VHXQ - Những ngày tháng Chạp trở gió, mùi thơm đặc trưng của thứ rượu Mai Quế Lộ tỏa ra từ những xâu lạp xưởng đỏ au treo trên sào tre. Tết thường bắt đầu sớm nhất từ thứ mùi vị nồng nàn đó.
Không biết tự bao giờ, cái tên tháng chạp người ta đặt cho tháng cuối cùng của năm đã gợi bao nỗi bồi hồi trong lòng mỗi một người con nước Việt.
Người Việt Nam có nhiều cách gọi dành cho tháng cuối cùng của năm âm lịch: Tháng 12 âm, tháng Chạp, tháng củ mật.
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Tuấn Cường, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm đã được bầu làm Viện sỹ thông tấn nước ngoài (Correspondant étranger) ở tuổi 45.
Việc một số nhà nghiên cứu 'chê bai' Kinh bản vì đã sửa nguyên tác của Nguyễn Du là một định kiến sai lầm vì họ hoàn toàn không nghĩ đến khả năng chính Nguyễn Du đã sửa Truyện Kiều trong giai đoạn làm việc ở kinh đô.
Liên Xô là một trong các nước đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam (ngày 30/1/1950). Bước đi này của Chính phủ Liên Xô là một thông điệp quan trọng chuyển tới cộng đồng quốc tế rằng Moscow công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo là chính quyền hợp pháp tại Việt Nam.
Tháng Chạp - tháng cuối cùng của năm âm lịch, không chỉ gắn liền với không khí bận rộn đón Tết, còn chứa đựng những giá trị văn hóa, tâm linh sâu sắc.
Tháng 12 Âm lịch còn được gọi là tháng Chạp, hoặc 'tháng củ mật' theo tên gọi dân gian.
Ân nhân? Có lẽ khó có từ nào khác? Mỗi lúc nghĩ đến càng luống những ngậm ngùi. Cái người mà GS Nguyễn Tài Cẩn có lần nhắc đến ấy…
Câu nói tôi nghe được khi đang tát nước gần cây đa Cầu Đập là sự khởi đầu cho những tháng năm tuổi trẻ ở khoa Ngữ văn, Đại học Tổng hợp Hà Nội.
Nhà báo, còn gọi là kí giả. Đây là một nghề được xếp vào các nghề nguy hiểm.
'Gừng Xứ Nghệ' là đóng góp rất riêng của PGS.TS Đỗ Lai Thúy khi khắc họa 20 học giả - trí thức thông qua việc đưa văn chương vào trong nghiên cứu. Bằng ngòi bút xuất sắc của mình, ông đã thành công khi khắc họa những chân dung cá nhân mà ẩn sâu trong đó chính là chân dung của một vùng văn hóa.
Vào những năm đầu thập niên 60 của thế kỷ trước, ở khoa Ngữ Văn Đại học Tổng hợp Hà Nội có một cô giáo trẻ, xinh đẹp đến từ nước Nga. Rất nhanh chóng, cô chiếm được cảm tình và lòng kính trọng của hết thẩy sinh viên bởi những bài giảng hấp dẫn về ngữ pháp tiếng Việt, lý thuyết dịch và tiếng Nga thực hành. Điều đặc biệt là cô giảng bài bằng tiếng Việt với giọng nói, ngôn từ phổ thông chuẩn mực.
Tôi chỉ được học thầy Hoàng Như Mai một số tiết học về văn học Việt Nam cận-hiện đại và một chuyên đề về kịch tại Khoa Ngữ-Văn Đại học Tổng hợp vào những năm bảy mươi của thế kỷ trước. Tôi là học trò thật, nhưng thâm tâm, không dám nhận mình là trò vì các thầy lớn quá, là thầy của các bậc thầy mấy bậc.
Một chuyện đã cũ, để 'canh' mua đủ bộ Từ điển bách khoa Việt Nam 4 tập phải mất 10 năm, 1995-2005, nhưng tình cờ đọc mấy bài viết của An Chi, trước đó bút danh là Huệ Thiên thấy 'trớt quớt' và có chút suy giảm lòng tin ở bộ từ điển bách khoa đồ sộ này.
