Ngày 12-3-1945, Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị 'Nhật-Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta'. Thực hiện chỉ thị, các tổ chức đảng trong cả nước xác định phương hướng lãnh đạo nhân dân và LLVT đẩy mạnh hoạt động kháng chiến. Ngay khi phát xít Nhật đầu hàng quân Đồng minh, nhận thấy thời cơ cách mạng chín muồi, ngày 13-8-1945, Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc ra quân lệnh tổng khởi nghĩa. Tổng khởi nghĩa nhanh chóng giành thắng lợi và nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa đã ra đời.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa cách đây 80 năm đã đập tan ách thống trị gần một thế kỷ của chủ nghĩa thực dân, phát xít tàn bạo, chấm dứt sự tồn tại của chế độ phong kiến lỗi thời; thiết lập nền dân chủ cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc-kỷ nguyên độc lập, tự do, nhân dân lao động làm chủ đất nước. Trong thắng lợi đó, LLVT cách mạng đã có đóng góp vô cùng quan trọng.
Đất nước mình nhiều giặc giã nên trong truyền thuyết cũng có nhiều hình tượng anh hùng giữ nước, tiêu biểu là Thánh Gióng chống giặc ngoại xâm và Tản Viên chống giặc thiên tai.