Tràn khí màng phổi và những biến chứng khó lường

Tràn khí màng phổi có thể được gây ra bởi chấn thương ngực, một số thủ tục y tế liên quan đến phổi, bệnh phổi, hoặc nó có thể xảy ra không có lý do rõ ràng.

Tràn khí màng phổi xảy ra khi rò rỉ không khí vào không gian giữa phổi và lồng ngực, tạo ra áp lực đối với phổi. Tùy thuộc vào nguyên nhân gây tràn khí màng phổi, phổi có thể chỉ một phần bị xẹp, hoặc nó có thể xẹp hoàn toàn.

Tràn khí màng phổi và những biến chứng khó lường - Ảnh 1

Ảnh minh họa

Tràn khí màng phổi có thể được gây ra bởi chấn thương ngực, một số thủ tục y tế liên quan đến phổi, bệnh phổi, hoặc nó có thể xảy ra không có lý do rõ ràng.

Tràn khí màng phổi nhỏ, không biến chứng nhanh chóng có thể tự chữa lành, nhưng khi tràn khí màng phổi lớn hơn, không khí vượt quá thường loại bỏ bằng cách chèn một ống hoặc kim giữa các xương sườn và từ từ loại bỏ không khí trong một vài ngày.

Các dấu hiệu và triệu chứng tràn khí màng phổi thường bao gồm: Đột ngột đau ngực sắc nét trên cùng bên phổi bị ảnh hưởng - đau không xảy ra ở trung tâm của ngực. Khó thở, có thể nhiều hoặc ít nghiêm trọng, tùy thuộc vào phổi bị xẹp bao nhiêu. Cảm giác tức ngực. Nhịp tim nhanh.

Nếu chỉ một lượng nhỏ không khí đi vào không gian giữa phổi và lồng ngực (khoang màng phổi), có thể có vài dấu hiệu hoặc triệu chứng. Tuy nhiên, ngay cả khi phổi hơi bị xẹp lại cũng có thể gây ra đau ngực và khó thở, một số từ từ cải thiện trong một vài giờ đến một ngày hoặc lâu hơn, thậm chí không có giảm kích thước phổi bị xẹp.

Tràn khí màng phổi nhỏ tự phát

Tràn khí màng phổi tự phát được cho là phát triển khi một bọt không khí nhỏ trên đỉnh phổi bị vỡ. Là do mô phổi yếu kém và có thể vỡ ra từ những thay đổi áp suất không khí khi đang lặn biển, bay, leo núi, hay theo một số báo cáo - nghe nhạc cực kỳ lớn. Ngoài ra, tràn khí màng phổi tự phát có thể xảy ra trong khi hút cần sa, sau khi hít sâu, sau đó thở ra chậm với ngậm môi một phần. Nhưng phổ biến nhất, vỡ không có lý do rõ ràng.

Yếu tố di truyền có thể đóng một vai trò trong tràn khí màng phổi tự phát, vì điều kiện này có thể có trong gia đình di truyền. Tràn khí màng phổi tự phát thường là nhẹ vì áp lực từ các phần của phổi bị xẹp lần lượt tăng theo tháng năm.

Tràn khí màng phổi thứ phát

Phát triển ở những người đã có chứng rối loạn phổi, đặc biệt là khí phế thũng, thiệt hại dần dần phổi. Các điều kiện khác có thể dẫn đến tràn khí màng phổi thứ phát bao gồm các bệnh lao, viêm phổi, xơ hóa nang và bệnh ung thư phổi. Trong những trường hợp này, tràn khí màng phổi xảy ra vì các mô phổi bệnh cạnh khoang màng phổi.

Tràn khí màng phổi thứ phát có thể nặng hơn và thậm chí đe dọa tính mạng vì mô bệnh có thể mở một lỗ rộng hơn, cho phép không khí vào không gian màng phổi nhiều hơn so với vỡ nhỏ. Ngoài ra, người bị bệnh phổi đã giảm dự trữ phổi, làm suy giảm chức năng phổi nghiêm trọng hơn. Tràn khí màng phổi thứ phát hầu như luôn luôn đòi hỏi phải có ống dẫn lưu ngực để điều trị.

Tràn khí màng phổi sau chấn thương

Bất kỳ vết thương hay chấn thương ngực cũng có thể gây ra xẹp phổi. Vết thương dao và những vết thương do đạn bắn, một đòn đánh vào ngực có thể gây ra tràn khí màng phổi. Có thể vô tình bị thương xảy ra trong thủ thuật y tế nhất định, chẳng hạn như đặt ống lồng ngực, hồi sức tim phổi (CPR), và sinh thiết phổi hoặc gan.

Tràn khí màng phổi căng

Loại nghiêm trọng nhất của tràn khí màng phổi, điều này xảy ra khi áp suất trong khoang màng phổi lớn hơn áp suất khí quyển, hoặc vì không khí bị giữ lại trong khoang màng phổi hoặc vì không khí đi vào từt áp lực dương tính của thông khí cơ học. Lực của thông khí có thể gây ra xẹp phổi hoàn toàn. Nó cũng có thể đẩy về phía không xẹp. Tràn khí màng phổi căng đến đột ngột, tiến triển nhanh và gây tử vong nếu không được điều trị nhanh chóng.

