Thương chiến Mỹ - Trung giúp 'bùng nổ' đầu tư vào Việt Nam

Khi cuộc chiến thương mại giữa Mỹ - Trung sắp bước sang năm thứ 2 và tình hình căng thẳng ngày càng leo thang, các nhà đầu tư nước ngoài đang tìm hướng rót vốn vào các nhà máy của Việt Nam nhằm đối phó với tác động từ cuộc chiến này.

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đã gây ra những biến động trong thương mại toàn cầu, và sẽ tiếp tục tạo ra người chiến thắng và kẻ thua cuộc khi các doanh nghiệp đang tìm cách đối phó với cuộc chiến này. Trong bối cảnh đó, các nhà đầu tư nước ngoài vẫn đang tiếp tục rót vốn vào các nhà máy của Việt Nam khi cuộc chiến thương mại giữa hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc sắp bước sang năm thứ 2 và chưa có dấu hiệu giảm nhiệt.

Trừng phạt thuế quan của Mỹ áp lên Trung Quốc chủ yếu nhằm vào các ngành công nghiệp nhẹ phải sử dụng nhiều lao động. Vì vậy, các quốc gia có thế mạnh về những lĩnh vực này như Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội hơn.

Bùng nổ làn sóng đầu tư vào Việt Nam

Bị thu hút bởi chi phí sản xuất thấp, các công ty từ Nike, Ikea đã chuyển hướng một phần trong chuỗi sản xuất của họ từ Trung Quốc sang Việt Nam trong những năm gần đây. Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam đã tăng trong 6 năm liên tiếp, với tốc độ tăng trưởng khoảng 7%. Cùng với đó, Chính phủ Việt Nam đang nới lỏng một số rào cản đối với các công ty có vốn sở hữu nước ngoài. Đây là những lý do mà Việt Nam là một trong số ít nước được hưởng lợi từ cuộc chiến thương mại của hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Các nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục rót vốn vào nhà máy của Việt Nam khi cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng leo thang.

Nhiều nhà sản xuất ở Trung Quốc cân nhắc chuyển sang các nước Đông Nam Á nhằm đối phó với ảnh hưởng từ việc Mỹ áp thuế cao hơn đối với hàng hóa do Trung Quốc sản xuất ra. Cùng với đó là việc chi phí nhân công lao động đang ngày càng tăng tại Trung Quốc.

Trong bối cảnh này, Việt Nam trở thành một điểm đến ưa thích với các nhà đầu tư.

Ông Adam McCarty, Chuyên gia kinh tế của Mekong Economics, có trụ sở tại Hà Nội cho rằng: “Cuộc chiến thương mại đang đẩy nhanh làn sóng dịch chuyển các nhà máy ra khỏi Trung Quốc với những chi phí đắt đỏ”.

Làn sóng đầu tư vào Việt Nam, đặc biệt là ngành công nghiệp nhẹ, phải sử dụng nhiều lao động, đã bùng nổ kể từ năm ngoái.

Theo số liệu của chính phủ, từ tháng 4, vốn đầu tư nước ngoài mới được đăng ký tại Việt Nam đã tăng 81% và các khoản góp vốn cho các nhà máy mới tăng tới 215%. Năm 2019, xuất khẩu sang thị trường Mỹ cũng tăng 28,8% so với năm 2018.

Theo ông Maxfield Brown, chuyên gia cao cấp của Công ty tư vấn Luật Dezan Shira & Associates có trụ sở tại TP. Hồ Chí Minh cho biết, xu hướng này được dự đoán sẽ tiếp tục đà tăng trưởng trong quý ba và bốn năm nay khi các nhà máy mới thành lập bắt đầu hoạt động.

Cùng với đó, một nghiên cứu của The economist Intelligence Unit vào cuối năm ngoái cho thấy nhiều quốc gia trên khắp châu Á có thể đạt được nhiều lợi ích từ việc thế chỗ Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ. Malaysia và Việt Nam được dự đoán là những nước có lợi thế nhất trong sản xuất thiết bị công nghệ thông tin. Và Việt Nam, Bangladesh, Ấn Độ có nhiều tiềm năng gia tăng xuất khẩu hàng may mặc sẵn.

Làn sóng đầu tư vào Việt Nam, đặc biệt là ngành công nghiệp nhẹ, phải sử dụng nhiều lao động, đã bùng nổ từ năm ngoái.

Bài toán hấp thụ dòng chảy đầu tư

Ông Maxfield Brown cảnh báo rằng, làn sóng đầu tư tiếp tục gia tăng vào Việt Nam cũng sẽ mang đến những tác động tiêu cực. Khi mạng lưới cơ sở hạ tầng, người lao động và nhà cung cấp địa phương của Việt Nam đều đang bị đẩy đến giới hạn tại các địa bàn sản xuất quanh Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Theo ông McCarty, nếu cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung tiếp diễn, Việt Nam sẽ tiếp tục được hưởng lợi. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng, công ty Việt Nam sẽ không được lợi nếu chỉ là đối tác gia công, lắp ráp của công ty Trung Quôc.

Lê Anh Tuấn, trưởng phòng nghiên cứu tại Dragon Capital cho biết, làn sóng đầu tư sẽ tiếp tục chuyển từ Trung Quốc sang Việt Nam. Nhưng với quy mô dân số dưới 100 triệu người, chỉ tương đương với tỉnh Quảng Đông của Trung Quốc, sẽ đặt ra giới hạn khả năng hấp thụ dòng chảy đầu tư cho Việt Nam.

Bỏ cuộc chiến thương mại sang một bên, Việt Nam vẫn có thể thu hút đầu tư để sản xuất điện thoại di động, chất bán dẫn và màn hình phẳng từ các tập đoàn như Samsung.

Nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng ở mức 7% trong năm 2018, nhanh nhất trong hơn một thập kỷ qua, được thúc đẩy phần lớn bởi 19 tỷ USD đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Vì vậy, ông Tuấn cho rằng: Ngay bây giờ, Việt Nam nhận được nhiều đầu tư sản xuất từ Trung Quốc nhưng phần lớn là những ngành không cần nhiều vốn, vì vậy họ có thể sử dụng nhiều lao động hơn. Nhưng nhìn chung, trong tương lai gần, điều này sẽ không tạo ra sự tăng trưởng lớn về vốn FDI vào Việt Nam.

An Nhi

Bloomberg, SCMP