Thực phẩm chức năng 'hô biến' thành thuốc chỉ nhờ quảng cáo

Thị trường thực phẩm chức năng đang bị nhũng loạn bởi các loại tác dụng, nguồn gốc... Nhưng quan trọng hơn hết là chất lượng của các sản phẩm này đang được các doanh nghiệp thổi phồng lên nhờ quảng cáo.

Theo Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 09 tháng 5 năm 2017 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, chấn chỉnh hoạt động quảng cáo thì một trong các nguyên nhân của tình trạng vi phạm về quảng cáo là do: Sự phối hợp giữa các ngành, các cấp trong công tác quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo chưa chặt chẽ, thiếu đồng bộ; Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính trong hoạt động quảng cáo còn thiếu và yếu.

Tiếp đó, Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 19/6/2018 của Thủ tướng Chính phủ đã đề cập đến sự bùng nổ của dịch vụ Internet và hoạt động kinh doanh, quảng cáo trên các trang thông tin điện tử, trang mạng xã hội khiến người tiêu dùng dễ dàng tiếp nhận thông tin và thực hiện việc mua bán các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, nhưng trong đó có rất nhiều thông tin không chính xác về công dụng của nhiều loại mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, vị thuốc y học cổ truyền, đã kích thích nhu cầu sử dụng các sản phẩm này ngày càng gia tăng mạnh trên thị trường. Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ nêu rõ: Thực tế trên đây là đáng báo động, đã gây ra những tác hại nghiêm trọng đến sức khỏe và đời sống của người tiêu dùng, làm nhiễu loạn thị trường, tổn hại sản xuất kinh doanh.

Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Y tế: Chỉ đạo tăng cường thanh tra công vụ đối với hoạt động cấp phép sản xuất, lưu hành, quảng cáo… đối với lĩnh vực, mặt hàng dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền; phối hợp với các cơ quan và các lực lượng chức năng tăng cường thanh tra, hậu kiểm, kiểm tra đột xuất việc chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh các mặt hàng nói trên.

Bên cạnh đó, luật cũng đã quy định rất rõ về việc quản lý các sản phẩm thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe tại Thông tư số 43/2014/TT-BYT.

Tuy nhiên, trên thực tế, luật quy định là thế, nhưng các cơ sở, doanh nghiệp mua bán, kinh doanh thực phẩm chức năng vẫn luôn tìm cách lách luật một cách khéo léo, tung ra những hình ảnh quảng cáo "có cánh", "hô biến" công dụng của thực phẩm chức năng có tác dụng như thuốc chữa bệnh.

Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế là cơ quan thường xuyên thanh, kiểm tra và ra các quyết định xử phạt về hành vi vi phạm đối với các doanh nghiệp sai phạm.

Theo tài liệu của Cục An toàn thực phẩm, hành vi vi phạm về quảng cáo là chiếm phần lớn các sai phạm của những doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm chức năng. Phổ biến là một số hành vi sau:

- Quảng cáo gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh

- Quảng cáo mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận nội dung trước khi thực hiện quảng cáo theo quy định.

- Quảng cáo không phù hợp với một trong các tài liệu theo quy định

- Quảng cáo dưới dạng liệt kê công dụng của từng thành phần sản phẩm

- Sử dụng hình ảnh quảng cáo không xin phép...

Cũng theo tài liệu của Cục An toàn thực phẩm, đơn vị thường xuyên công bố danh sách các cơ sở sai phạm. Rất nhiều doanh nghiệp đã bị xử lý với mức phạt tiền cao, đồng thời cũng buộc phải tháo gỡ những thông tin quảng cáo sai phạm.

Gần đây nhất, theo phản ánh của bạn đọc, trên trang https://cash13.vn/ và trang http://www.khopthaodan.site/, https://khopthaodan.net/ sản phẩm TPBVSK Glucosamin Khớp Thảo Đan đang được quảng cáo với nhiều nội dung sai phạm.

Cũng trong quý I năm 2019, loạt doanh nghiệp cũng đã bị Cục An toàn thực phẩm xử phạt như:

Công ty Cổ phần Latigg đã quảng cáo sản phẩm thực phẩm chức năng/thực phẩm bảo vệ sức khỏe Tiền đình hoàng trên website http://latigg.com và http://roiloantiendinh.com mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận nội dung trước khi thực hiện quảng cáo.

