Sẽ “tháo” từ quy định

Trong tháng 4-2011, TPHCM sẽ chính thức ban hành quy định tổ chức và thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn

Liên quan đến những vướng mắc trong triển khai thực hiện phân loại rác tại nguồn (Báo Người Lao Động ngày 23-3), ngày 24-3, Sở Tài nguyên-Môi trường (TN-MT) TPHCM đã tiến hành lấy ý kiến của các quận, huyện về nội dung dự thảo quy định tổ chức và thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn theo chỉ đạo của UBND TP. Đây được xem là hành lang pháp lý vừa là “cẩm nang” hướng dẫn bước đầu triển khai thực hiện chương trình. Rác không được phân loại tại nguồn khiến lực lượng thu gom phải phân loại ngay trên đường phố làm mất mỹ quan đô thị Đau đầu với… tiền Kinh phí thực hiện là vấn đề chung và được đề cập đầu tiên của tất cả các quận, huyện do ngân sách địa phương lẫn ngân sách TP không quá dồi dào để chi cho việc phân loại rác. Tìm hướng ra, ông Nguyễn Văn Phước, Phó Giám đốc Sở TN-MT TP, đề nghị các địa phương, suy nghĩ về các giải pháp xã hội hóa trong lực lượng thu gom, vận chuyển rác để giảm gánh nặng cho ngân sách. Tuy nhiên, theo các địa phương, hiện nay thị phần rác dân lập chiếm đa số trong lĩnh vực thu gom nhưng địa phương chưa quản lý tốt lực lượng này nên rất khó huy động. Theo ông Phạm Văn Danh, tổ trưởng tổ môi trường quận Thủ Đức, các công ty xử lý chất thải rắn phải đóng góp trách nhiệm và nghĩa vụ trong chương trình này. “Họ cần rác giàu chất hữu cơ để tái chế phân compost hoặc các loại tái chế khác để bán lấy tiền, xét cho cùng các công ty này sẽ được lợi trong việc phân loại rác. Vậy thì họ cũng phải góp kinh phí để thực hiện chương trình thay vì TP phải “gánh” thêm khoản này, bên cạnh tiền xử lý rác đã trả cho họ?”- ông Phạm Văn Danh nói. Còn theo ông Trần Văn Danh, Giám đốc Công ty Dịch vụ Công ích quận 6, ngân sách phải là điều đầu tiên được tính đến và đưa vào quy định. Sở TN-MT nên làm việc trước với Sở Tư pháp để rà soát lại các quy định của pháp luật xem điều khoản nào đã có và vận dụng được, điều khoản nào chưa và xử lý ra sao để minh bạch các khoản tài chính! Sai phạm xử ra sao? Theo kế hoạch xử lý rác của TPHCM, đến năm 2020, có khoảng 70% - 80% lượng rác sẽ được tái chế. Trong đó 30% - 40% lượng rác được tái chế thành phân compost, 30% - 40% lượng rác được đốt để tạo năng lượng, 20% lượng rác tái chế, tái sử dụng theo các hình thức khác hoặc chôn lấp hợp vệ sinh. Các quận, huyện đều cho rằng hiện nay đã không còn là thời gian thí điểm vì vậy không thể chỉ “khuyến khích” theo kiểu ai muốn làm thì làm mà bắt buộc hoặc phải thực hiện. Đã bắt buộc thực hiện thì phải có biện pháp xử lý với người làm sai hoặc không làm nhưng trong dự thảo lại không đề cập chế tài xử lý. Do đó, các quận, huyện đề nghị Sở TN-MT và sở ngành liên quan nên bổ sung các biện pháp xử lý vi phạm vào quy định. Tuy nhiên, đại diện Sở TN-MT cho biết hiện nay chưa có các quy định pháp luật điều chỉnh hành vi này, vì thế không thể đưa ra biện pháp chế tài. TPHCM là đơn vị thí điểm đầu tiên nên có thể phải xin ý kiến Chính phủ. Trước mắt, việc xử lý vi phạm có thể trình lên UBND quận, huyện quyết định. Tuy nhiên, đại diện quận 10 băn khoăn: “Như vậy lại đẩy khó về cho các quận, huyện. Hiện nay, chỉ có xử lý tài chính người thực hiện mới chấp hành nghiêm túc nhưng pháp luật chưa quy định thì xử thế nào?”. Đồng tình với việc cần có chế tài xử lý nhưng quận 5 cho rằng nên có lộ trình thực hiện, cần có một thời gian “làm mẫu” ban đầu để tuyên truyền, hướng dẫn cho người dân làm quen, ai sai thì sửa, hết thời gian “làm mẫu” thì mới kiên quyết xử phạt để răn đe. Ông Nguyễn Văn Phước cho biết Sở TN-MT sẽ làm việc với các sở ngành liên quan để có điều chỉnh thích hợp. Dự kiến trong tháng 4 sẽ ban hành quy định chính thức để thực hiện. Mỗi nơi mỗi kiểu! Bà Nguyễn Thị Phấn, Trưởng Phòng TN-MT quận 5, cho rằng điều quan trọng nhất là làm sao người dân phân loại đúng, vì vậy quy định nên tập trung hướng dẫn người dân hiểu để phân loại (ví dụ thế nào là chất thải rắn hữu cơ dễ phân hủy…). Bên cạnh đó, việc phân rác thành 4 loại như quy định là quá nhiều, sẽ làm người dân bị rối và không phân chia chính xác. Ngay cả quận 6 đã có “thâm niên” 5 năm làm thí điểm phân loại rác tại nguồn cũng rất lúng túng. Theo ông Trần Văn Danh, cần thiết có những điểm “mở” để mỗi quận, huyện tùy điều kiện, tình hình vận dụng. “Tuy nhiên, vẫn phải có “mẫu số chung” để nhất quán toàn TP, tránh tình trạng mỗi quận vận dụng mỗi kiểu. Chẳng hạn kiểu dáng, dung tích… các thùng chứa phải do TP quy định chung, chứ để tự mỗi địa phương quy định mỗi kiểu thì loạn hết cả lên…” - ông Danh góp ý. Ông Nguyễn Văn Phước thống nhất sẽ sửa lại dự thảo, chỉ phân chất thải rắn làm 2 loại: chất thải rắn hữu cơ dễ phân hủy và chất thải rắn còn lại. Sở cũng sẽ chủ trì trong việc thiết kế kiểu dáng các phương tiện lưu chứa, thu gom chất thải.