiểu ngạch sôi động, chính ngạch giảm mạnh

Những ngày cuối năm 2013, tại các cửa khẩu quốc gia và quốc tế Tịnh Biên, Khánh Bình (An Giang); Hà Tiên, Giang Thành (Kiên Giang), hoạt động trao đổi, mua bán hàng hóa nhộn nhịp hơn ngày thường; nhất là mặt hàng nông - hải sản, thực phẩm các loại. Trong khi đó, xuất khẩu (XK) chính ngạch lại đang giảm mạnh vì phía Campuchia áp mức thuế khá cao.

Nông sản tập kết ở cửa khẩu Tịnh Biên chuẩn bị XK qua Campuchia.

Nông - hải sản xuất ngoại

Ở dọc tuyến biên giới - nhất là những khu vực gần cửa khẩu - các cơ sở kinh doanh hàng nông sản của các địa phương vùng ĐBSCL về đây ngày càng nhiều. Mỗi ngày có hàng chục xe tải, xe ba gác chất hàng cao ngất qua cửa khẩu chạy thẳng về các tỉnh Tà Keo, Compong Spư, thủ đô Phnom Penh (Campuchia). Bình quân mỗi ngày hàng chục tấn hàng được thương lái vận chuyển sang biên giới. Bà Trần Thị Kim - Giám đốc GĐ Cty TNHH Đầu tư Thương mại Kim Cúc (Cty Kim Cúc) tại khu vực cửa khẩu Tịnh Biên - cho biết: Những tháng cuối năm, bạn hàng phía Campuchia sang mua hàng hóa nông sản tăng so với ngày thường. Hiện một số mặt hàng nông sản phía Việt Nam đang vào mùa thu hoạch rộ (trái cây, rau, củ) và hàng thủy hải sản đa dạng. Trung bình mỗi ngày Cty Kim Cúc thu mua của nông dân từ 30 - 50 tấn trái cây đủ loại để xuất sang Campuchia; đồng thời mua lại từ nước bạn một số mặt hàng (me, xoài…) mà không qua khâu trung gian.

Tại chợ đầu mối Long Bình (huyện An Phú, An Giang), mỗi ngày có trên 40 tấn rau, củ, quả xuất sang Campuchia. Anh Nguyễn Văn Phúc - chủ bến rau, củ, quả ở chợ này - cho biết: “Ở đây ai cũng có vài bạn hàng ruột bên phía Campuchia. Trước mỗi chuyến đi, bạn hàng Campuchia đều gọi điện đặt cụ thể loại hàng, số lượng và ngã giá trước. Hàng nông sản được cho vào túi nilông loại 10kg tập kết chờ xuất qua Nam Vang và một số tỉnh, thành ở Campuchia”. Chị Hiền - một thương lái người Việt đang làm ăn bên nước bạn - cho biết, mùa này dưa leo, bắp cải, ớt, bầu bí rất hút hàng, giá cả chênh lệch cao hơn cùng kỳ năm trước từ 5 - 10%.

Hầu hết các vùng đất cù lao màu mỡ ở An Giang như Kiến An (huyện Chợ Mới), Khánh An (huyện An Phú)… là vùng chuyên sản xuất các mặt hàng nông sản vừa đáp ứng tiêu thụ nội địa vừa xuất khẩu sang Campuchia. “Ngày càng có nhiều vựa hàng lưu động hình thành ngay trên những cánh đồng để “ăn” hàng. “Mua bán riết rồi thành quen, ngay cả bạn hàng Campuchia cũng đưa xe tải nhỏ xuống đây lấy hàng, một ngày chừng 5 - 7 chiếc” - một nông dân kể. Ông Nguyễn Văn Xự - nông dân trồng màu nổi tiếng ở Kiến An - cho biết: “Trước đây mua bán phải qua trung gian nhưng bây giờ khi đã làm ăn quen, mối lái đánh xe thẳng xuống tới nơi lấy hàng. Nhờ đó, cả người mua và người bán đều có lợi”.

Xuất khẩu chính ngạch giảm mạnh

Trong khi mua bán, trao đổi hàng hóa qua đường tiểu ngạch sôi động thì hàng XK chính ngạch lại đang có chiều hướng giảm mạnh, trái hẳn với quy luật thị trường giáp tết những năm trước. Ông Ngô Quang Bình - Trưởng phòng Quản lý xuất nhập nhẩu, Sở Công thương Kiên Giang - cho biết: “Liên tục những tháng qua các mặt hàng XK chủ lực của Kiên Giang nói riêng và Việt Nam nói chung - qua các cửa khẩu Hà Tiên và Giang Thành giảm mạnh. Nếu như tháng 10, kim ngạch XK qua Campuchia đạt 47,11 triệu USD thì đến tháng 11 giảm xuống còn 41,39 triệu USD. Trong khi đó, con số tương ứng cùng kỳ tháng 10 và 11.2012 là 87,86 và 91,98 triệu USD”. Trong số hơn 41 triệu USD Kiên Giang thu về từ XK qua Campuchia tháng 11, hàng nông sản 19,39 triệu USD, hải sản 19,86 triệu USD; còn lại là các mặt hàng khác (chủ yếu là hàng gia dụng).

Theo ông Bình, nguyên nhân dẫn đến việc XK chính ngạch qua các cửa khẩu Hà Tiên, Giang Thành giảm mạnh là do phía Campuchia tăng thuế đối với nhiều mặt hàng (có loại tăng từ 30 - 100%) khiến hàng hóa từ Việt Nam XK qua Campuchia tăng giá đột biến, khó tiêu thụ. Các doanh nghiệp XK không còn lợi nhuận nên ngưng đi hàng. “Chúng tôi đang rà soát lại việc đánh thuế này có phù hợp với cam kết giữa Việt Nam và Campuchia khi gia nhập WTO hay không. Vì theo cam kết có nhiều mặt hàng nông sản XK qua lại giữa 2 nước được miễn thuế. Nếu không phù hợp thì sẽ kiến nghị Chính phủ can thiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp giữa 2 nước làm ăn” - ông Bình cho biết.