Vượt khó và tăng trưởng

Sức chống chịu của nền kinh tế cải thiện rõ rệt

Trong khi nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới vẫn đang gồng mình ứng phó với những bất ổn thì kinh tế Việt Nam khép lại năm 2025 với nhiều dấu ấn quan trọng. Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cho biết, năm 2025, vượt lên những khó khăn, biến động, kinh tế Việt Nam ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng GDP quý IV-2025 ước tăng 8,46% so với cùng kỳ năm trước, đạt mức tăng cao nhất của quý IV các năm trong giai đoạn 2011-2025, duy trì xu hướng quý sau cao hơn quý trước (quý I tăng 7,05%, quý II tăng 8,16%, quý III tăng 8,25%).

Tính chung GDP năm 2025 tăng trưởng khá với mức tăng ước đạt 8,02% so với năm trước, chỉ thấp hơn tốc độ tăng của năm 2022 trong giai đoạn 2011-2025. Năm 2025, quy mô GDP theo giá hiện hành ước đạt 12.847,6 nghìn tỷ đồng, tương đương 514 tỷ USD, tăng 38 tỷ USD so với năm 2024 (476 tỷ USD). GDP bình quân đầu người năm 2025 theo giá hiện hành ước đạt 125,5 triệu đồng/người, tương đương 5.026USD, tăng 326USD so với năm 2024 (4.700USD).

Kỹ sư dầu khí vận hành mở van trên giàn. Ảnh: ĐỨC CHUNG

Nhìn vào bức tranh của nền kinh tế cũng cho thấy, các động lực tăng trưởng chính đã được xác định rõ ràng: Đầu tư, thị trường nội địa và xuất khẩu. Đây vẫn là 3 trụ cột quan trọng, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng chung. Tính chung cả năm 2025, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 930,05 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm trước. Cán cân thương mại hàng hóa xuất siêu 20,03 tỷ USD. Tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội năm 2025 theo giá hiện hành ước đạt 4.150,5 nghìn tỷ đồng, tăng 12,1% so với năm 2024, cao hơn nhiều mức tăng 7,8% của năm trước. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện tại Việt Nam năm 2025 ước đạt 27,62 tỷ USD, tăng 9,0% so với năm trước, cao nhất trong 5 năm qua...

Năm 2025, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tiếp tục đóng góp tích cực cho tăng trưởng. Tổng tác động trực tiếp và gián tiếp của lĩnh vực này chiếm khoảng 2,5% GDP, tăng hơn 16% so với năm 2024. Việt Nam duy trì vị trí 44/139 quốc gia trong Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), đứng thứ 3 trong ASEAN. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục được mở rộng, góp phần nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế...

Dù gam màu chủ đạo là tích cực, song các chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, Việt Nam vẫn đối diện không ít cơn “gió ngược”. Nổi lên là: Môi trường quốc tế bất định tiếp tục là rủi ro lớn đối với kinh tế Việt Nam; xung đột địa chính trị, xu hướng phân mảnh thương mại-công nghệ, gia tăng bảo hộ, cùng các thách thức về an ninh mạng và biến đổi khí hậu đang tạo sức ép lên xuất khẩu, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và ổn định kinh tế vĩ mô.

Thách thức trước mắt và mục tiêu tăng trưởng hai con số

Năm 2026, Quốc hội đã quyết nghị mục tiêu tăng trưởng 10%; GDP bình quân đầu người đạt 5.400-5.500USD, đồng thời kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Theo bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban thống kê Dịch vụ và giá, Cục Thống kê, đây sẽ là năm khởi đầu cho giai đoạn tăng trưởng hai con số của nền kinh tế.

Những kết quả đã đạt được trong năm 2025, cũng như trong cả giai đoạn 2021-2025 sẽ tạo nền tảng, tạo khí thế, tạo lực để chúng ta tăng tốc, bứt phá, song việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số cùng với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế trong năm 2026 là thách thức lớn. Do đó, cần có giải pháp mạnh mẽ, kịp thời để đẩy nhanh hơn nữa tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, đặc biệt các dự án quan trọng, trọng điểm quốc gia; có giải pháp tháo gỡ vướng mắc, xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài...

Người lao động dầu khí làm việc trên giàn Hải Thạch PQP-HT. Ảnh: ĐỨC CHUNG

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, chính sách tài khóa cần đóng vai trò trụ cột, trong khi chính sách tiền tệ giữ vai trò hỗ trợ. Trọng tâm là kích cầu đầu tư và tiêu dùng trong nước, giữ vững các “mặt trận” xuất khẩu truyền thống, đồng thời thúc đẩy xuất khẩu dịch vụ và khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn... “Động lực tăng trưởng mới cần phải bao gồm hai yếu tố then chốt: Đổi mới khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, lấy kinh tế số làm nền tảng; cùng với đó cải cách thể chế theo hướng tăng cường cạnh tranh, minh bạch và hiệu quả. Chỉ khi hai yếu tố này được phát huy đúng mức, chúng ta mới có cơ sở để tính tới kịch bản tăng trưởng hai con số trong trung và dài hạn”, chuyên gia kinh tế Trần Du Lịch khẳng định.

Từ bức tranh phục hồi năm 2025 đến mục tiêu tăng trưởng cao năm 2026, có thể thấy rằng tăng trưởng bền vững không chỉ dựa vào nỗ lực ngắn hạn mà cần củng cố nền tảng vững chắc và thực hiện cải cách thể chế một cách quyết liệt. Nếu các chính sách được triển khai hiệu quả, đầu tư công sử dụng đúng mục tiêu và cải cách trở thành lợi thế cạnh tranh thực sự, nền kinh tế sẽ có cơ sở vững chắc để đạt mục tiêu tăng trưởng cao gắn với phát triển bền vững...