Sự sống tiếp nối từ mô, tạng được hiến tặng

Khi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác đi vào cuộc sống, hàng nghìn người mắt sáng trở lại, nhiều người mắc bệnh hiểm nghèo đã thoát khỏi án tử... Việc hiến tặng mô, tạng không chỉ thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc mà còn là món quà vô giá thấm đẫm tình người.

Nhu cầu ghép mô, tạng rất lớn

Theo tài liệu của cơ quan y tế, hiện nay ở Việt Nam nhu cầu ghép mô, tạng rất lớn. Cả nước hiện có khoảng 6.000 người cần được ghép thận. Về ghép gan, chỉ tính tại một số bệnh viện lớn ở Hà Nội đã có trên 1.500 người có chỉ định ghép gan và hàng trăm người chờ được ghép tim, phổi. Riêng về mắt, con số này còn cao hơn nhiều, hiện cả nước có khoảng 300.000 người bị mù do các bệnh lý giác mạc… Ghép tạng là phương pháp điều trị cuối cùng và hiệu quả cho người bệnh suy tạng giai đoạn cuối bằng cách lấy tạng của người hiến để ghép cho người bệnh. Ngoài thận và gan có thể hiến tặng khi người hiến còn sống, hầu hết các mô và tạng khác chỉ được lấy và ghép cho người bệnh khi người hiến mô, tạng đã chết, chết não.

Sự sống tiếp nối từ mô, tạng được hiến tặng - Ảnh 1

Kỹ thuật viên Ngân hàng mắt đang lấy giác mạc từ người hiến tặng

Khó có thể tả xiết niềm hân hoan của những bệnh nhân có được đôi mắt sáng trở lại nhờ được ghép giác mạc hay những bệnh nhân khác hồi phục sức khỏe nhờ được ghép mô tạng từ những người hiến tặng. Những ngày đầu tháng 9, bệnh viện Việt Đức đã thực hiện ghép thành công tim và gan cho hai bệnh nhân từ nguồn tạng của người chết não ở bệnh viện Chợ Rẫy là một minh chứng cho việc này. Trong vài năm trở lại đây, nhiều người dân ý thức được tầm quan trọng của việc hiến tặng mô tạng, bộ phận cơ thể nhưng bên cạnh đó vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết.

Một người trước khi qua đời nếu hiến tạng có thể cứu sống được 8 đến 10 người khác, như vậy có thể nói, tấm lòng cao cả của người hiến tặng khó có thể đo đếm bằng giá trị kinh tế. Nhưng hiện tại nhiều người muốn hiến tạng, nhưng không biết hiến ở đâu, thủ tục như thế nào và quyền lợi của họ sẽ ra sao khi thực hiện việc hiến tặng mô tạng. Theo Ths. BS Nguyễn Hoàng Phúc (PGĐ Trung tâm điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người): Pháp luật quy định, người từ đủ 18 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự có quyền hiến mô, tạng, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống hoặc sau khi chết. Những người cao tuổi đều có thể hiến tặng một phần mô, tạng và giác mạc sau khi chết, chết não. Như vậy, pháp luật không quy định bắt buộc phải có sự đồng ý của cha mẹ trong đơn đăng ký hiến tặng, tuy nhiên khuyến khích có sự đồng ý của gia đình vì trong trường hợp nếu đăng ký hiến tặng mô, tạng sau khi chết, chết não mà gia đình không biết sẽ khó khăn trong việc báo tin cho cơ sở y tế hoặc tránh sự phản đối của gia đình trong trường hợp hiến khi còn sống hoặc sau khi chết, chết não, làm cho họ không thực hiện được ý nguyện hiến tặng của mình.

Sự sống tiếp nối từ mô, tạng được hiến tặng - Ảnh 2

Bác sĩ đang tiếp nhận thông tin về người hiến giác mạc

Những tấm lòng cao cả

Theo ông Nguyễn Hữu Hoàng, Giám đốc Ngân hàng mắt, bệnh viện Mắt Trung ương, nếu một người muốn đăng ký hiến mô, tạng trước hoặc sau khi chết, chết não, người hiến có thể đến bất kỳ cơ sở y tế nào gần nhất bày tỏ ý nguyện đó. Cơ sở y tế đó sẽ có trách nhiệm tiếp nhận thông tin và báo về Trung tâm điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, Bộ Y tế, để thông tin đến cơ sở y tế có chức năng phù hợp tiếp nhận đơn đăng ký hiến mô, tạng của người muốn hiến và hoàn tất các thủ tục pháp lý, tư vấn, cấp thẻ đăng ký hiến mô, tạng (hiến sau khi chết), hiến xác cho người đăng ký hiến.

Ở Việt Nam, số lượng người hiến tặng giác mạc tính từ 5/4/2007 đến nay mới có 262 người. Tính từ năm 2005, tổng số bệnh nhân được ghép giác mạc 1.776 người. Tổng số giác mạc nhận được là 1.812. Tại Ngân hàng mắt, bệnh viện Mắt Trung ương, danh sách chờ đợi giác mạc để ghép lên tới con số cả nghìn người. Nguồn giác mạc để ghép chủ yếu là từ các tổ chức phi chính phủ cung cấp.

Trao đổi với PV Báo LĐTĐ về quyền lợi của người hiến tặng mô tạng, ông Hoàng cho biết, với những người đã hiến mô (khi còn sống) được chăm sóc, phục hồi sức khỏe miễn phí ngay sau khi thực hiện việc hiến mô tại cơ sở y tế. Còn đối với người hiến mô sau khi qua đời (hiến giác mạc) sẽ được tôn vinh, gia đình người hiến giác mạc sẽ được trao tặng bằng ghi nhận nghĩa cử cao đẹp của người thân. Bên cạnh đó, thân nhân người đã hiến tặng giác mạc sẽ được ưu tiên trong việc khám, chữa mắt và đặc biệt được ưu tiên ghép giác mạc trong trường hợp họ bị mắc bệnh lý về giác mạc và cần phải ghép thay thế.

Còn đối với quyền lợi của người hiến tạng khi còn sống là họ sẽ được chăm sóc, phục hồi sức khỏe miễn phí ngay sau khi thực hiện việc hiến tạng tại cơ sở y tế và được khám sức khỏe định kỳ miễn phí. Được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí, được ưu tiên ghép mô, tạng khi có chỉ định ghép của cơ sở y tế, được tặng kỷ niệm chương vì sức khỏe nhân dân.

“Một người hiến tặng mô, tạng cho những người bị bệnh thì đó không chỉ là một món quà vô giá mà còn là cơ hội mang lại sự sống, niềm hi vọng cuối cùng cho họ. Vì vậy món quà đó phải được trao một cách công bằng cho tất cả mọi người, không phân biệt giàu nghèo vì ai cũng có quyền được sống, quyền được chữa bệnh, pháp luật quy định và thiết lập sự bình đẳng đó”, ông Hoàng cho biết thêm.

Phước Long