Tái cấu trúc ngân hàng: Bắt đúng bệnh để kê đúng thuốc

Vấn đề đặt ra bây giờ là tái cấu trúc từ đâu và như thế nào để có thể đạt hiệu quả cao nhất?

Cùng với lĩnh vực đầu tư công và doanh nghiệp nhà nước, hệ thống ngân hàng đang đứng trước yêu cầu cấp bách cần được tái cấu trúc.

Không thể chần chừ

Khẳng định tái cấu trúc ngân hàng là việc cần làm ngay, làm kiên quyết, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIII, rất nhiều đại biểu đã lưu ý đây là vấn đề rất khó, khó nhất là động chạm đến lợi ích nhóm và nếu không cẩn thận, một ngân hàng sụp đổ sẽ kéo hàng loạt ngân hàng khác đổ theo.

Cùng quan điểm trên, đại biểu Phạm Bá Thanh (Đà Nẵng) cho rằng, cần cải tổ nhưng phải hết sức thận trọng và có bước đi thích hợp, làm sao nói nôm na như chúng ta diệt được sâu rầy ở những cánh đồng nhưng vẫn giữ được cánh đồng lúa xanh tốt và có mùa bội thu. Sự tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam trong thời gian qua có sự đóng góp quan trọng của ngành Ngân hàng, nhưng sự bất ổn của nền kinh tế nếu có xảy ra trong tương lai sẽ bắt đầu từ chính ngân hàng yếu kém này.

Đến cuối năm 2010, hệ thống NH Việt Nam bao gồm 1 NH phát triển, 1 NH chính sách xã hội, 5 NHTM Nhà nước và NHTM có cổ phần chi phối của Nhà nước, 37 NHTM cổ phần, 50 chi nhánh NH nước ngoài, 5 NH 100% vốn nước ngoài, 5 NH liên doanh, 18 công ty tài chính, 12 công ty cho thuê tài chính, 1 Quỹ Tín dụng nhân dân Trung ương, hơn 1.000 quỹ tín dụng nhân dân cơ sở và 1 tổ chức tài chính vi mô.

Theo công bố của NHNN, các ngân hàng VN có 12% dư nợ tương đương với 12 tỷ USD nằm trong lĩnh vực bất động sản và chứng khoán. Đây là 2 ngành bị ảnh hưởng nặng nề nhất của khủng hoảng kinh tế. Giả sử 1/3 trong số này “có vấn đề” thì tỷ lệ nợ dưới chuẩn sẽ tăng thêm 4 tỷ USD nữa. Như vậy, thực tế thì số nợ dưới chuẩn thực tế của các ngân hàng VN chắc chắn là một con số không hề nhỏ.

Nắm bản chất để tái cấu trúc hiệu quả

Muốn trị được bệnh, muốn quyết định dùng thuốc nào thì trước hết phải hiểu rõ bệnh gì. Cũng từ đây, phần lớn các chuyên gia kinh tế đều thống nhất quan điểm: Phải hiểu đúng về ngân hàng mới có thể gỡ khó cho ngân hàng. Trong đó, trước hết các chuyên gia cho rằng, phải xác định rõ chất lượng tài sản, giá trị nợ xấu, nợ dưới chuẩn tại các NHTM và tính toán mức dự phòng rủi ro tín dụng, từ đó đánh giá mức độ bảo đảm của vốn tự có. Các chuyên gia nhấn mạnh: Cải tổ phải bắt đầu từ việc nhìn thẳng sự thật. NHNN nên chỉ đạo nghiêm ngặt các NHTM rà soát nghiêm minh chất lượng tài sản, đánh giá trung thực tình hình tài chính, sau đó mới nên đưa ra chiến lược tái cơ cấu vốn và tái cơ cấu ngành. Càng trì hoãn công việc này thì sẽ càng làm trì hoãn chương trình cơ cấu lại hệ thống ngân hàng.

Bước đi tiếp theo và không kém phần quan trọng trong tái cấu trúc ngân hàng là việc giải quyết nợ xấu và thanh lý các tài sản không nằm trong hoạt động cốt lõi. Cùng với đó, phải rà soát lại chất lượng tài sản. Sau khi đã xác định được mức vốn thực của các NHTM và đã bù đắp các khoản thiệt hại về nợ xấu, dự phòng, NHNN có thể sử dụng biện pháp yêu cầu các ngân hàng phải tăng vốn hoặc phải sáp nhập với nhau để đạt được mức vốn tối thiểu đảm bảo an toàn cho hoạt động kinh doanh ngân hàng.

Tái cấu trúc ngân hàng, không nên chỉ là hợp nhất các ngân hàng nhỏ

Xuất phát từ quan điểm cho rằng số ngân hàng tại Việt Nam đã quá nhiều so với quy mô của nền kinh tế, nhiều ý kiến khẳng định, một phần quan trọng của tái cấu trúc là phải hợp nhất các ngân hàng nhỏ. Không phủ nhận sự cần thiết, đúng đắn của quan điểm này, tuy nhiên, cũng phải nói rằng không phải ngân hàng nhỏ nào ở Việt Nam cũng đều hoạt động không hiệu quả.

Đấy là chưa nói đến việc thực tế thì số ngân hàng của ta cũng chưa phải là quá nhiều. Nhìn sang các nước khác, Indonesia có tới 121 ngân hàng, Mỹ có tới 6.413 ngân hàng.

Hơn nữa, theo nhận định của nhiều chuyên gia kinh tế, mục tiêu quan trọng nhất đối với hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay để tái cơ cấu thành công là phải xử lý được nợ xấu, tình trạng tỷ lệ vốn chủ sở hữu thấp và cuối cùng là phải khắc phục được thiếu thanh khoản trong hệ thống ngân hàng.

Cũng từ đây, có thể thấy không cần phân biệt ngân hàng lớn hay ngân hàng nhỏ mà quan trọng là việc đánh giá kỹ lưỡng được những vấn đề này ở từng ngân hàng.

Ngân Anh

4 quan điểm tái cơ cấu của NHNN

NHNN vừa đưa ra 4 quan điểm và nguyên tắc cơ bản đối với quá trình tái cơ cấu NH.

Thứ nhất, phát triển một hệ thống NH đa dạng về sở hữu, quy mô và loại hình nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của nền kinh tế về dịch vụ NH từ thành thị tới nông thôn, vùng sâu, vùng xa.

Về quy mô, hệ thống NH có các NH lớn đủ sức cạnh tranh trong khu vực; có các NH lớn làm trụ cột trong hệ thống NH; có những NH vừa và nhỏ, tổ chức tín dụng phi NH hoạt động có hiệu quả trong một phân khúc thị trường thích hợp và đáp ứng nhu cầu dịch vụ NH mỗi tầng lớp trong xã hội.

Thứ hai, đảm bảo nâng cao tính an toàn, lành mạnh của hệ thống NH.

Thứ ba, việc sáp nhập, hợp nhất NH theo nguyên tắc tự nguyện, bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền và các quyền, nghĩa vụ kinh tế của các bên có liên quan.

Thứ tư, tái cơ cấu NH được triển khai dưới nhiều hình thức, biện pháp và theo lộ trình thích hợp. Căn cứ vào đặc điểm của NH cụ thể sẽ có hình thức và biện pháp hợp lý.

N.A