Rằm tháng giêng - đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới - từ lâu được người Việt coi trọng không kém Tết Nguyên đán. Dân gian có câu 'Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng giêng', cho thấy vị thế đặc biệt của ngày này trong hệ thống lễ tiết truyền thống.
Không chỉ là ngày mua vàng cầu may, vía Thần Tài còn bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ Đất, phản ánh khát vọng thịnh vượng và đạo lý tri ân trong văn hóa Việt.
Dành cả đời 'nhặt' những gì thiên hạ bỏ đi, nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng đã viết nên gần 100 cuốn sách để lưu giữ di sản dân gian Nam Bộ đang dần mai một.
Giữa Sài Gòn - TP.HCM không ngừng dịch chuyển, nơi những lớp kiến trúc cũ bị thay thế bằng những tòa cao ốc, có một người trẻ lặng lẽ đi ngược dòng thời gian, gom góp từng mảnh vụn quá khứ để gìn giữ và phục dựng lại bằng sự hiểu biết và đam mê bất tận. Đó là Nguyễn Đức Huy (sinh năm 1998, tại TP.HCM).
Là ngày quan trọng đầu năm, mùng 3 Tết có nhiều điều cần lưu ý để một năm thuận lợi, tránh xui xẻo.
Ông Táo là thần Bếp, vì vậy nhiều người thắc mắc rằng vào ngày 23 tháng Chạp chúng ta cần đặt mâm cúng ông Công ông Táo ở bếp hay trên bàn thờ.
Tùy vào điều kiện kinh tế, mỗi gia đình sẽ chuẩn bị mâm cúng ông Công ông Táo khác nhau. Lễ cúng không cần cầu kỳ nhưng phải thể hiện được sự thành tâm và lòng thành kính của gia chủ.
'Sài Gòn - Gia Định: Ký ức lịch sử và văn hóa' của Trần Tuyết Mai (nghệ danh TRA) là cuộc đối thoại với lịch sử và ký ức đô thị bằng tinh thần sáng tạo của người trẻ, thể hiện nỗ lực nghiêm túc trong việc kể lại câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ thiết kế đương đại.
Thông thường, nghĩ đến vùng đất Nam Bộ, hình ảnh nổi bật là đờn ca tài tử và sân khấu cải lương. Thực ra, vùng đất này là nơi cộng đồng Việt, Hoa, Chăm, Khơ-me cùng chung sống và giao thoa, góp phần hình thành đời sống văn hóa bản địa đa sắc tộc với phong tục, lễ hội và nghệ thuật dân gian đa dạng.
Không gian Thư viện Cà phê thứ bảy Trẻ là nơi những người yêu văn hóa tìm về đọc sách, nghe Kiều, đối thoại học thuật cùng các nhà giáo dục, trí thức hàng đầu.
Việc bảo tồn di sản và những giá trị tinh thần đặc sắc của các dòng gốm truyền thống như gốm Sài Gòn, gốm Cây Mai, gốm Lái Thiêu... trong bối cảnh hiện đại đã được đặt ra qua chuỗi chương trình 'Gốm Nam Bộ - Dấu ấn trăm năm'.
Theo học giả Toan Ánh, sở dĩ người ta thiết lập bàn thờ Thần Tài ở dưới mặt đất hoặc ở những nơi xó xỉnh là do xuất phát từ một điển tích xưa.
Bỏ qua tất cả bộn về lo toan của cuộc sống hàng ngày, những người dân sinh sống và làm việc tại các tỉnh phía Nam lại rộn ràng chuẩn bị đón thêm một cái Tết trên quê hương mới. Đối với họ, Tết ở phương Nam là một cái Tết mang màu sắc của Tết quê nhà giao thoa văn hóa bản địa của người miền Nam.
Theo nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng, mọi kiêng kị trong dịp Tết Nguyên đán cốt tạo những điều tốt lành vào ngày đầu năm, và cho cả năm tới.
Lễ trừ tịch được thực hiện vào đúng đêm giao thừa là lễ cúng hai vị Hành khiển - Hành binh, một là tiễn vị cai quản năm cũ và một là đón vị cai quản năm mới.
