Theo nhận định của các nhà nghiên cứu, 2 thuyền cổ nằm trên sông Dâu (Bắc Ninh) là hiện vật độc nhất vô nhị chưa từng được phát hiện tại Việt Nam và trên bình diện thế giới. Trước giá trị lịch sử và khảo cổ to lớn, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh và các nhà khoa học, chuyên gia đã kiến nghị phương án bảo tồn, phát huy giá trị của di tích này.
Hiếm thấy cuộc khai quật khảo cổ nào mà việc xác định niên đại lại kéo dài đến vậy như thuyền cổ ở Bắc Ninh. Tính đến nay đã gần bốn tháng trôi qua kể từ hội thảo 'đầu bờ', niên đại thuyền cổ này vẫn ở dạng 'bí ẩn' khó lường. Chẳng lẽ, với công nghệ tiên tiến như hiện nay, việc xác định niên đại thuyền cổ vẫn chứa đựng sự phức tạp và khó khăn thế sao, hay vì một nguyên nhân chủ quan nào khác?
Hai thuyền cổ được phát lộ và khai quật khảo cổ ở Bắc Ninh vừa được xác định có niên đại cách đây gần 2000 năm (?), khá trùng khớp với nhận định sớm của TS Nguyễn Việt. Nhưng khi giá trị được làm rõ, bài toán bảo tồn lại càng thêm gian nan.
Hai chiếc thuyền cổ được người dân phát hiện ở khu Công Hà, phường Song Liễu, tỉnh Bắc Ninh vào tháng 11/2024. Ngày 5/3/2025 các cơ quan chức năng bắt đầu tiến hành khai quật khẩn cấp. Tuy nhiên, sau khai quật hơn 3 tháng, đến nay các cơ quan chức năng địa phương vẫn chưa có động thái cụ thể nào trong việc bảo vệ khu vực khai quật. Sự chậm trễ ấy khiến nhiều người lo lắng cho sự an toàn của hai chiếc thuyền cổ…
Gần ba tháng kể từ khi phát hiện hai thuyền cổ trong quá trình cải tạo ao, ông Nguyễn Văn Chiến (50 tuổi, khu phố Công Hà, phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành, Bắc Ninh) vẫn ngồi trông khu đất như một 'người canh giữ di tích bất đắc dĩ'.
Tháng 3/2025, các nhà khảo cổ học đã khai quật một chiếc thuyền hai thân (hai đáy hay hai bụng ) cổ ở thị xã Thuận Thành, Bắc Ninh. Trong khi chờ kết quả phân tích carbon-14, các nhà khảo cổ học có hai giả thuyết: đa số xác định nó có niên đại thế kỷ 11-14, thời Lý-Trần.
Sau đợt khai quật khẩn cấp tại khu Công Hà (phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh), dấu tích di tích thuyền cổ đã dần được hé lộ. Theo nhận định của các nhà nghiên cứu, chiếc thuyền là hiện vật độc nhất vô nhị chưa từng được phát hiện tại Việt Nam và trên bình diện thế giới. Trước giá trị lịch sử và khảo cổ to lớn, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh đã kiến nghị phương án bảo tồn và phát huy giá trị của di tích này...
Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Bắc Ninh đã có báo cáo 'Kết quả bước đầu và giải pháp nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di tích thuyền cổ' gửi UBND tỉnh Bắc Ninh với 7 trang A4. Khi xem kỹ nội dung báo cáo, chúng tôi thấy nổi lên nhiều vấn đề rất đáng suy ngẫm và… khó tin.
Sau 8 lần khai quật, kiến trúc mặt bằng, rãnh thoát nước, lối đi và các loại vật liệu như tường gạch, ngói tại di tích Luy Lâu đang dần xuất lộ...
Thực hiện Quyết định số 566/QĐ-BVHTTDL ngày 6/3/2025 của Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh và Đại học Đông Á (Nhật Bản) tiến hành khai quật di tích thành cổ Luy Lâu, thu được nhiều kết quả quan trọng.
Thuyền cổ được phát hiện ở Bắc Ninh có quy mô, cấu trúc và kỹ thuật phức tạp nhất được phát hiện từ trước đến nay. Theo các chuyên gia, thuyền có khả năng có từ thời Lý - Trần.
Di vật thu được tại thành cổ Luy Lâu rất phong phú, gồm nhiều loại gạch xây, gạch trang trí hoa văn tinh xảo, ngói ống, ngói máng và đồ gia dụng bằng đất nung, sành, gốm men như bát, đĩa, bình, vò.
Trao đổi với phóng viên, ông Nghiêm Văn Hách, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh cho biết, qua ghi chép của tài liệu lịch sử, có thể khẳng định sự có mặt của loại hình thuyền cổ này đã có trong lịch sử Việt Nam ở thời nhà Lý.
Phương án bảo tồn được thực hiện một cách khoa học theo 5 bước tương tự như đã thực hiện đối với các di sản khảo cổ khác đã được thực hiện, tiêu biểu nhất là Khu di sản thế giới Hoàng thành Thăng Long.
Thuyền cổ mới khai quật ở Bắc Ninh là di tích thuyền có quy mô, cấu trúc và kỹ thuật phức tạp nhất được phát hiện từ trước đến nay, lần đầu tiên thấy được trong kỹ thuật đóng tàu thuyền cổ ở Việt Nam và thế giới.
Qua khai quật hiện trạng thuyền cổ được phát hiện tại khu Công Hà, phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh vào tháng 1-2025, cho thấy, đây là chiếc thuyền độc nhất vô nhị tại Việt Nam, có niên đại từ thời Lý đến thời Trần. Sau khi tham khảo ý kiến các nhà khoa học, chuyên gia, ngành Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tỉnh Bắc Ninh đề xuất bảo tồn tại chỗ thuyền cổ này.