Thông báo mật, 'vén màn' kết nối Syria với điệp viên Nga bị đầu độc

Vụ tấn công chất độc novichok vào hai bố con Sergei Skripal tại Anh, rất có thể liên quan tới tình hình chiến trường Syria.

Hôm thứ Tư (5/9), Chính phủ Anh tuyên bố “Nga chịu trách nhiệm” cho vụ đầu độc novichok tại Anh. London cũng nêu ra hai kẻ tình nghi và cho rằng đây là các nhân viên tình báo quân sự Nga nhận nhiệm vụ từ một cơ quan cao hơn, để ám sát cựu điệp viên Nga Sergei Skripal.

“Vào tháng Ba, chúng tôi đã đúng khi nói rằng Nga phải chịu trách nhiệm”, Thủ tướng Anh Theresa May cho biết. “Chính phủ Anh kết luận rằng, hai cá nhân bị cảnh sát Anh nêu tên là các quan chức từ cơ quan tình báo quân sự Nga, hay còn gọi là GRU. GRU là một tổ chức có kỷ luật cao, với một bộ máy chỉ huy lâu đời”.

Bà May cũng nhấn mạnh, “đây không phải là chiến dịch bất ngờ mà nó gần như chắc chắn đã được thông qua bên ngoài GRU từ một cấp cao hơn của nhà nước Nga”.

Cũng trong ngày 5/9, cảnh sát Anh đã công bố một số hình ảnh của hai người đàn ông bị tình nghi, có tên là Alexander Petrov và Ruslan Boshirov. Những hình ảnh này được ghi lại từ các camera gần khu nhà của cựu điệp viên Skripal tại Salisbury (Anh).

Đáp lại, Bộ Ngoại giao Nga phủ nhận các cáo buộc trên, với người phát ngôn viên Maria Zakharova tuyên bố, những tên tuổi và hình ảnh mà Anh đưa ra “không nói lên điều gì”. Bà Zakharova cũng yêu cầu London “thay đổi từ việc công khai buộc tội và thao túng thông tin sang hợp tác thực tế giữa các cơ quan thi hành luật pháp hai nước”.

Công bố mới nhất của London lại khiến vụ đầu độc Skripal "dậy sóng" (ảnh: AOL)

Theo ông Piers Robinson, Chủ nhiệm khoa Chính trị, Xã hội và báo chí chính trị tại Đại học Sheffield (Anh), những lời cáo buộc của Thủ tướng Anh là “khá rõ ràng”. Vì vậy, một “sự đồng thuận” sẽ có thể nhanh chóng xuất hiện như thời điểm vụ tấn công mới được hé lộ vào tháng Tư. Hiện tại, London đã hành động trước cả lực lượng cảnh sát của mình khi tuyên bố hai người tình nghi là “điệp viên Nga”, trong khi phía cảnh sát chỉ đang tìm kiếm hai “công dân Nga” và cũng chưa nhắc tới sự liên quan của chính phủ Nga.

“Câu hỏi về động cơ khiến Nga thực hiện vụ tấn công như những gì bị cáo buộc, vẫn đang rất mơ hồ,” ông Robinson nói. “Tôi cho rằng, sẽ có thêm nhiều nghi ngờ xuất hiện… chúng ta sẽ nhìn vào các thông tin một cách lý trí và cố gắng đi tới tận cùng sự thật”.

Đề cập tới giải thích của chính phủ Anh về việc hai nghi phạm đã di chuyển cùng nhau một cách công khai và ngay lập tức rời đi sau khi gây án…, Jim Kavanagh, biên tập viên của trang web chuyên về chính trị và văn hóa thepolemicist.net nhận xét, “nó còn chẳng giống như một bộ phim hay”. Ông Kavanagh chỉ ra: “Bà Theresa May nói, điều đó có thể đúng” – và giống như Bộ Ngoại giao Nga đã lưu ý, Thủ tướng Anh đã không cung cấp được bất kỳ chứng cứ hay thông tin cụ thể nào.

Ông Robinson nhận định, thay vì những phỏng đoán về động cơ của chính phủ Nga hoặc một âm mưu nào đó nhằm vào Tổng thống Vladimir Putin, điều thu hút giới báo chí hiện này chính là câu hỏi xung quanh Pablo Miller – nhân viên tình báo Anh được cho là gắn bó mật thiết với Sergei Skripal. Giảng viên đến từ Anh cũng nhắc tới việc Ủy ban Tư vấn Truyền thông An ninh và Quốc phòng Anh từng phát đi D – Notice (Lưu ý – D), một thông báo chính thức, yêu cầu không đưa tin về Miller ngay sau khi vụ đầu độc diễn ra. Điều này đã ngăn cản truyền thông Anh viết về những quan hệ giữa Skripal và Miller.

Sau khi rời Cục tình báo Anh MI6, Pablo Miller đã thành lập công ty tình báo tư nhân Christopher Steele. Robinson cho rằng, việc Steele Dossier đóng một vai trò quan trọng trong đời sống chính trị Mỹ khiến nó trở thành một “lĩnh vực rõ ràng” mà bất kỳ nhà điều tra nào cũng cần phải nhìn vào.

Hồ sơ Steele là một hồ sơ do Steele và Fusion GPS chuẩn bị nhân danh Đảng Dân chủ của Mỹ. Sau đó Cơ quan điều tra Liên bang Mỹ (FBI) cho rằng tài liệu này bao gồm những chi tiết tiêu cực về Tổng thống Mỹ Donald Trump và một số nhân vật chủ chốt trong chiến dịch tranh cử của ông. Tuy nhiên, sau khi hồ sơ Steele được trang BuzzFeed công bố vào tháng 1/2018, nhiều thông tin xuất hiện trong đó hóa ra lại không đúng sự thực.

Giờ đây, các cơ quan báo chí không thể không đặt ra câu hỏi: “Tại sao họ lại đưa ra D – Notice, tại sao lại phải giấu giếm mối quan hệ giữa hai người [Miller và Skripal], động cơ phía sau là gì, và chúng ta có thể rút ra điều gì?”, ông Robinson đánh giá.

Đầu độc Skripal và các chiến dịch tổng tấn công tại Syria

Cũng theo giáo sư Đại học Sheffied, ngay từ đầu, vụ đầu độc Skripal đã bị các chính phủ phương Tây “tận dụng về mặt chính trị” bởi vì thời điểm đó, quân đội chính phủ Syria với sự hỗ trợ của Nga, đang tiến hành một chiến dịch lớn tại Đông Ghouta. Tương tự, những công bố hôm thứ Tư, nhiều khả năng có liên quan tới kế hoạch tấn công tổng lực của chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad vào tỉnh Idlib – thành lũy cuối cùng của quân nổi dậy tại Syria. Chiến dịch Idlib được kỳ vọng sẽ chấm dứt cuộc nội chiến kéo dài hơn 7 năm tại quốc gia Trung Đông.

“Cho dù sự thực là gì, vụ Skripal, những lời buộc tội dành cho Nga hay việc Syria sử dụng vũ khí hóa học đều được sử dụng cho cùng mục đích chính trị,” ông Kavanagh cảnh báo, “Đó có thể bối cảnh để bắt đầu một sự can thiệp chiến tranh thiếu công lý hoặc không nhận được sự đồng thuận đa số”.

Minh Đức