Học giả An Chi để lại gia tài chữ nghĩa đáng kể với 'Chuyện Đông chuyện Tây', 'Rong chơi miền chữ nghĩa'... Nhưng vẫn còn những đề tài ấp ủ ông chưa kịp thực hiện.
* Con số 2.325.000 đồng có người viết (bằng chữ) hoặc đọc là 'Hai triệu, ba trăm hai lăm nghìn đồng', nhưng cũng có người viết/đọc thành 'Hai triệu, ba trăm hai nhăm nghìn đồng'. Xin hỏi, hai trường hợp này đúng sai ra sao? (Nguyễn Anh Thuần, quận Cẩm Lệ, Đà Nẵng).
Năm 2000, Nhà nước công bố Quyết định và trao giải thưởng Hồ Chí Minh cho 8 nhà khoa học đã cống hiến tài năng đặc biệt xuất sắc trên lĩnh vực khoa học xã hội nhân văn.
Mỗi lần trả lời một người nào đó về quê quán của tôi là xã Thanh Văn, Thanh Chương, Nghệ An, như muốn để người ta rõ hơn là chắc chắn có một địa danh như thế thì tôi thường thêm vào là quê của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ, tác giả bài hát 'Xa khơi'. Chỉ cần nói như thế thì làng quê tôi bỗng trở nên rõ ràng hơn vì những người thế hệ 7x trở về trước, có mấy ai là không biết bài hát 'Xa khơi'.
Năm 1966, tôi được gọi vào học Khoa Văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Khi đó, trường đã sơ tán lên huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, và Khoa Văn của chúng tôi được đổi thành Khoa Ngữ - Văn bao gồm hai chuyên ngành riêng biệt gồm Văn học và Ngôn ngữ học, với 79 sinh viên. Chuyên ngành Ngôn ngữ của chúng tôi tuy vẫn nằm trong Khoa Văn, do thầy Hoàng Xuân Nhị làm chủ nhiệm, nhưng lại được tách ra thành một lớp học riêng với 15 sinh viên, trong đó có 5 bạn người dân tộc Tày - Nùng.
Không được học tập, sinh sống tại Liên Xô cũ (nay là Liên bang Nga) như nhiều người, cũng không chuyên về văn học Nga, nhưng GS Hà Minh Đức - người con ưu tú của xứ Thanh là người đặc biệt trân trọng, dành nhiều tình cảm yêu quý, mến mộ với nước Nga. Những tình cảm chân thành, tha thiết ấy được ông gửi gắm trong tác phẩm 'Nước Nga - vàng thu, miên man tuyết trắng'.
Vĩnh biệt thầy Phan Ngọc - học giả lỗi lạc cuối cùng của thế hệ lớn lên dưới thời thuộc Pháp đã rời cõi tạm ở tuổi đại thọ 96.
Bước vào năm Canh Tý 2020, học giả An Chi đón mùa xuân 85 trong cuộc đời. Ông vừa trình làng cuốn Truyện Kiều bản cổ Duy Minh Thị 1872 do mình hiệu đính. Với con người nhỏ thó mà uyên bác và đầy thăng trầm này, 85 xuân vẫn yêu đời và đắm mình trong sách vở, như 2 câu thơ ông tự trào: 'Mặc phường nuôi lợn xây sơn thự/ Ta thà đọc sách với chơi hoa'.
Bước vào năm Canh Tý 2020, học giả An Chi đón mùa xuân 85 trong cuộc đời. Ông vừa trình làng cuốn 'Truyện Kiều' bản cổ Duy Minh Thị 1872 do mình hiệu đính. Đặc biệt, vừa qua bộ sách 'Chuyện Đông chuyện Tây' gồm 4 tập của học giả An Chi (NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh) đã được trao Giải thưởng Sách quốc gia năm 2019 do Bộ Thông tin - Truyền thông và Hội Xuất bản Việt Nam tổ chức.
Gần 70 năm trôi qua, tình hình thế giới cũng như nước Nga có những biến động lớn, nhưng quan hệ hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam và Liên Xô (trước đây) cũng như LB Nga ngày nay không ngừng được củng cố, phát triển.