Tăng trưởng kinh tế không đạt 'làm khó' nợ công

Chi ngân sách theo kịch bản tăng trưởng, nhưng dự báo chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế hiện dưới mức kế hoạch đặt ra, sẽ "làm khó" nợ công, khiến trần nợ công tăng lên. Đây là nội dung được Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội sáng 22-10.

Tăng trưởng kinh tế không đạt 'làm khó' nợ công - Ảnh 1

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ trả lời phỏng vấn báo chí.

Trong bối cảnh GDP tăng trưởng thấp mà Chính phủ đưa ra con số huy động để tái cơ cấu không phải là ít (hơn 10 triệu tỷ đồng) như vậy liệu có khả thi không? Hơn nữa, trong đề án tái cơ cấu lần trước Chính phủ không đưa ra con số cụ thể như lần này, vậy tại sao lần này lại định lượng được, thưa Phó Thủ tướng?

Nếu tính toán cụ thể thì chúng ra sẽ thấy ngay con số. Tất cả định lượng lần này cũng là dự báo định hướng. Chúng ta định hướng được là vì làm theo Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách Nhà nước, theo Kế hoạch tài chính trung hạn 5 năm, Kế hoạch đầu tư công trung hạn. Từ đó có điều kiện để cân đối được tổng thể hơn. Trước đây, chúng ta làm theo từng năm.

Lâu nay vẫn xảy ra tình trạng các dự án đầu tư công hay bị đội vốn so với dự toán ban đầu. Vậy lần này Chính phủ có lường trước những tình huống này hay không?

Sau khi có Chỉ thị 1792/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường quản lý đầu tư từ vốn NSNN và vốn trái phiếu Chính phủ, Nhà nước kể cả Trung ương, địa phương chỉ chịu trách nhiệm về phần vốn đã được duyệt. Nếu có đội vốn thì người nào quyết định đầu tư người đó chịu trách nhiệm. Lần này tiếp tục phải siết chặt kỷ luật, kỷ cương về ngân sách.

Liệu có phải Chính phủ đề xuất nới trần nợ công để có dư địa mới cho đầu tư phát triển?

Vấn đề nới hay không nới trần nợ công đã được bàn thảo khá nhiều trong cả các nhà quản lý cũng như giới chuyên gia theo nguyên lý chung, nhà đang nghèo, đất nước đang khó khăn chưa có của ăn của để phải đi vay để phát triển. Nhiều người cũng nói rằng tại sao các nước phát triển nợ công hơn 100%, thậm chí 200% mà chúng ta lại cứ chốt 65%. Điều này Chính phủ đã tính toán kỹ. Đúng là trần nợ công quan trọng nhưng không phải là tất cả.

Khả năng trả nợ mới là quan trọng. Theo thông lệ thế giới, nghĩa vụ trả nợ của NSNN trên thu NSNN là 25% là rất khó khăn. Thực tế, năm 2015 con số này của Việt Nam là 27%, kể cả phần trực tiếp chi trả nợ, phần vay để đảo nợ vì năm 2016 -2017 là cực đỉnh của nợ. Vì vậy, nếu mai nới trần lên thì áp lực trả nợ sẽ lớn hơn rất nhiều. Do đó, để bảo đảm bền vững an toàn nợ công thì dứt khoát chúng ta phải khống chế trần nợ công là không vượt quá 65% GDP, nợ Chính phủ không quá 55% và nợ nước ngoài của quốc gia là không quá 55% cho đến tận năm 2020. Đây cũng là quyết tâm của Chính phủ và đã trình với QH như thế.

Phó Thủ tướng có thể phân tích cụ thể hơn, để chi tiêu hiệu quả những đồng vốn vay, không “làm khó” nợ công, cần phải tái cơ cấu đầu tư công ra sao?

Tái cơ cấu đầu tư công thì phải nằm trong tái cơ cấu lại thu chi ngân sách và bảo đảm bền vững, an toàn nợ công. Muốn như thế thì NSNN chỉ đầu tư vào những cái thiết yếu, quan trọng, có tính chất là mồi và phấn đấu làm sao tỷ trọng đầu tư công trong tổng đầu tư của toàn xã hội giảm xuống. Ngoài ra, hiệu quả đầu tư phải tăng lên. Đó là hai mục tiêu đặt ra trong tái cơ cấu đầu tư công thời gian tới,

Muốn như thế, phải làm bài bản, khoa học. Có kế hoạch chốt 5 năm, từng năm phải siết chặt kỷ luật tài khóa. Ngoài ra, coi tiết kiệm là quốc sách và siết chặt kỷ luật kỷ cương, cố gắng tăng thu để tăng chi mà chi tiêu là phải trong khả năng của nền kinh tế chứ không để lại gánh nặng cho đời sau. Vay nợ là phải trong khả năng trả nợ chứ dứt khoát không nới trần nợ công.

Chi ngân sách phải theo kịch bản tăng trưởng, nhưng dự báo kịch bản tăng trưởng hiện dưới mức kế hoạch đặt ra thì trần nợ công sẽ tăng lên. Vậy phải khắc phục điều này như thế nào thưa Phó Thủ tướng?

Thực tế, bội chi như năm nay Chính phủ đã đưa xuống mức rất thấp là 3,5% và như vậy tổng nguồn vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản không được như mong muốn của các bộ, ngành, địa phương.

Chính phủ quyết tâm kiểm soát tổng bội chi tuyệt đối theo đúng số QH quyết định, tức là không vượt. Nếu như số bội chi vẫn trong khung QH quyết định nhưng tăng trưởng kinh tế không đạt, thì sẽ có thêm nguyên tắc bổ sung. Đó là nếu như các địa phương giảm thu thì phải điều chỉnh các khoản chi. Thứ hai, trong thời gian tới đây phải phấn đấu để tăng thu ngân sách kể cả thu nội địa và thu thuế XNK. Trong thu thuế XNK, phải siết chặt cách tính thuế. Còn thu nội địa thì mở rộng cơ sở thuế bằng cách nâng dần tỷ trọng kinh tế phi chính thức đưa lên thành chính thức, các hộ kinh doanh cố gắng khuyến khích thành lập doanh nghiệp mới, tăng cường thêm chế độ chứng từ, hóa đơn ngoài quốc doanh.

Xin cảm ơn Phó Thủ tướng!

Minh Anh (ghi)