Yếu tố nguy cơ tràn khí màng phổi:

Giới tính. Nói chung, đàn ông nhiều khả năng có tràn khí màng phổi hơn so với phụ nữ, mặc dù phụ nữ có thể phát triển một dạng hiếm của tràn khí màng phổi (catamenial tràn khí màng phổi) liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt.

Hút thuốc. Đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu cho tràn khí màng phổi tự phát . Việc tăng nguy cơ với độ dài hút thuốc và số lượng thuốc lá hút.

Tuổi. Tràn khí màng phổi tự phát có thể xảy ra ở những người từ 20 đến 40 tuổi, đặc biệt là nếu người đó rất cao gày và nhẹ cân.

Bệnh phổi. Có bệnh phổi, đặc biệt là khí phế thũng, làm cho phổi dễ bị xẹp.

Các biến chứng của tràn khí màng phổi

Nồng độ ôxy trong máu thấp (thiếu oxy). Bởi vì nguyên nhân gây tràn khí màng phổi gây căng hoặc xẹp và có thể nén phổi, không khí có trong phổ ít hơn và ít oxy đi vào máu. Kết quả là oxy máu thấp hơn so với oxy trong máu bình thường. Thiếu oxy có thể phá vỡ hoạt động cơ bản của cơ thể, và ở mức nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng.

Chèn ép tim. Nếu tiếp tục, áp lực ngày càng tăng có thể đẩy tim và mạch máu, nén cả phổi lành và tim. Tràn khí màng phổi căng có thể ảnh hưởng đến sự trở lại của máu đến tim và dẫn đến một sự mất đột ngột chức năng tim. Chèn ép tim là tử vong nếu không được điều trị ngay lập tức.

Suy hô hấp. Điều này xảy ra khi mức oxy trong máu giảm quá thấp, và mức độ carbon dioxide trở thành quá cao. Ôxy máu thấp nặng có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim và bất tỉnh, và mức carbon dioxide cao gây lẫn lộn, buồn ngủ và hôn mê. Cuối cùng, suy hô hấp có thể gây tử vong.

Shock. Tình trạng nguy kịch này xảy ra khi huyết áp giảm xuống rất thấp và các cơ quan quan trọng của cơ thể bị tước mất oxy và chất dinh dưỡng. Shock là một cấp cứu y tế lớn và đòi hỏi phải chăm sóc ngay lập tức.

Làm gì khi bị tràn khí màng phổi?

Tràn khí màng phổi thường được chẩn đoán bằng chụp X-quang. Các xét nghiệm khác đôi khi được thực hiện, bao gồm:

Vi tính cắt lớp (CT scan). CT là một kỹ thuật X quang sản xuất các hình ảnh chi tiết hơn X quang thông thường. Điều này có thể được thực hiện nếu bác sĩ nghi ngờ tràn khí màng phổi sau một thủ thuật ở bụng hoặc ngực. CT scan có thể giúp xác định xem liệu một bệnh tiềm ẩn có thể gây ra xẹp phổi - một cái gì đó mà có thể không hiển thị trên một X quang thông thường.

Xét nghiệm máu. Có thể được sử dụng để đo lường mức độ oxy trong máu động mạch.

Mục tiêu trong điều trị tràn khí màng phổi là để làm giảm áp lực lên phổi, cho phép nó nở trở lại, và để ngăn ngừa tái phát. Phương pháp tốt nhất để đạt được điều này phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của xẹp phổi và đôi khi về sức khỏe tổng thể:

Nếu phổi xẹp ít hơn 20 phần trăm, bác sĩ có thể chỉ đơn giản là theo dõi tình trạng với một loạt các X quang ngực cho đến khi không khí được hấp thu hoàn toàn và phổi đã tái mở rộng. Bởi vì nó có thể mất hàng tuần để tràn khí màng phổi tự chữa bệnh, tuy nhiên, ống kim tiêm ngực có thể được sử dụng để loại bỏ không khí, ngay cả khi tràn khí màng phổi nhỏ và không đe dọa.

Ống kim hoặc ống chèn ngực. Khi phổi đã bị xẹp hơn 20 phần trăm, bác sĩ có thể loại bỏ không khí bằng cách chèn một cây kim, ống rỗng vào không gian giữa phổi và lồng ngực. Ống kim thường được gắn vào một thiết bị hút liên tục để loại bỏ không khí từ khoang ngực và có thể để lại tại chỗ trong vài giờ đến vài ngày.

Thủ tục phẫu thuật thông thường được gọi là phẫu thuật nội soi, trong đó sử dụng vết mổ nhỏ và một video camera nhỏ để hướng dẫn phẫu thuật. Trong phần này, hai hoặc ba ống được đặt giữa các xương sườn trong khi gây mê toàn thân. Thông qua một trong các ống, bác sĩ phẫu thuật có thể quan sát với fiberscope, thông qua các ống khác, bác sĩ phẫu thuật cố gắng để đóng lỗ rò không khí. Hiếm khi điều này không thành công, tiến hành phẫu thuật với một vết mổ là cần thiết.

Các ống dẫn vẫn còn cần thiết lưu cho đến khi không khí trong khoang màng phổi đã biến mất và không tái diễn khi các ống thông ngực được kẹp và kiểm tra với X quang. Nội soi phẫu thuật đau ít hơn và thời gian hồi phục ngắn hơn so với phẫu thuật mở khoang ngực.

PHẠM ANH (Kiến thức gia đình số 15)