Thái Nguyên: Vì sao nhiều KCN khó thu hút đầu tư?

Bên cạnh những KCN thu hút đầu tư mạnh mẽ, tại Thái Nguyên vẫn tồn tại những nghịch lý khiến nhiều doanh nghiệp đã phải chấp nhận thiệt thòi thậm chí rút khỏi “miếng bánh” đầu tư dự án xây dựng hạ tầng KCN.

Thái Nguyên: Vì sao nhiều KCN khó thu hút đầu tư? - Ảnh 1

Cùng làm hạ tầng KCN Điềm Thụy, nhưng bức tranh ở đây lộ rõ nửa sáng- nửa tối trong thu hút đầu tư

Bức tranh sáng

Là một tỉnh trung du miền núi giáp với thủ đô Hà Nội, Thái Nguyên có nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển các khu công nghiệp (KCN) để thu hút đầu tư; ngoài hệ thống hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài hàng rào các KCN đang được đầu tư hoàn thiện, giao thông đối ngoại của các KCN cũng rất thuận tiện.

Nhằm phát huy thế mạnh này, đồng thời thực hiện chủ trương thu hút đầu tư phát triển các KCN, tỉnh Thái Nguyên đã thành lập một số KCN để thu hút đầu tư nói chung, đầu tư trực tiếp nước ngoài nói riêng, coi đó là nguồn lực tốt để thực hiện thắng lợi mục tiêu đưa Thái Nguyên trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại trước năm 2020 như Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX đã đề ra.

Tính đến nay, Thái Nguyên đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận cho thành lập 6 KCN tập trung với diện tích 1.420 ha, bao gồm KCN sông Công I (195 ha), KCN Sông Công II (250 ha), KCN Nam Phổ Yên (120 ha), KCN Yên Bình (400 ha), KCN Điềm Thụy (350 ha), KCN Quyết Thắng (105 ha).

Với 4 KCN đi vào hoạt động. tỉnh Thái Nguyên đã thu hút được 163 dự án, trong đó có 83 dự án FDI và 80 dự án DDI đầu tư, tổng vốn đăng ký tương ứng là 7 tỷ USD và trên 11 nghìn tỷ đồng.

Nhà đầu tư bỏ cuộc

Nếu nhìn vào bức tranh tổng thể nói trên, có thể thấy đây quả là một bức tranh sáng “đáng mơ ước” của nhiều địa phương. Thế nhưng, trên thực tế, việc thực hiện các dự án đầu tư xây dựng hạ tầng KCN và thu hút các doanh nghiệp vào đầu tư sản xuất tại Thái Nguyên đã và đang tồn tại nhiều bất cập nổi cộm khiến nhiều doanh nghiệp đã phải chấp nhận thiệt thòi thậm chí rút khỏi “miếng bánh” tiềm năng này.

Tìm hiểu cụ thể, PV Báo Xây dựng được biết ngay đối với Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp Sông Công I- dự án đã được lấp đầy- cũng có “vấn đề” khi tại Quyết định số 181/1999/QĐ-TTg ngày 01/9/1999 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập và phê duyệt Dự án này Chủ đầu tư đã được giao cho Công ty Công trình giao thông I Thái Nguyên. Tuy nhiên, sau đó vì “nhiều lý do” Công ty Phát triển hạ tầng khu công nghiệp tỉnh Thái Nguyên- đơn vị trực thuộc của Ban quản lý các KCN Thái Nguyên- được nhận chuyển giao làm chủ đầu tư.

Trường hợp thứ 2 là KCN Quyết Thắng có vị trí khá thuận lợi tại xã Quyết Thắng TP Thái Nguyên đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Văn bản số 1854/TTg-KTN ngày 08/10/2009 về điều chỉnh bổ sung các KCN tỉnh Thái Nguyên đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020 với quy mô 200ha ngày 13/3/2008tại Văn bản số 358/UBND-TH đã được UBND tỉnh Thái Nguyên chấp thuận cho Công ty cổ phần thương mại và đầu tư Hoàn Việt lập QHCT dự án đầu tư KCN công nghệ cao. Thế nhưng, cũng “vì nhiều lý do” nhà đầu tư đã lặng lẽ rút khỏi Dự án đầu tư KCN đầy béo bở này.

Không bình đẳng

Tiếp tục đi sâu tìm hiểu nguyên nhân vì sao nhiều doanh nghiệp đã phải chấp nhận thiệt thòi thậm chí rút khỏi “miếng bánh” đầu tư dự án xây dựng hạ tầng KCN tại Thái Nguyên chúng tôi nhận thấy rõ là trong 4 KCN đã đi vào hoạt động bao gồm KCN sông Công I (195 ha), KCN Nam Phổ Yên (120 ha), KCN Yên Bình (400 ha), KCN Điềm Thụy (350 ha), chỉ có KCN sông Công I và KCN Yên Bình là có sức hút tốt với nhà đầu tư; còn KCN Nam Phổ Yên và KCN Điềm Thụy cũng lộ rõ nhiều bất cập.

Cụ thể, tại KCN Nam Phổ Yên do Công ty Xuân Kiên VINAXUKI, Công ty TNHH Lệ Trạch Đài Loanlàm chủ đầu tư thuộc xã Trung Thành,xã Thuận Thành,phía Nam TX Phổ Yên có vị trí rất thuận lợi là giáp cảng Đa Phúc,nằm dọc hai bên trục đường Quốc Lộ 3 và điểm đấu nối đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên,cách sân bay quốc tế Nội Bài 25 km quy mô 200ha nhưng từ khi được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận năm 2009 đến nay hoạt động thu hút doanh nghiệp vào đầu tư sản xuất khá “èo uột”.