Nhà thuốc Đông y gia truyền Ca Công đưa loạt sản phẩm Thuốc điều kinh đông y, Ích dương ca công, Viêm phụ khoa họ Ca Công đưa ra thị trường nhưng không có bất cứ loại giấy phép nào của Bộ Y tế

Công ty TNHH Dược phẩm Cẩm Tú bị xử phạt 2 hành vi sai phạm nghiêm trọng là: Quảng cáo sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe CALSEA BONE trên website: camtuvn.com mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận nội dung trước khi thực hiện quảng cáo theo quy định; Quảng cáo sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe CALSEA BONE trên website: camtuvn.com không phù hợp với một trong các tài liệu theo quy định

Công ty TNHH Dược phẩm Quốc tế Medicom bị xử phạt 2 hành vi là: Quảng cáo thực phẩm chức năng/thực phẩm bảo vệ sức khỏe Kvoi men và Đào thi trên các website http://Kvoimen.com và http://daothi.com dưới dạng liệt kê công dụng của từng thành phần sản phẩm và Sử dụng hình ảnh của nhân viên y tế để quảng cáo thực phẩm chức năng/thực phẩm bảo vệ sức khỏe Kvoi men và Đào thi trên các website http://Kvoimen.com và http://daothi.com.

Công ty TNHH DUTUNO & HAVA bị Cục an toàn thực phẩm ra quyết định xử phạt vì quảng cáo thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Giảm cân Bona trên website: https://giamcanbona.com gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh

Công ty CP dược liệu Phương Đông quảng cáo thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Viên Gut Metaherb trên website: duoclieuphuongdong.com gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh

Và còn rất nhiều cơ sở kinh doanh sản phẩm thực phẩm chức năng khác bị xử phát. Tuy nhiên, trên thực tế, việc xử phạt các sai phạm về quảng cáo vẫn còn chưa hiệu quả tối ưu. Bởi lẽ, mức phát tiền đối với những hành vi này chưa thỏa đáng. Mặt khác, trong thời đại công nghệ 4.0 quảng cáo có bị yêu cầu gỡ thì các doanh nghiệp vẫn luồn lách, tái phạm, quảng cáo trên một phương tiện khác.

Chỉ có những khách hàng mới là người gánh chịu hậu quả nặng nề nhất, nghe theo những lời quảng cáo "có cánh", tin vào những tác dụng thần kỳ từ những sản phẩm này, người tiêu dùng mù quáng mua và sử dụng, để rồi "tiền mất, tật mang". Không thấy được tác dụng thần kỳ như quảng cáo, vậy ai sẽ chịu trách nhiệm cho sự thổi phồng của các doanh nghiệp.

Trước tình hình nhiễu loạn của hoạt động quảng cáo các thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng cần thông thái, tìm hiểu thật kỹ tác dụng thực sự của sản phẩm.

Và thiết nghĩ, điều quan trọng nhất đối với vấn đề này chính là sự giám sát kiểm tra và chế tài xử lý của các cơ quan chức năng đối với nhóm sản phẩm này để tránh những hậu quả đáng tiếc nhất xảy ra.

Theo Điều 2 Thông tư 43/2014/TT-BYT Quy định về quản lý thực phẩm chức năng

1. Thực phẩm bổ sung (Supplemented Food) là thực phẩm thông thường được bổ sung vi chất và các yếu tố có lợi cho sức khỏe như vitamin, khoáng chất, axit amin, axit béo, enzym, probiotic, prebiotic và chất có hoạt tính sinh học khác.

2. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (Health Supplement, Food Supplement, Dietary Supplement) là sản phẩm được chế biến dưới dạng viên nang, viên hoàn, viên nén, cao, cốm, bột, lỏng và các dạng chế biến khác có chứa một hoặc hỗn hợp của các chất sau đây:

a) Vitamin, khoáng chất, axit amin, axit béo, enzym, probiotic và chất có hoạt tính sinh học khác;

b) Hoạt chất sinh học có nguồn gốc tự nhiên từ động vật, chất khoáng và nguồn gốc thực vật ở các dạng như chiết xuất, phân lập, cô đặc và chuyển hóa.

3. Thực phẩm dinh dưỡng y học còn gọi là thực phẩm dinh dưỡng dùng cho mục đích y tế đặc biệt(Food for Special Medical Purposes, Medical Food) là loại thực phẩm có thể ăn bằng đường miệng hoặc bằng ống xông, được chỉ định để điều chỉnh chế độ ăn của người bệnh và chỉ được sử dụng dưới sự giám sát của nhân viên y tế....

Huyền Ly