Vai trò gia đình trong giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Văn hóa gia đình là một bộ phận, là cái "gốc" của văn hóa làng, có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc giáo dục, nuôi dưỡng và hình thành nhân cách của mỗi người, phòng, chống các tệ nạn xã hội và đặc biệt là việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của mỗi dân tộc trong thời kỳ phát triển và hội nhập.

Xác định rõ tầm quan trọng đó, thời gian qua, Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Phong Thổ đã đề ra những mục tiêu, giải pháp cụ thể thông qua các nghị quyết phát triển kinh tế, xã hội hằng năm của huyện và được triển khai đến từng xã, bản ở địa bàn dân cư.

Cùng với đó, Phòng Văn hóa và Thông tin đã chủ động tham mưu cho UBND huyện, xây dựng kế hoạch triển khai các nội dung cụ thể về công tác gia đình như: Các hoạt động tuyên truyền giáo dục đạo đức lối sống, thành lập các câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững, nhóm phòng, chống bạo lực gia đình, ý nghĩa của Ngày Gia đình Việt Nam 28-6...

Trong đó, trọng tâm là đẩy mạnh công tác tuyên truyền đến các xã, bản vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới và đồng bào các dân tộc thiểu số về vai trò của gia đình trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc thông qua các hình thức như: Tuyên truyền miệng, tiểu phẩm, câu chuyện thông tin, biểu diễn văn nghệ...

Học tiếng và học chữ dân tộc Thái đã trở thành nhu cầu không thể thiếu của người dân bản Pa So, thị trấn Phong Thổ.

Cùng với sự cố gắng nỗ lực đó, hằng năm, các đội chiếu bóng vùng cao, thông tin lưu động, đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu thường xuyên đưa ánh sáng văn hóa đến với từng bản làng, thông qua các tiết mục ca, múa, nhạc, các bộ phim tư liệu, tài liệu khoa học, các phim phóng sự phản ánh về những cách làm hay, gương người tốt việc tốt trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa... Nhờ đó, nhận thức của người dân về lòng tự tôn, ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa ngày càng được nâng cao, được thể hiện qua những việc làm cụ thể ở mỗi gia đình.

Ông Tẩn Chin Tông, ở bản Gia Khâu, xã Sì Lở Lầu, chia sẻ: "Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc ở gia đình chúng tôi là kế thừa, phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Dao từ xa xưa để lại như: Truyền thống yêu nước chống giặc ngoại xâm, sống có đạo hiếu với ông bà, cha mẹ, kính trên nhường dưới, vâng lời bố mẹ, ông bà; giữ gìn và phát triển nghề dệt may trang phục cho các thành viên trong gia đình của người phụ nữ...".

Còn anh Giàng A Măng, Trưởng bản Hợp III, xã Dào San thì cho biết: "Giữ gìn bản sắc văn hóa theo cách nhìn của gia đình người Mông chúng tôi là, người già phải truyền lại cho con cháu cách chế tác các nhạc cụ của người Mông như kèn lá, khèn, đàn môi; những bài cúng trong lễ hội Gầu tào, Tạ ơn; những bài hát dân ca, hát dao duyên tỏ tình...".

Cùng với việc gìn giữ nền nếp gia phong của mỗi gia đình, dòng tộc, các gia đình dân tộc Thái ở bản Vàng Pheo (Mường So) còn truyền cho thế hệ trẻ những món ẩm thực truyền thống của người Thái như: Rêu đá, cá bống vùi tro, xôi màu, hay những bài hát, điệu múa cổ của người Thái từ thời xưa truyền lại. Và chính bản sắc văn hóa ấy đã trở thành sản phẩm du lịch, thu hút du khách đến với Vàng Pheo để khám phá những nếp nhà sàn truyền thống, những bộ áo cóm ôm sát vòng eo đẹp đến mê hồn của các cô gái Thái và đặc biệt là những món ẩm thực, những bài hát, điệu múa nhẹ nhàng, uyển chuyển bên ánh lửa của vòng xòe truyền thống.

Khác với người Thái ở bản Vàng Pheo, người Thái ở bản Pa So, thị trấn Phong Thổ (tái định cư sau khi chuyển về từ thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên) lại giữ gìn bản sắc văn hóa thông qua tiếng nói và chữ viết. Hiện nay, tại nhà văn hóa của bản, vào các buổi tối hoặc những lúc nông nhàn, người dân trong bản lại cùng nhau học chữ và học tiếng dân tộc Thái một cách tự nguyện, do những người già trong bản truyền lại. Hoạt động này giúp người dân hiểu thêm về truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc mình, đồng thời góp phần khôi phục, tránh nguy cơ mai một, thất truyền chữ viết và tiếng nói dân tộc Thái.

Mỗi xã, bản, mỗi dân tộc có một cách làm khác nhau nhằm giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Đó là kết quả rõ nét thể hiện sự quan tâm sâu sát của các cấp, các ngành từ huyện đến cơ sở trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc từ mỗi gia đình.

Chính nhờ những việc làm thiết thực, cụ thể ấy, đến nay, huyện Phong Thổ đã thực sự trở thành điểm sáng của tỉnh Lai Châu trong triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Nhật Minh