Thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH, CĐ 2014: Phổ thông giảm áp lực, đại học tăng ưu tiên

Bộ GD&ĐT tiếp tục lấy ý kiến đóng góp cho phương án thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH, CĐ 2014. Tuy nhiên việc thi tốt nghiệp giảm môn bắt buộc và thi ĐH 3 chung sẽ tăng đối tượng ưu tiên đã được chốt. Vậy dư luận còn băn khoăn điều gì?

Năm nay chỉ thi tốt nghiệp 4 môn

Học lệch, học tủ?

Phương án đang xin ý kiến là phương án của giai đoạn quá độ, sẽ được áp dụng ngay từ năm 2014 cho HS học theo chương trình – sách giáo khoa (SGK) hiện hành và được giữ ổn định cho đến kỳ thi tốt nghiệp THPT đầu tiên theo chương trình SGK mới.

Với phương án này, dư luận thắc mắc nếu số lượng môn thi năm nay giảm chỉ còn 2 môn bắt buộc và 2 - 3 môn tự chọn, có dẫn tới hậu quả "học lệch, học tủ”? Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển mới đây nhấn mạnh: Giảm môn thi tốt nghiệp là để giảm áp lực thi cử cho HS, giảm tốn kém cho xã hội mà vẫn bảo đảm độ tin cậy, đánh giá được năng lực của HS. Giảm số môn thi nhưng đề thi tốt nghiệp sẽ tăng cường câu hỏi mở đối với các môn tự luận nhằm phát huy khả năng vận dụng kiến thức tổng hợp, giúp HS hiểu kỹ được những vấn đề đã được học và có thể vận dụng vào thực tiễn của cuộc sống, sẽ tránh "đoán mò” và "học tủ”. Còn việc giáo dục toàn diện phải có từ lớp 1 đảm bảo cho HS THCS đã phải có tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau bậc học này.

Điều này cũng chuẩn bị tâm lý, kỹ năng giúp HS tiếp cận với đào tạo sau khi tốt nghiệp hiệu quả hơn, giúp định hướng, tiếp cận nghề nghiệp tốt hơn, tiếp cận yêu cầu của Nghị quyết Trung ương 8: "Đảm bảo cho HS THPT phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng”.

Có người lo ngại nếu Bộ chậm công bố môn thi tốt nghiệp có thể khiến thầy cô dạy bộ môn dao động và nhiều HS lúng túng do chưa xác định được năng lực, sở trường để chọn môn thi tự chọn. Thực ra khi đã học tới THPT, hầu hết HS đều đã xác định khối thi ĐH, CĐ, việc tự chọn hai môn thi tốt nghiệp đâu đáng lúng túng khi đó chính là "tập dượt chọn nghề” tương lai.

Việc HS chỉ thi 2 môn bắt buộc (Toán và Ngữ văn) cùng với 2 môn tự chọn (trong 5 môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Lịch sử) cũng bước đầu hướng tới sự thống nhất, phù hợp với đổi mới tuyển sinh vào ĐH, CĐ, là cơ sở tốt để các trường sử dụng kết quả thi tốt nghiệp cùng kết quả học tập trong 3 năm THPT của thí sinh, đáp ứng yêu cầu chất lượng đầu vào và phù hợp với các ngành, nghề đào tạo của mỗi trường.

Khuyến khích thi ngoại ngữ: Lùi để tiến

Dự thảo Bộ đề xuất đưa môn ngoại ngữ là môn thi khuyến khích, ngoài hai môn bắt buộc và hai môn tự chọn. Ngoại ngữ chỉ giúp HS đạt điểm cộng thêm nếu HS đăng ký thi. Theo đó điểm thi Ngoại ngữ đạt 9 trở lên được cộng 2 điểm, 7 điểm trở lên được cộng 1,5 điểm và đạt 5 điểm trở lên được cộng 1 điểm.

