U-crai-na xây tường bao biên giới phía Đông

Do không thể kiểm soát phần lớn biên giới với Nga, chính phủ U-crai-na mới đây đã quyết định xây một bức tường dài 2.295 km, chạy dọc biên giới với Nga. Tuy nhiên, dự án khổng lồ này có thể sẽ không đem lại hiệu quả.

Mô hình một trong những đề xuất cho kế hoạch xây tường bao biên giới phía Đông ở U-crai-na. Ảnh: Facebook

Được chính phủ U-crai-na tuyên bố hồi đầu tháng 9-2014, dự án xây dựng đầy tham vọng này được mệnh danh là "Bức tường phòng thủ châu Âu". Kế hoạch này nhằm thắt chặt an ninh dọc theo toàn bộ biên giới vốn chưa bao giờ được phân định đầy đủ với Nga. Các quan chức hàng đầu của nước này cho rằng bức tường đó sẽ giúp bảo vệ đất nước khỏi một cuộc xâm lăng từ nước láng giềng.

Theo sơ đồ do Cục Biên giới Nhà nước và Hội đồng An ninh và Quốc phòng U-crai-na thiết kế, bức tường trên sẽ chạy dài theo đường biên của các tỉnh Khắc-cốp, Tre-ni-híp, Xu-mi, phần phía Bắc của tỉnh Lu-gan-xcơ và phần giáp với bán đảo Crưm đã bị sáp nhập vào Nga, ở khu vực gần các thành phố Ma-ri-u-pôn, Béc-đi-an-xcơ và Ghê-ni-tréc. Chính phủ U-crai-na nói rằng các cấu trúc phòng thủ sẽ bao gồm các tuyến hào có thể ngăn cản xe cơ giới cùng các đài giám sát để phát hiện các hoạt động chuyển quân và phương tiện chiến tranh từ phía Nga.

Ngày 15-10, Thủ tướng U-crai-na Ác-xê-ni Y-át-xê-ni-úc đã tới làng Hốp-típ-ca thuộc tỉnh Khắc-cốp để kiểm tra việc triển khai giai đoạn đầu tiên của dự án, nơi quy tụ 1.145 người tham gia. Ông cho biết dự án sẽ được hoàn tất trong vòng 56 tháng bằng nguồn tài chính mà ông hy vọng có thể có được thông qua tài trợ, chủ yếu từ các nhà tài trợ nước ngoài. Tại cuộc họp của nội các trước đó, ông Y-át-xê-ni-úc thông báo chi phí cho việc xây dựng bức tường chỉ hết 66 triệu ơ-rô (gần 90 triệu USD) và Liên minh châu Âu (EU) bước đầu đã tuyên bố tài trợ 14 triệu ơ-rô.

Tháng 6-2014, nhà tỷ phú I-ho Cô-lô-môi-xki, Tỉnh trưởng tỉnh Đi-prô-pê-trốp-xcơ và đồng sở hữu Ngân hàng Privat - là người đầu tiên đề xuất ý tưởng xây dựng bức tường trên, đồng thời tuyên bố sẽ tài trợ 100 triệu ơ-rô cho dự án. Tuy nhiên, tất cả số tiền này cộng lại cũng quá nhỏ bé so với các dự án tương tự trên thế giới. Chẳng hạn, dự án "hàng rào chống khủng bố" dài 800 km dọc biên giới với Pa-le-xtin - mà I-xra-en khởi sự cách đây hơn một thập kỷ và đến nay vẫn đang được tiếp tục - tốn kém hơn 2 tỷ USD.

Ngoài vấn đề kinh phí, dự án trên còn không được nhiều người ủng hộ. Những người chỉ trích cho rằng dự án không hiệu quả và có thể trở thành một cái cớ để "cắt xén" các nguồn tài trợ. Nhiều đối thủ chính trị của Thủ tướng Y-át-xê-ni-úc, trong đó có bà Y-u-li-a Ti-mô-sen-cô - thủ lĩnh đảng Batkivshina - cho rằng bức tường thành này chỉ có giá trị tượng trưng. Tuy nhiên, bà Viktoria Siumar - một cựu quan chức của Hội đồng An ninh và Quốc phòng U-crai-na - cho rằng dự án này là có tiềm năng và rất cần thiết. Bà nói: "Chừng nào biên giới của U-crai-na không được bảo vệ thì U-crai-na cũng không được bảo vệ, và do đó đất nước không thể trở thành thành viên của EU".

Cũng quan điểm với giới hoài nghi, ông Vi-a-trê-láp Xê-lui-cô - chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu Quân sự và Giải trừ quân bị - cho rằng bức tường đó có thể ngăn chặn được nạn buôn bán hàng lậu, nhưng sẽ không hiệu quả trong trường hợp xảy ra một cuộc xâm lược quân sự toàn diện.

Binh sỹ U-rai-na đứng gác tại một trạm kiểm soát trên biên giới giữa U-crai-na và Crưm. Ảnh: AFP

Cùng với kế hoạch xây tường bao biên giới phía Đông, từ thời điểm này, U-crai-na sẽ tăng chi phi phí quân sự lên gấp 5 lần (tương đương 5% GDP). Số lượng binh lính thuộc lực lượng vũ trang của nước này cũng được tăng gấp đôi. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng mà Tổng thống Pi-ốt Pô-rô-sen-cô đã nêu ra trong “Chiến lược phát triển đất nước đến năm 2020” vừa được công bố mới đây. Các chuyên gia quân sự cho rằng nếu kế hoạch này được thực hiện, U-crai-na sẽ là một trong những quốc gia chi mạnh tay nhất cho quốc phòng trên thế giới. Tuy nhiên, vấn đề là liệu nền kinh tế U-crai-na có đủ sức đáp ứng gánh nặng chi phí quốc phòng này hay không.

