Cùng là Hoàng Phê chủ biên, nhưng có hai bản chính thống khác nhau: Bản thứ nhất Hoàng Phê-Viện Ngôn ngữ do Trung tâm Từ điển học Vietlex liên kết với NXB Đà Nẵng in và phát hành từ năm 2006 trở về trước; bản thứ hai, Hoàng Phê-Vietlex do Trung tâm Từ điển học Vietlex biên soạn, liên kết với NXB Đà Nẵng in và phát hành từ năm 2007 đến nay.
Trong loạt bài trước, theo đề nghị của độc giả Trần Quốc Vương, chúng tôi đã chỉ ra một số điểm khác nhau giữa hai cuốn từ điển tiếng Việt đều do Hoàng Phê chủ biên: Hoàng Phê-Viện Ngôn ngữ và Hoàng Phê-Vietlex. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ so sánh một bản khác nữa (bản thứ ba) với bản Hoàng Phê-Viện Ngôn ngữ.
Trong 4 bài đã đăng kì trước, chúng tôi đã chỉ ra sự khác biệt giữa hai cuốn từ điển do Hoàng Phê chủ biên: 1. Từ điển tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ - Hoàng Phê chủ biên (gọi là bản Hoàng Phê - Viện Ngôn ngữ); 2. Từ điển tiếng Việt - Trung tâm Từ điển học Vietlex - Hoàng Phê chủ biên (gọi là bản Hoàng Phê - Vietlex). Trong bài tiếp theo này, chúng tôi tiếp tục so sánh cách giải thích một số mục từ, trong đó bản Hoàng Phê - Viện Ngôn ngữ giải thích sai, hoặc chưa hợp lí so với của Hoàng Phê - Vietlex (đánh số tiếp theo kì trước):
Tóm tắt phần (2): Chúng tôi đã chỉ ra sự khác nhau giữa Từ điển tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ - Hoàng Phê chủ biên) gọi tắt là bản Hoàng Phê - Viện Ngôn ngữ, và Từ điển tiếng Việt (Trung tâm Từ điển học Vietlex - Hoàng Phê chủ biên) gọi tắt là Hoàng Phê - Vietlex, qua 4 mục từ: anh chị; chạm ngõ; chiền chiện; sơn ca.
Độc giả Trần Quốc Vương hỏi: 'Tôi muốn mua một quyển Từ điển tiếng Việt tốt nhất để thỉnh thoảng cần thì tra cứu, hoặc khi con cháu hỏi thì cũng có cơ sở để trả lời cho chính xác. Nhiều người giới thiệu và khuyên tôi nên mua từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên. Rồi tình cờ tôi đọc được bài 'Dày vò' hay 'giày vò' ('Cà kê chuyện chữ nghĩa' trên Báo Thanh Hóa), mới biết thực tế có hai quyển từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên. Vậy, xin cho biết một số điểm khác nhau giữa hai cuốn này; và tôi nên mua cuốn nào để tham khảo.
Vua Tiếng Việt (7/11/2025) yêu cầu người chơi sắp xếp từ: 'ngây/ Vò/ thơ/ phận/ dày/ chút'. Đáp án của Vua Tiếng Việt là 'Dày vò chút phận ngây thơ'.
Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên - Vietlex) giảng 'nhuận bút' là 'tiền trả cho tác giả có công trình văn hóa, nghệ thuật, khoa học được xuất bản hoặc được sử dụng'.
Vua Tiếng Việt đưa ra câu hỏi 'Phù du là danh từ hay tính từ?'. Người chơi trả lời 'tính từ', nhưng không được chấp nhận và đáp án của Chương trình là 'danh từ'. Đây là một câu hỏi không chính xác, bởi tùy ngữ cảnh mà 'phù du' có thể ở vị trí danh từ hoặc tính từ.
Chương trình Vua Tiếng Việt yêu cầu người chơi làm bài thơ thể 5 chữ với từ khóa 'phấp phới'. Một trong hai người đưa ra bài thơ 4 câu:
'Những từ dùng sai trong tiếng Việt' (Đỗ Duy Ngọc) là bài viết có rất nhiều sai sót, nhưng lại được không ít người tâm đắc, đăng tải, chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội trong nhiều năm qua, gây ngộ nhận cho độc giả. Theo đề nghị của độc giả Ngô Thế Vinh (Hà Nội), trong chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' trên báo Thanh Hóa hàng ngày (8/2023), chúng tôi đã từng có bài viết 'Độc lập' và 'tự chủ', chỉ ra một trong những điểm sai như vậy.
Trong 'Truyện Kiều', Hoạn Thư mắng Thúy Kiều: 'Con này chẳng phải thiện nhân/ Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng'.
Từ điển chính tả tiếng Việt (GS.TS Nguyễn Văn Khang - NXB Đại học Quốc gia Hà Nội - 2018, 806 trang, khổ 10.5 x 18cm), hiện có bán trên thị trường sách Thanh Hóa.
Chương trình Vua Tiếng Việt (phát sóng ngày 11/7/2025) yêu cầu Hãy viết lại cho đúng từ sau: 'xăm xoi'. Người chơi viết lại 'săm soi', liền được xác nhận là 'Chính xác'.