Đây liệu có là một sự "cải lùi" của nền giáo dục khi ngoại ngữ phải được đề cao thời hội nhập? Lãnh đạo Bộ GD&ĐT lý giải: Đây là môn "khuyến khích” vì chương trình, SGK, năng lực của giáo viên và cách thức thi, kiểm tra ngoại ngữ hiện đều hạn chế, chưa đánh giá được toàn diện năng lực của HS. Điều kiện và chất lượng dạy học môn ngoại ngữ có sự chênh lệch giữa các vùng miền. Đây là giải pháp tạm thời trong những năm HS chưa được học và kiểm tra, thi theo chương trình mới, để các trường và HS không phải chịu áp lực dạy và học môn này trong khi chưa có điều kiện đảm bảo chất lượng. Vả lại từ trước tới nay, chưa bao giờ Bộ GD&ĐT đặt ngoại ngữ thành môn thi bắt buộc 100%. Những năm trước có đặt thành môn thi bắt buộc thì nếu điều kiện dạy, học không đảm bảo, Bộ vẫn cho thi môn khác thay thế.

"Qua các kênh thông tin khác nhau, chúng tôi nhận được đề xuất đưa môn ngoại ngữ là môn thi tự chọn để nâng cao vị trí của môn học này và khuyến khích việc dạy và học môn ngoại ngữ. Chúng tôi sẽ thảo luận, cân nhắc vấn đề này một cách nghiêm túc và cầu thị” - Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển cho biết. Đây có thể hiểu như một bước lùi để tiến vững chắc hơn.

90% trường vẫn tuyển sinh theo 3 chung

Việc Bộ GD&ĐT định hướng lại mô hình phát triển giáo dục ĐH, CĐ, xem trọng chất lượng thay vì tăng quy mô, dừng tuyển 207 ngành do không đảm bảo yêu cầu chất lượng, cho thấy Bộ đang siết chặt kỷ cương, chuẩn hóa dần hoạt động của các cơ sở đào tạo bên cạnh việc tăng quyền tự chủ cho các nhà trường trong đó có tự chủ tuyển sinh.

Mối lo thiếu nguồn tuyển, thiếu điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo vẫn tiếp tục là mối lo thường trực của nhiều trường ngay khi Bộ cho phép các trường sử dụng một cách linh hoạt các hình thức tuyển sinh riêng. Tính đến ngày 10-2, chỉ có 31 dự thảo đề án tự chủ tuyển sinh của các trường ĐH gửi về Bộ. Nếu tính cả 10 trường được tuyển sinh riêng năm trước và 10 trường CĐ cũng đề nghị tuyển riêng, số trường ĐH, CĐ năm nay tuyển sinh riêng chỉ khoảng 10%. Số 90% còn lại vẫn theo 3 chung. Điều này cho thấy tuyển sinh riêng chả dễ "ngon ăn” như nhiều trường "khát vọng”!

Cơ bản kỳ thi 3 chung năm nay sẽ giữ ổn định như năm 2013 về đợt thi, thời gian thi, thứ tự các môn thi, chỉ điều chỉnh điểm cộng ưu tiên cho một số đối tượng. Thông tư sửa đổi Quy chế tuyển sinh ĐH, CĐ 2014 hệ chính quy sẽ ban hành chính thức vào tháng 2 tới. Một số trường mong muốn việc xác định điểm sàn hay các tiêu chí khác thay thế cho điểm sàn ở "3 chung" năm nay Bộ nên xem xét mềm dẻo hơn mà vẫn đảm bảo chất lượng đầu vào.

Chính sách nhà nước đang tạo thuận lợi tối đa giảm bớt khó khăn về đội ngũ giảng viên cho các cơ sở đào tạo, khi quy định kéo dài thời gian công tác chuyên môn của giảng viên có học vị tiến sĩ thêm 5 năm, giảng viên có học hàm phó giáo sư thêm 7 năm và giảng viên có học hàm giáo sư thêm 10 năm. Bộ GD&ĐT không can thiệp sâu vào hoạt động chuyên môn các trường nhưng dựa vào các quy định đã ban hành, rất cần kiểm tra, xử lý nghiêm những vi phạm.

Thanh Như