Tương tự, tại Khu B KCN Điềm Thụy có tổng diện tích theo quy hoạch được duyệt là 170 hado Công ty CP Đầu tư APEC Thái Nguyên làm chủ đầu tư cũng mới chỉ lấp đầy được khoảng 30ha trái ngược hoàn toàn với Khu A: phần diện tích 180 ha do Ban Quản lý các KCN Thái Nguyên làm chủ đầu tư.

Vì đâu nên nỗi?

TheoNghị định số 29/2008/NĐ-CP của Chính phủquy định về KCN, khu chế xuất và khu kinh tế được sửa đổi bởi Nghị định 164/2013/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 29/2008/NĐ-CP ngày 14 tháng 3 năm 2008Ban quản lý KCN có chức năng quản lý nhà nước trực tiếp đối với KCN và cung ứng dịch vụ hành chính công, dịch vụ hỗ trợ khác có liên quan, nhưng không có quy định nào cho phép Ban quản lý KCN được phép kinh doanh làm chủ đầu tư KCN.

Cụ thể, tại điều 36 của Nghị định nói rõ: Ban Quản lý là cơ quan trực thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước trực tiếp đối với khu công nghiệp, khu kinh tế trên địa bàn tỉnh hoặc thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại Nghị định này và pháp luật có liên quan; quản lý và tổ chức thực hiện chức năng cung ứng dịch vụ hành chính công và dịch vụ hỗ trợ khác có liên quan đến hoạt động đầu tư và sản xuất kinh doanh cho nhà đầu tư trong khu công nghiệp, khu kinh tế.

Trong khi đó tại Điều 37 của Nghị định nêu rõ nhiệm vụ, quyền hạn của ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất có 2 điểm chính:Tham gia ý kiến, xây dựng và trình các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt và tổ chức thực hiện các công việc và Ban Quản lý thực hiện theo quy định của pháp luật và theo hướng dẫn hoặc ủy quyền của các bộ, ngành và UBND cấp tỉnh các nhiệm vụ.

Mặc dù không có quy định cho phép, nhưng Ban Quản lý các KCN Thái Nguyên lại đang thực hiện chức năng đầu tư đối với KCN Điềm Thụy có tổng diện tích 180ha, và mới đây tiếp tục được giao làm chủ đầu tư KCN Sông Công II diện tích 250 ha.

Một đơn vị quản lý nhà nước lại vừa làm chủ đầu tư và Trưởng Ban Quản lý các KCN Thái Nguyên có thể hai tay ký hai văn bản với hai chức danh khác nhau. Trong trường hợp chủ đầu tư vi phạm quy định trong KCN thì BQL các KCN có thể ra quyết định thanh tra, xử phạt vi phạm hành chính với… chính mình(?!).

Với vai trò là cơ quan thẩm định cấp phép cho doanh nghiệp đầu tư vào KCN, Ban Quản lý các KCN Thái Nguyên chắc chắn dễ dàng thu hút các nhà đầu tư thứ cấp hơn các doanh nghiệp đầu tư dự án hạ tầng KCN khác trên địa bàn bởi chính những nhà đầu tư này cũng phải “cắp hồ sơ” đến để Ban Quản lý các KCN Thái Nguyên xem xét.

Trước thực tế trên, đã có không ít dư luận cho rằng, do “vừa đá bóng- vừa thổi còi” nên đã phát sinh bất cậptại Ban Quản lý các KCN Thái Nguyên như việc trạm xử lý nước thải tập trung chưa đi vào vận hành nhưng các doanh nghiệp vẫn được tạo điều kiện để hoạt động sản xuất.

Bên cạnh đó nhiều ý kiến cũng cho rằng Ban quản lý các KCN được Bộ KH&ĐT cấp ngân sách để hỗ trợ phát triển hạ tầng KCN.Số tiền này sẽ được điều tiết như thế nào cho các khu công nghiệp khác trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên? Có hay không việc Ban quản lý các KCN Thái Nguyên chỉ dùng số tiền này để đầu tư vào KCN do chính Ban làm chủ đầu tư mà không phân phối ngân sách về cho các chủ đầu tư các KCN khác trên địa bàn?Cũng có những ý kiến lo ngại, khi làm chủ đầu tư KCN, với quyền hành trong tay, Ban Quản lý các KCN Thái Nguyên sẽ không minh bạch giá thuê đất tại dự án, có thể dẫn đến lãng phí và thất thoát ngân sách nhà nước?

Còn nhớ, trong kết luận của Thanh tra tỉnh Thái Nguyên thực hiện năm 2013 tại

Ban quản lý các KCN Thái Nguyên đã yêu cầu thu hồi lên đến hàng tỉ đồng, trong đó có 1,4 tỉ đồng xác định thiếu số tiền thuê lại đất và phí sử dụng hạ tầng; thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp nhưng đơn vị không báo cáo, không nộp là 124 triệu đồng; nguồn thu để ngoài sổ sách hơn 1,1 tỉ đồng....

Vì thế, trước việc Ban quản lý các KCN Thái Nguyên tiếp tục được giao làm chủ đầu tư KCN Sông Công 2 trong khi nhiều KCN do các nhà đầu tư hạ tầng khác làm chủ đầu tư vẫn còn bị bỏ trống khiến dư luận tại Thái Nguyên tiếp tục nghi ngờ về sự thiết minh bạch, bình đẳng trong hoạt động doanh nghiệp.

Báo Xây dựng sẽ tiếp tục thông tin.

Thái Nguyên Nhân