Thực hư chuyện truyền bia chữa ngộ độc rượu

Bệnh nhân Nguyễn Văn Nhật (48 tuổi, trú Triệu Độ, Triệu Phong) - được truyền 5 lít bia giải ngộ độc rượu tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị - đã bình phục và xuất viện. Thực hư việc truyền bia giải rượu cho bệnh nhân ra sao?

Ngộ độc rượu methanol (rượu công nghiệp, cực độc) cho người bệnh uống ethanol (rượu, bia thực phẩm) thì sẽ có tác dụng giải độc?

Theo bác sĩ Lê Văn Lâm - Trưởng khoa Hồi sức tích cực - chống độc (Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị), bệnh nhân Nhật bị ngộ độc Methanol có trong rượu. Đây là lần đầu khoa tiếp nhận bệnh nhân ngộ độc rượu nặng và sử dụng phương pháp truyền bia để cứu sống. Phương pháp này được đề cập trong y khoa.

Bệnh nhân Nguyễn Văn Nhật được truyền 5 lít bia giải rượu

TS Lương Quốc Chính - khoa Cấp cứu A9 (Bệnh viện Bạch Mai) phân tích: Sử dụng ethanol (rượu, bia thực phẩm) trong ngộ độc methanol (rượu công nghiệp) chỉ là giải pháp câu giờ nhằm chờ đợi biện pháp điều trị triệt để là lọc máu cấp cứu. Biện pháp này không mới trong y học và cộng đồng. Lý do không áp dụng cách trên giải ngộ độc rượu:

Ngộ độc rượu có thể là ngộ độc ethanol (rượu, bia thực phẩm), không có thuốc giải độc. Nếu ngộ độc nhẹ, ethanol sẽ được đào thải nhanh qua đường hô hấp. Nếu ngộ độc nặng, vật vã kích thích, nôn nhiều, thậm chí co giật... phải vào viện cấp cứu. Không được uống bia để giải độc.

Ngộ độc rượu có thể là ngộ độc methanol (rượu công nghiệp, cực độc), có thuốc giải độc tạm thời, một trong số đó là ethanol (rượu bia thực phẩm). Tuy nhiên, giải độc tạm thời ở đây có nghĩa là ethanol được ưu tiên chuyển hóa trong cơ thể trước, đẩy methanol xuống. Lúc này, khi methanol chưa được chuyển hóa thành formate và axit formic (chất cực độc với con người) thì triệu chứng ngộ độc methanol chưa xuất hiện. Khi đó bác sĩ sẽ cắm cái ống thông vào lòng mạch máu (thường ở bẹn) để rút máu ra ngoài lọc lấy bỏ methanol.

Theo bác sĩ Trần Văn Phúc - Bệnh viện Xanh pôn (Hà Nội), methanol khi uống phải hấp thu qua niêm mạc dạ dày và ruột để vào máu rất nhanh, nồng độ cao nhất trong máu sau uống từ 30 – 60 phút. Thời gian để giảm đi một nửa nồng độ ấy là 54 giờ, tức là phải sau 4 ngày nó mới phân hủy và thải hết khỏi cơ thể.

"Methanol bản chất là ít độc, chỉ khi nó chuyển hóa thành Andehyde và axit thì mới độc. Vì thế mà các bác sĩ cho rằng, bằng cách nào đó ngăn chặn Methanol chuyển hóa, rồi lọc máu để loại Methanol ra thì nạn nhân sẽ thoát chết", bác sĩ Phúc cho hay.

Cũng theo bác sĩ Phúc, Enzyme có tên gọi Alcohol Dehydrogenase. Enzyme này cơ thể sinh ra để chuyển hóa rượu chúng ta vẫn uống hàng ngày, nghĩa là nó sẽ ưu tiên dành cho chuyển hóa Ethanol, sau đó mới đến Methanol.

Viện Hàn lâm Hoa Kỳ đã đưa ra khuyến cáo, có thể sử dụng Ethanol hoặc chất tương đương là Fomepizole tiêm tĩnh mạch, kết hợp với lọc máu để cứu bệnh nhân ngộ độc Methanol.

Theo đó, rượu Ethanol khi vào máu sẽ được Alcohol Dehydrogenase ưu tiên phân hủy, nên Methanol bị cạnh tranh sẽ giữ nguyên thành phần hóa học nên ít độc, nó sẽ được đào thải dần qua thận hoặc qua lọc máu, giúp nạn nhân thoát chết.

Nhưng Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vẫn chưa chấp thuận sử dụng Ethanol và Fomepizole làm chất điều trị chống ngộ độc Methanol vì chưa có đầy đủ bằng chứng tác dụng cũng như ảnh hưởng của nó.

"Dùng rượu bia truyền vào dạ dày bệnh nhân để điều trị ngộ độc Methanol đã được một số bác sĩ, một số cơ sở y tế trên thế giới sử dụng từ lâu, nhưng chỉ mang tính tạm thời. Cho đến thời điểm hiện tại, y văn chưa đưa ra phác đồ, hệ thống y tế tất cả các quốc gia cũng chưa đưa ra khuyến cáo dùng phương pháp này", bác sĩ Phúc cho hay.

L.Hà