Xuất khẩu cá tra đang bế tắc

Ngày 17-4, tại TPHCM, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đã tổ chức hội nghị sơ kết xuất khẩu ngành hàng cá tra quý I/2012.

Theo VASEP, thị trường xuất khẩu cá tra đang có nhiều thuận lợi nhưng các doanh nghiệp (DN) chế biến thủy sản xuất khẩu lại đang thiếu vốn trầm trọng. Cụ thể: Xuất khẩu cá tra 3 tháng đầu năm đã đạt 161.202 tấn, tăng 5,3% so với cùng kỳ năm ngoái (giá trị tăng 12%); giá xuất khẩu trung bình 2,61 USD/kg, tăng 6,1%. Thị trường Trung Quốc tăng trưởng 93,5%, thị trường Mỹ tăng 47,9%; các thị trường khác đều tăng khá (chỉ riêng thị trường EU giảm 12,8% về giá trị)...

Ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký VASEP, cho biết tuy xuất khẩu đang tốt nhưng giá cá tra nguyên liệu từ cuối tháng 3 vừa qua đã đột ngột giảm mạnh từ mức 26.000 đồng/kg xuống còn 23.000 đồng/kg nên nông dân không dám đầu tư tiếp vì giá thành nuôi cá đã lên đến 23.000 đồng/kg.

Theo VASEP, sở dĩ giá cá nguyên liệu giảm mạnh là do nông dân không còn dám bán chịu cho DN vì một số DN thủy sản đang có nguy cơ vỡ nợ. Nhiều người nuôi cá chấp nhận bán rẻ để có “tiền tươi” chứ không chấp nhận bán trả chậm như trước đây. Một nghịch lý khác là hiện nguồn nguyên liệu không đủ để các nhà máy chế biến hoạt động (thiếu hơn 30%) nhưng do thiếu vốn trầm trọng nên các DN thủy sản không dám mua vào, làm cho giá nguyên liệu càng xuống thấp...

Ngoài vấn đề thiếu vốn, người nuôi cá còn gặp nhiều khó khăn về con giống và thức ăn chăn nuôi. Ông Nguyễn Huy Điền, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Thủy sản, cho biết hiện có khoảng 4.000 cơ sở sản xuất con giống cá tra nhưng chỉ có khoảng 1/4 số cơ sở có đăng ký.
Do không quản lý được nên chất lượng con giống đang giảm sút nghiêm trọng nhưng vì nhu cầu tăng nên giá con giống cũng bị đẩy lên rất cao, tăng đến 50% so với cùng kỳ năm ngoái. Bà Phạm Thị Thu Hồng, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Vĩnh Long, lo ngại chất lượng con giống giảm sút sẽ kéo dài thời gian nuôi cá đến 8 - 9 tháng (bình thường chỉ mất 6 tháng), khiến giá thành tăng cao, chưa kể giá cả thức ăn đã tăng 30% trong năm 2011, người nuôi khó có lãi...

Để tháo gỡ khó khăn, theo ông Dương Ngọc Minh, Phó Chủ tịch VASEP, nếu hệ thống ngân hàng hỗ trợ vốn ưu đãi đầy đủ sẽ hạ được 10% giá thành. Về lâu dài, theo ông Minh, sản xuất và chế biến phải đi vào công nghiệp mới có thể cạnh tranh.