Trong bài trước, chúng tôi đã phân tích nghĩa đẳng lập của các yếu tố trong hai từ 'rạng rỡ' và 'rực rỡ'. Trong bài này chúng tôi sẽ phân tích nghĩa đẳng lập của sáng suốt và sâu sắc. (Phần để trong ngoặc kép sau số mục là nguyên văn của Từ điển từ láy tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ - Hoàng Văn Hành chủ biên; phần xuống dòng là trao đổi của chúng tôi):
Chương trình Vua Tiếng Việt đưa ra câu hỏi: 'Có bao nhiêu lỗi sai chính tả trong câu: 'Cái nút vừa sổ ra, thì loeng xoeng, cả món tiền rơi tiệt cả xuống ghạch'?
Vua Tiếng Việt (25/4/2025) yêu cầu 'Hãy viết lại cho đúng từ sau: nuốt trửng'. Người chơi viết lại thành 'nuốt chửng', thì được người dẫn chương trình xác nhận là đúng, và đáp án hiện trên màn hình hai chữ 'nuốt chửng'.
Đây là một từ trong tiếng Việt có nhiều chữ cái nhất. Bạn có biết từ này gồm bao nhiêu chữ cái không?
Bảo kê là hành vi bao che cho các hoạt động phi pháp nhằm trục lợi; có thể bị xử lý hành chính, kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ.
Theo Bộ Công an, hành vi bảo kê là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng và tùy vào tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi mà người thực hiện có thể bị xử lý kỷ luật, xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Một chương trình tìm hiểu về tiếng Việt trên truyền hình yêu cầu người chơi hoàn thành ngữ liệu 'Ngó lên nuộc lạt... ... / Bao nhiêu nuộc lạt nhớ ông bà bấy nhiêu'.
Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, việc hoàn thiện thể chế, pháp luật góp phần đạt mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế.
Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, việc hoàn thiện thể chế, pháp luật góp phần đạt mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế.
Đại từ điển tiếng Việt (Nguyễn Như Ý chủ biên) thu tập bản 'Chân đồng da sắt' và chú thích như 'Chân đồng vai sắt'.
Một chương trình trò chơi về tiếng Việt đưa ra yêu cầu 'Hãy tìm hai từ đồng nghĩa hoặc gần nghĩa với từ 'ăn'.
Kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước, ngày 30/4 tới đây, tại TPHCM sẽ diễn ra lễ diễu binh, diễu hành cấp quốc gia. Nhiều người băn khoăn diễu binh, diễu hành là gì? Diễu binh và duyệt binh khác nhau như thế nào?
Trong chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa số trước, chúng tôi đã nêu ra 2 từ ghép bị Từ điển từ láy tiếng Việt nhận lầm là từ láy: bộp chộp, bủn rủn. Trong bài này, chúng tôi sẽ phân tích nghĩa của các yếu tố trong một số từ láy: hô hoán, hốc hác, hộc tốc, hôi hám (phần để trong ngoặc kép sau số mục là nguyên văn của Từ điển từ láy tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ - Hoàng Văn Hành chủ biên; phần xuống dòng là trao đổi của chúng tôi):
Có lẽ đa số mọi người sẽ có câu trả lời là 'sắt son'. Sắt son hay son sắt chỉ sự thủy chung, một lòng một dạ, không bao giờ đổi thay, không bao giờ phai nhạt. Tuy nhiên, trong thực tế thì nhiều người viết là 'sắc son'.
Trong một chương trình trò chơi tìm hiểu về tiếng Việt trên truyền hình, ban giám khảo yêu cầu xác định trong hai từ 'han rỉ' và 'han gỉ' thì từ nào là đúng chính tả. Người chơi đưa ra câu trả lời là 'han rỉ', nhưng không được chương trình chấp nhận. Như vậy, theo ban giám khảo thì phải viết là 'han gỉ' mới đúng chính tả.
Độc giả Thanh Hoài hỏi: 'Có ý kiến cho rằng câu 'Có đi có lại' là bản rút gọn của 'Có đi có lại mới toại lòng nhau', và hai bản này là đồng nghĩa. Tuy nhiên, có người lại cho rằng đây là hai bản tồn tại độc lập và được dùng với ý nghĩa khác nhau.
Trong chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa số trước, chúng tôi đã nêu ra 3 từ ghép bị Từ điển từ láy tiếng Việt nhận lầm là từ láy: ho hắng, hối hận, hơi hướng. Trong bài này, chúng tôi tiếp tục phân tích nghĩa đẳng lập của 3 từ: tả tơi, tán loạn, tê tái. (Phần để trong ngoặc kép sau số mục là nguyên văn của Từ điển từ láy tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ - Hoàng Văn Hành chủ biên; phần xuống dòng là trao đổi của chúng tôi):
Một chương trình giải trí về tiếng Việt dẫn ngữ liệu 'đời hồi này như một ghánh phở bánh chương mỡ nguội đóng váng', và đưa ra câu hỏi 'có bao nhiêu lỗi sai chính tả'. Người chơi trả lời 'có hai lỗi chính tả'. Chương trình chấp nhận câu trả lời, và 'hai lỗi sai chính tả' được xác định đó là 'ghánh' và 'chương'.
Câu tục ngữ 'Ăn cỗ đi trước, lội nước đi sau' được một số cuốn từ điển giảng như sau: