Tăng cường đầu tư cho phòng, chống thiên tai

Theo Tổng cục Phòng, chống thiên tai, hằng năm, trên địa bàn cả nước, thiên tai gây tổn thất từ 1 đến 1,5% GDP, chưa kể đến tổn thất về tinh thần đối với nhân dân và cộng đồng. Tuy nhiên, hoạt động đầu tư trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai còn nhỏ lẻ, nặng về giải quyết hỗ trợ khẩn cấp, khắc phục hậu quả mà chưa có những biện pháp phòng mang tính căn cơ, bền vững.

Do biến đổi khí hậu, thiên tai ở nước ta nói riêng cũng như trên thế giới nói chung diễn ra ngày càng khốc liệt, khó lường, gây thiệt hại nặng nề về kinh tế cũng như tính mạng của người dân. Kinh nghiệm từ Nhật Bản và một số nước trong khu vực cho thấy, hoạt động đầu tư, nhất là đầu tư trước thiên tai sẽ góp phần giảm chi phí để ứng phó và khôi phục hậu quả. Các chuyên gia về phòng, chống thiên tai của Nhật Bản chia sẻ, sau Chiến tranh thế giới thứ hai, mặc dù bộn bề với hàng nghìn đầu việc để phục hồi đất nước, tuy nhiên Nhật Bản vẫn quyết định duy trì mức đầu tư từ 5 đến 8%/năm cho công tác phòng, chống, giảm đến mức thấp nhất rủi ro do thiên tai gây ra.

Thực tế cho thấy, trong công tác giảm bớt thiệt hại do thiên tai gây ra ở nước ta còn nhiều bất cập. Nguyên nhân chính là do năng lực cán bộ, cơ sở hạ tầng thông tin kiến thức và nguồn tài chính còn hạn chế. Ngoài ra, đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác phòng, chống thiên tai chưa có hoặc còn thiếu, chưa được đào tạo chuyên sâu và không đồng đều giữa các cấp. Cơ sở hạ tầng phục vụ công tác đánh giá rủi ro thiên tai như thông tin, kiến thức, tài liệu hướng dẫn, cơ sở dữ liệu phòng, chống thiên tai, mạng lưới quan trắc khí tượng - thủy văn… còn nghèo nàn, dẫn đến những đánh giá còn mang tính lý thuyết. Ðặc biệt kinh phí dành cho hoạt động phòng, chống thiên tai còn quá hạn hẹp, khó bảo đảm thực hiện đầy đủ các hoạt động giảm bớt rủi ro thiên tai theo quy định.

Theo Vụ Môi trường toàn cầu thuộc Cơ quan Hợp tác phát triển (JICA) Nhật Bản, đầu tư trước để phòng những tác hại do thiên tai có thể gây ra sẽ rẻ hơn rất nhiều so với các chi phí để khắc phục hậu quả. Cụ thể, nếu đầu tư trước một USD cho các hoạt động phòng ngừa trước thiên tai, sẽ tiết kiệm được bảy USD chi phí cho các hoạt động ứng phó và khôi phục.

Để chủ động phòng, chống cũng như giảm bớt thiệt hại do thiên tai gây ra, năm 2015, Khung hành động Sendai đã được hơn 185 quốc gia nhất trí thông qua tại Hội nghị toàn cầu Liên hợp quốc lần thứ ba về giảm bớt rủi ro thiên tai với bảy mục tiêu đến năm 2030, trong đó tập trung giảm đáng kể những rủi ro thiên tai và tổn thất về người, sinh kế, sức khỏe và tài sản. Ðể đạt được bảy mục tiêu toàn cầu nêu trên, mỗi quốc gia, mỗi địa phương cần xây dựng được các kế hoạch giảm nhẹ rủi ro thiên tai các cấp. Theo khuyến nghị của các chuyên gia JICA, Việt Nam cần hướng tới những giải pháp đầu tư trước thiên tai dựa trên thực tế nghiên cứu khảo sát, từ đó xây dựng nguồn ngân sách cho hệ thống phòng, chống thiên tai các cấp. Bên cạnh đó, cần thiết lập một cơ chế tài chính đủ mạnh nhằm duy trì đầu tư cho hoạt động phòng, chống thiên tai bảo đảm sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn ngân sách quốc gia nhằm giảm đến mức thấp nhất rủi ro do thiên tai có thể gây ra tại nước ta.

NGỌC HÀ