Theo nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng, 5 thứ: hương, hoa, đèn, nước và quả là những lễ vật dâng cúng tinh khiết biểu thị cho lòng kính thành của người dâng cúng.
Theo tín niệm dân gian, Thần bếp / Táo quân coi quản về bếp núc, củi lửa và cả tội phúc của các thành viên trong nhà.
Ngày ông Công, ông Táo 23 tháng Chạp (Âm lịch) năm nay là thứ Tư ngày 22/1/2025 (Dương lịch). Theo phong tục tập quán, các gia đình có thể chuẩn bị những mâm cỗ cúng để tiễn ông Công, ông Táo về trời trước 12h trưa. Tuy nhiên, cũng có nhiều gia đình chọn cúng trước ngày chính.
Năm nay, tết ông Công ông Táo rơi vào thứ Tư, ngày 22/1/2025 Dương lịch.
Tùy vào điều kiện kinh tế, mỗi gia đình sẽ chuẩn bị mâm cúng ông Công ông Táo khác nhau, không cần mâm cao cỗ đầy nhưng cần thể hiện được tấm lòng thành kính của gia chủ.
Tập sách Tranh dân gian Nam Bộ của nhà nghiên cứu Huỳnh Thanh Bình do Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh vừa ấn hành đánh dấu lần đầu tác giả công bố bộ sưu tập về tranh dân gian thể hiện nghệ thuật hội họa truyền thống có từ lâu đời.
Trong chương trình Kính Đa Chiều, nhà nghiên cứu Huỳnh Thanh Bình tiết lộ quá trình làm tranh kiếng khó nhất là công đoạn tạo mẫu, đặc biệt là mẫu tranh Hán tự đòi hỏi nghệ nhân phải lĩnh hội chữ Hán để đề lên biển hay câu đối chúc tụng.
Nhà nghiên cứu văn hóa Huỳnh Ngọc Trảng đã giải thích khá thấu đáo về nguồn gốc của nghệ thuật múa lân trong văn hóa dân gian Việt Nam.
Ngày 14/9, tại Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh, Quỹ Hoa Sen ra mắt không gian trải nghiệm Thư viện số Nguyễn An Ninh - chuyên đề Nam Bộ.
Tại không gian trải nghiệm thư viện số Nguyễn An Ninh, độc giả được đọc, ngắm nhìn những tác phẩm xưa về vùng đất Nam Bộ cùng nhiều hoạt động khác.
1. 'Đặc khảo về tín ngưỡng thờ gia Thần' (NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, tái bản 8-2024) do hai nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng và Nguyễn Đại Phúc biên soạn không chỉ cung cấp cho bạn đọc cái nhìn tổng quan về văn hóa thờ tự trong ngôi nhà Việt mà còn lý giải sâu sắc đặc trưng văn hóa tâm linh của người Việt. Với nội dung khoa học được trình bày dễ hiểu, hấp dẫn, chắc chắn 'Đặc khảo về tín ngưỡng thờ gia Thần' sẽ lôi cuốn độc giả đến trang sách cuối cùng.
Một số sách nghiên cứu ghi lại lễ Vu lan và lễ Xá tội vong nhân đều có nguồn gốc từ Phật thoại, kể về các đồ đệ của đức Phật bố thí ẩm thực.
Một số sách nghiên cứu ghi lại lễ Vu lan và lễ Xá tội vong nhân đều có nguồn gốc từ Phật thoại, kể về các đồ đệ của đức Phật bố thí ẩm thực.
Bắt đầu nghiên cứu văn hóa và nghệ thuật Khmer từ năm 1976, nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng đã có hơn 10 năm nghiên cứu khắp các tỉnh Nam Bộ.
Ông Trạch là đại điền chủ lớn nhất Nam Kỳ, tất cả ruộng đất của ông gồm 74 sở điền, với khoảng 110.000 ha đất trồng lúa và gần 100.000 ha đất muối…
Tập tục thờ cúng thần Tài ra đời và phổ biến rộng rãi với sự phát triển của lực lượng doanh thương và kinh tế hàng hóa.
Theo nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng, ngày mùng 10 tháng Giêng âm lịch vốn ko phải ngày vía Thần Tài mà là ngày vía Đất.