Theo Chánh Văn phòng Tổng thống U-crai-na Đmi-tơ-ri Sim-kíp, trong thời gian tới, số lượng binh lính sẽ tăng từ 2,8 người/1 nghìn dân lên 7 người/1 nghìn dân. Điều này có nghĩa là tổng quân số của các lực lượng vũ trang (gồm quân đội, Cơ quan an ninh và Biên phòng) sẽ tăng lên gấp hơn 2 lần, đạt gần 500.00 quân. Việc gia tăng quân số kéo theo một loạt chi phí hậu cần cho quân đội và khiến chi phí quốc phòng nói chung tăng rất mạnh.

Giám đốc Cục Tài chính Bộ Quốc phòng U-crai-na I-van Mác-cô khẳng định rằng trong năm 2014, U-crai-na phải chi hơn 38,7 tỷ gríp-na (gần 3 tỷ USD) cho các nhu cầu quân sự và tổng chi cho quốc phòng là gần 4,8 tỷ USD. Bộ Sức mạnh U-crai-na cũng cho biết chi phí cần thiết cho bộ này trong năm 2015 là khoảng 5 tỷ USD.

Các phân tích kinh tế cho thấy chi phí quốc phòng của U-crai-na đã cán mức 5% GDP của nước này và là một trong những chỉ số cao nhất trong số các nước từng thuộc Liên Xô trước đây. Mặc dù vậy, các quan chức ở Ki-ép dường như vẫn chưa quan tâm đến lời cảnh báo của giới kinh tế và các phương tiện truyền thông về khả năng U-crai-na sẽ phải “nhịn ăn” để mua vũ khí khi tiếp tục công bố các kế hoạch hiện đại hóa quốc phòng.

Theo Chánh Văn phòng Tổng thống, trong năm 2015, U-crai-na sẽ chi khoảng 775 triệu USD (chiếm gần 20% tổng chi phí quốc phòng) để mua sắm vũ khí và thiết bị quân sự mới. Trong khi đó, Tổng thống Pô-rô-sen-cô mới đây cũng cho biết có đến 65% thiết bị kỹ thuật của U-crai-na đã bị hư hỏng nặng sau các chiến dịch quân sự ở miền Đông và nước này cần phải thay mới toàn bộ. Một số nguồn tin am hiểu thị trường vũ khí cho biết một chiếc xe tăng hiện đại được sản xuất ngay tại U-crai-na có mức giá khoảng 300.000 USD, và khoản tiền 700 triệu USD mà U-crai-na dự định sẽ chi để đổi mới vũ khí chỉ đủ để mua được khoảng 200 chiếc xe tăng và một số phương tiện thiết giáp phục vụ vận tải để trang bị cho lục quân. Như vậy, U-crai-na sẽ không còn ngân sách để hiện đại hóa các lực lượng phòng không và hải quân.

Quay trở lại bài toán phân bổ kinh phí, các chuyên gia ước tính trong năm 2015, U-crai-na sẽ phải dùng đến 62% tổng ngân sách quốc phòng để duy trì quân đội, trong đó phần lớn được dùng để chi trả lương, nuôi quân và đào tạo tân binh. Hơn nữa, để nâng cao khả năng tác chiến của các lực lượng vũ trang, U-crai-na phải tiến hành tập trận với chi phí rất lớn.

Thượng tướng quân đội U-crai-na Y-u-ri Nét-ca-chốp cho rằng giới lãnh đạo U-crai-na đã quá tham vọng khi đặt ra chiến lược hiện đại hóa nền quốc phòng. Ngay cả với mức chi 5% GDP thì U-crai-na cũng chỉ đủ kinh phí để duy trì các lực lượng hiện nay và khuyến khích binh lính không đảo ngũ vì khó khăn kinh tế, chứ không đủ sức thay đổi diện mạo cỗ máy quân sự vốn đã quá rệu rã.

Các chuyên gia kinh tế thì hoài nghi khả năng U-crai-na huy động được nguồn kinh phí này. Do kinh tế suy thoái, sản xuất đình trệ, Chính phủ U-crai-na đã quyết định trích 1,5% “phí quốc phòng” từ tiền lương của người lao động và tiết giảm các ưu đãi xã hội khác như thuế nhà ở, thuế thu nhập, trợ giá điện…

Nghĩa là nguồn kinh phí cho quốc phòng đánh trực tiếp vào túi của người lao động dưới hình thức các loại thuế khóa. Và nếu như vậy, chính quyền của ông Pô-rô-sen-cô dường như đang vấp phải sai lầm của chính quyền tiền nhiệm khi khơi dậy một làn sóng bất bình mới. Vì vậy, một số chuyên gia có lý do để dự đoán rằng phong trào Mai-đan ở U-crai-na mới chỉ "tạm ngủ" và sẽ "thức giấc" khi những kỳ vọng về một cuộc sống mới không trở thành hiện thực.

Trà My

Theo nhật báo "Bưu điện Kiev"